Saudi Arabia đối đầu Houthi: Trận chiến Biển Đỏ có thể cắt đứt huyết mạch dầu mỏ thế giới

Saudi Arabia và lực lượng Houthi tại Yemen đang bước vào cuộc đối đầu quân sự trực tiếp nghiêm trọng nhất trong nhiều năm. Một lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài 4 năm vốn được duy trì phần lớn kể từ năm 2022 đã tan vỡ sau khi một tranh chấp liên quan đến một máy bay chở khách của Iran leo thang thành các cuộc tấn công bằng tên lửa vào các thành phố của Saudi, các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ quan trọng và lệnh phong tỏa hàng hải mà Houthi tuyên bố nhằm vào tuyến đường xuất khẩu dầu qua Biển Đỏ mà Riyadh đã phụ thuộc vào kể từ khi eo biển Hormuz bị đóng cửa. Cuộc khủng hoảng đã thúc đẩy Saudi Arabia gấp rút thành lập một liên minh phòng thủ hàng hải đa quốc gia mới để bảo vệ huyết mạch duy nhất còn lại cho hoạt động xuất khẩu dầu của mình.

Nguyên nhân trực tiếp của cuộc khủng hoảng

Điểm nóng trực tiếp xảy ra vào giữa tháng 7 năm 2026, khi các lực lượng Yemen do Saudi hậu thuẫn tấn công Sân bay Quốc tế Sanaa để ngăn một máy bay chở khách của Iran hạ cánh. Saudi Arabia coi chiếc máy bay này là phương tiện vận chuyển tiếp liệu quân sự của Iran cho lực lượng Houthi . Đáp lại, Houthi đã tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vào các thành phố phía nam Saudi, bao gồm Jazan, và vào ngày 27 tháng 7, họ đã tấn công cơ sở hạ tầng cung cấp dầu thô cho trung tâm xuất khẩu Yanbu trên Biển Đỏ .

Sự leo thang này nằm trong bối cảnh rộng lớn hơn của cuộc chiến tranh Mỹ-Iran: Iran đã chỉ thị cho lực lượng Houthi sẵn sàng đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb nếu Mỹ tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran . Vào ngày 20 tháng 7, Houthi tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia, cảnh báo các công ty vận chuyển quốc tế không được sử dụng các cảng của Saudi .

Bản chất của cuộc đối đầu quân sự

Giao tranh đã phá vỡ một thời kỳ tương đối yên tĩnh. Máy bay chiến đấu của Saudi đã không kích các mục tiêu quân sự của Houthi tại Hodeida và những nơi khác ở Yemen . Lực lượng Houthi, dày dạn kinh nghiệm chiến trường và được Iran hậu thuẫn, đã tuyên bố "leo thang toàn diện" và đang trực tiếp nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Saudi cũng như các tuyến đường vận chuyển trên Biển Đỏ . Liên minh do Saudi dẫn đầu đã cam kết đáp trả bằng "quyết tâm và sức mạnh chưa từng có" .

Phát ngôn viên của liên minh, Thiếu tướng Turki al-Maliki, tuyên bố: "Liên minh sẽ đáp trả bằng quyết tâm và sức mạnh chưa từng có đối với mọi nỗ lực nhằm vào Vương quốc" .

Các quan chức Yemen, nhà ngoại giao phương Tây và các nhà phân tích cho rằng Yemen đang tiến gần đến việc tái diễn cuộc xung đột đã đóng băng hơn một thập kỷ . Tờ The Guardian đưa tin vào ngày 30 tháng 7 rằng các lực lượng Saudi đang lên kế hoạch cho một cuộc tấn công lớn trên biển và có thể cả trên bộ chống lại Houthi .

Tầm quan trọng đối với xuất khẩu dầu của Saudi

Đây là khía cạnh chiến lược quan trọng nhất. Kể từ khi eo biển Hormuz bị đóng cửa hiệu quả do xung đột Iran vào đầu năm 2026, Saudi Arabia đã phụ thuộc vào Đường ống Đông-Tây — chạy từ các mỏ dầu phía đông xuyên qua đất nước đến cảng Yanbu trên Biển Đỏ — như là cửa xuất khẩu chính của mình .

Kể từ tháng 3 năm 2026, Saudi Arabia đã vận chuyển hàng triệu thùng dầu mỗi ngày qua đường ống này và chất lên các tàu chở dầu, với hầu hết tàu thuyền đi qua eo biển Bab el-Mandab ở cuối phía nam Biển Đỏ để đến các khách hàng ở châu Á . Trong những tháng gần đây, Saudi Arabia đã xuất khẩu khoảng 3,6 triệu thùng dầu mỗi ngày qua tuyến đường này . Hơn 70% lượng dầu thô xuất khẩu thông thường của Saudi đã được chuyển hướng đến cảng Yanbu trên Biển Đỏ .

Lực lượng Houthi hiện đã đe dọa áp đặt một lệnh phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia qua eo biển Bab el-Mandeb . Một lệnh phong tỏa thành công sẽ cắt đứt con đường xuất khẩu lớn cuối cùng của Saudi Arabia. Việc đóng cửa cửa ngõ phía nam Biển Đỏ sẽ loại bỏ tuyến đường thay thế quan trọng cho vương quốc này thay thế cho eo biển Hormuz và làm gia tăng lo ngại về tình trạng thiếu hụt . Điều này có khả năng gây ra một đợt tăng giá dầu thế giới mạnh mẽ và gây bất ổn thêm cho thị trường năng lượng vốn đã bị gián đoạn bởi cuộc chiến Iran .

Hãng tin Reuters nhận định: "Một nỗ lực thành công của lực lượng Houthi tại Yemen nhằm đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb sẽ giáng một đòn vào một trong những tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới, có khả năng gây ra một đợt tăng giá dầu thô mới, làm gián đoạn nguồn cung nhiên liệu và gia tăng sức ép lên nền kinh tế toàn cầu" .

Nỗ lực xây dựng liên minh quốc tế

Vào ngày 30 tháng 7 năm 2026, Riyadh đã công bố kế hoạch thành lập một liên minh phòng thủ hàng hải đa quốc gia mới, được thiết kế đặc biệt để bảo vệ các tuyến đường vận chuyển và cung cấp năng lượng trên Biển Đỏ khỏi các cuộc tấn công của Houthi . Đại diện từ 43 quốc gia và Liên minh châu Âu đã tham dự một cuộc họp quốc tế tại Riyadh, trong số 51 nước được mời .

Bộ Quốc phòng Saudi cho biết liên minh sẽ đặt trụ sở tại Riyadh, với Saudi Arabia là quốc gia sáng lập và lãnh đạo . 14 quốc gia đã ký vào một tuyên bố thành lập, bao gồm Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và các nước khác .

Thành phần của liên minh vẫn chưa được hoàn thiện và đang được thảo luận với hàng chục quốc gia . Thông báo này được đưa ra chỉ vài giờ sau khi thủ lĩnh Houthi, Abdul-Malik al-Houthi, đe dọa Saudi Arabia bằng việc "leo thang toàn diện" .

Tờ New York Times đưa tin: "Saudi Arabia đang thiết lập một liên minh quân sự nhằm bảo vệ các tuyến đường hàng hải, khi các cuộc tấn công của một lực lượng dân quân Yemen trên Biển Đỏ đe dọa một tuyến đường quan trọng cho xuất khẩu dầu của quốc gia này và gây ra rủi ro cho nền kinh tế toàn cầu" .

Những gì sắp xảy ra

Việc quay trở lại xung đột công khai giữa Saudi Arabia và Houthi đánh dấu một chương mới nguy hiểm trong một cuộc chiến vốn đã bị đóng băng phần lớn. Cuộc đối đầu Saudi-Houthi hiện đang nằm trên quỹ đạo va chạm trực tiếp với cuộc chiến tranh Mỹ-Iran, với Biển Đỏ nổi lên như một mặt trận tiềm năng mới cho một cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn. Đối với thị trường năng lượng toàn cầu, kết quả của cuộc đối đầu này — và hiệu quả của liên minh hàng hải mới — sẽ quyết định liệu tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới có được giữ mở hay trở thành điểm nghẽn tiếp theo bị đóng lại.