Nga tập kích hơn 200 trạm xăng ở Ukraine trong 2 tháng: Chiến dịch trả đũa bài bản hay âm mưu gây khủng hoảng nhiên liệu?

Vũ khí chủ yếu được sử dụng

• Các cuộc tấn công được thực hiện chủ yếu bằng máy bay không người lái (UAV) cảm tử Shahed (đạn dược bay lảng vảng do Iran thiết kế) .
• Vào ngày 17 tháng 7, Cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR) đưa tin rằng các chỉ huy Nga đã ra lệnh bằng văn bản để tăng cường các cuộc tấn công bằng UAV nhắm cụ thể vào các mạng lưới giao thông dân sự và cơ sở hạ tầng thương mại ở các tỉnh tiền tuyến và biên giới .

Thương vong dân sự

• Các cuộc tập kích đã khiến hàng chục thường dân thiệt mạng và bị thương, nhiều người trong số họ chỉ đang đổ xăng cho xe của mình .
• Ví dụ điển hình: một cuộc tấn công bằng UAV vào ngày 9 tháng 7 nhằm vào một trạm xăng ở Zaporizhzhia đã khiến một người thiệt mạng và ba người khác bị thương ; mọi trạm xăng dọc theo đường cao tốc Kharkiv-Poltava dài 140 km (87 dặm) đều bị phá hủy .
• CNN đưa tin rằng các cuộc tấn công đã nhắm vào các trạm xăng "khi người dân đang đổ xăng", gây ra thương vong trực tiếp cho dân thường .

Phạm vi địa lý

• Khu vực tiền tuyến — khu vực Kharkiv bị tàn phá nặng nề nhất, nơi hơn 80 trạm xăng đã bị xóa sổ, khiến toàn bộ đường cao tốc Kharkiv-Poltava không còn một trạm xăng nào hoạt động .
• Sâu trong nội địa đất nước — Các cuộc tập kích lan tới các khu vực Poltava, Kyiv và Zaporizhzhia, cho thấy tầm hoạt động của UAV Shahed .
• Ban đầu tập trung gần tiền tuyến, chiến dịch sau đó mở rộng sâu hơn vào lãnh thổ Ukraine .

Đánh giá chính thức từ Ukraine và phương Tây

• Ukraine gọi các cuộc tấn công này là hành động khủng bố có chủ đích nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự, với mục đích gieo rắc hoảng loạn, phá vỡ đời sống thường nhật và tạo ra một cuộc khủng hoảng nhiên liệu nhân đạo trước mùa đông . HUR mô tả đây là một "chiến dịch UAV có mục tiêu mở rộng" nhắm vào giao thông dân sự .
• Truyền thông phương Tây (CNN, Reuters, FT, Axios) mô tả chiến dịch này là một hình thức tập kích có hệ thống vào các mục tiêu phi quân sự — các trạm xăng dân sự, không phải kho quân sự — ảnh hưởng nặng nề đến người dân thường . The Financial Times đưa tin rằng các cuộc tập kích này được hiểu là hành động trả đũa bất đối xứng của Moscow đối với chiến dịch tập kích tầm xa của Ukraine .
• Các nhà quan sát quốc tế lưu ý rằng mặc dù Nga trước đây đã từng nhắm mục tiêu vào lưới điện Ukraine (mùa đông 2025–2026), nhưng chiến dịch trạm xăng này đại diện cho một giai đoạn mới của việc nhắm mục tiêu trực tiếp vào cơ sở hạ tầng dân sự với một nhịp độ duy trì liên tục .

Bối cảnh chiến lược: Trả đũa chiến dịch tập kích tầm xa của Ukraine và khủng hoảng nhiên liệu của Nga

Chiến dịch UAV của Ukraine nhắm vào các nhà máy lọc dầu Nga:

• Kể từ tháng 8 năm 2025, Ukraine đã tiến hành một chiến dịch UAV tầm xa tăng cường nhằm vào các nhà máy lọc dầu và kho nhiên liệu của Nga . Đến tháng 6 năm 2026, đã có ít nhất 194 cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu chỉ trong nửa đầu năm 2026 .
• Các đòn đánh lớn bao gồm nhà máy lọc dầu Omsk (nhà máy lớn nhất của Nga, cách lãnh thổ Ukraine khoảng 2.700 km) vào ngày 6 tháng 7, cùng với các cuộc tấn công vào kho dầu ở Tver và Stavropol, và hai tàu chở dầu bị đốt cháy trên Biển Azov .
• Trong tháng 7, Ukraine chính thức hóa nỗ lực này bằng cách thành lập một bộ chỉ huy "tầm xa" chuyên biệt trong lực lượng vũ trang của mình .

Khủng hoảng nhiên liệu bên trong nước Nga:

• Thiệt hại tích lũy đã gây ra sự sụt giảm đáng kể trong năng lực lọc dầu của Nga và dẫn đến tình trạng thiếu nhiên liệu trong nước .
• Nga buộc phải cấm xuất khẩu dầu diesel và hạn chế vận chuyển gần Biển Azov . Cơ quan Năng lượng Quốc tế ghi nhận ít nhất 100 cuộc tấn công bằng UAV vào các nhà máy lọc dầu của Nga kể từ tháng 8 năm 2025, gọi cú sốc kinh tế này là "ngày càng rõ ràng trên toàn thế giới" .
• Cuộc khủng hoảng leo thang mạnh vào giữa năm 2026, với việc Nga gặp khó khăn trong việc duy trì nguồn cung nhiên liệu cho các lĩnh vực dân sự và quân sự của chính mình .

Logic của đòn trả đũa:

• Các nhà phân tích và quan chức coi chiến dịch trạm xăng của Nga là một hành động trả đũa trực tiếp — cố gắng gây ra sự gián đoạn nguồn cung nhiên liệu tương tự cho Ukraine mà Ukraine đã gây ra cho Nga . Meduza và các hãng tin khác ghi nhận sự đối xứng: Nga tấn công các trạm xăng ở Ukraine hàng ngày ngay cả khi cuộc khủng hoảng nhiên liệu của chính họ đang trở nên trầm trọng hơn .
• Chiến dịch này cũng nhằm mục đích gây sức ép lên hậu cần quân sự của Ukraine bằng cách từ chối nguồn cung nhiên liệu dọc theo các tuyến đường tiền tuyến quan trọng, đặc biệt là ở Kharkiv, và làm giảm tinh thần của người dân bằng cách khiến các công việc hàng ngày như đổ xăng trở nên nguy hiểm đến tính mạng .