Khủng hoảng chip nhớ 2026: 'Cơn khát' chip AI bóp nghẹt ngành công nghiệp điện thoại thông minh

Nguyên nhân gốc rễ: Các trung tâm dữ liệu AI 'ngốn' sạch nguồn cung chip nhớ

Không giống như cuộc khủng hoảng chip toàn cầu 2020-2023, nguyên nhân chủ yếu đến từ gián đoạn chuỗi cung ứng do đại dịch, cuộc khủng hoảng hiện tại đến từ việc các nhà sản xuất cố tình phân bổ lại năng lực sản xuất cho chip nhớ băng thông cao (HBM) dành cho bộ tăng tốc AI . Ba nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới - Samsung, SK Hynix và Micron, kiểm soát hơn 95% sản lượng DRAM toàn cầu - đã chuyển hướng một cách có hệ thống công suất phòng sạch sang các sản phẩm HBM có biên lợi nhuận cao hơn .

Có tới 70% tổng số chip nhớ được sản xuất trên toàn cầu trong năm 2026 sẽ bị các trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ . HBM hiện chiếm 23% tổng công suất wafer DRAM, tăng từ mức một con số chỉ hai năm trước . Các gã khổng lồ công nghệ đang ký các hợp đồng cao cấp dài hạn để đảm bảo nguồn cung, khiến thị trường giao ngay dành cho các thiết bị tiêu dùng càng thêm khan hiếm .

Giám đốc điều hành của Synopsys cho biết với CNBC rằng tình trạng 'thắt chặt' chip dự kiến sẽ kéo dài đến hết năm 2026 và 2027 . Theo các nhà phân tích trong ngành, tình trạng thiếu hụt này 'có cấu trúc khác biệt so với các chu kỳ trước' bởi vì nhu cầu AI không co giãn theo giá và tăng trưởng nhanh hơn khả năng cung ứng .

Tác động đến ngành điện thoại thông minh: Suy thoái lịch sử

Lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu giảm 11% trong quý 2/2026, mức thấp nhất trong quý 2 kể từ năm 2013, theo Counterpoint Research . Omdia dự báo mức giảm 12,2% so với cùng kỳ năm ngoái trong cả năm 2026, xuống còn 1,093 tỷ chiếc . IDC thậm chí còn đưa ra dự báo nghiêm trọng hơn, giảm 13,9% xuống 1,09 tỷ chiếc - mức giảm lớn nhất trong lịch sử smartphone .

Doanh thu chip điện thoại của Qualcomm giảm 20% trong quý tài chính thứ ba năm 2026, xuống còn 5,09 tỷ USD . Doanh thu Android QCT giảm 20% so với cùng kỳ, với tác động đến thu nhập trên mỗi cổ phiếu vượt quá 1,5 USD . Qualcomm mô tả 'sự gia tăng chưa từng có về giá chip nhớ và các hạn chế về nguồn cung' và thông báo sẽ tăng giá hầu hết các chip từ ngày 1 tháng 9 năm 2026 . Công ty ước tính thị trường điện thoại sẽ giảm ở mức 'thiếu niên' trong năm 2026, với phần lớn sự suy yếu tập trung ở các thiết bị tầm thấp .

Doanh thu chip di động của MediaTek giảm 20% so với cùng kỳ trong quý 2/2026, do chi phí linh kiện tăng cao kéo theo nhu cầu điện thoại thông minh giảm . Thị phần của công ty giảm từ 38% trong quý 1/2025 xuống còn 32% trong quý 1/2026, khi sự hiện diện mạnh mẽ của hãng ở các phân khúc phổ thông và tầm trung bị ảnh hưởng bởi doanh số bán hàng giảm ở các phân khúc giá này . Giám đốc điều hành của MediaTek dự báo lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu sẽ giảm khoảng 15% trong năm 2026 .

Nhìn chung, lượng chipset điện thoại thông minh toàn cầu giảm 15% trong nửa đầu năm 2026, trong đó Qualcomm và MediaTek chứng kiến mức giảm ước tính 25% về số lượng SoC . Counterpoint Research ước tính lượng chipset smartphone xuất xưởng có thể giảm 14% trong cả năm, với lượng SoC ở thị trường phổ thông giảm tới 30% .

Ảnh hưởng đến ngành ô tô và các ngành công nghiệp khác

Sự thiếu hụt chip nhớ vượt xa khỏi lĩnh vực smartphone. Ngành công nghiệp ô tô đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi 'chipflation' - chi phí linh kiện nhớ tăng vọt. Các nhà sản xuất ô tô trên toàn thế giới đang phải đối mặt với chi phí đầu vào cao hơn và hạn chế sản xuất do cuộc khủng hoảng nguồn cung chip nhớ. Bloomberg đưa tin các công ty cho biết cuộc khủng hoảng đang ảnh hưởng đến mọi thứ, từ máy tính xách tay, điện thoại thông minh đến ô tô . Các nhà lãnh đạo ngành công nghệ bao gồm Elon Musk và Tim Cook đã cảnh báo rằng sự thiếu hụt đang bắt đầu ảnh hưởng đến lợi nhuận và phá vỡ các kế hoạch của doanh nghiệp . Tình trạng thiếu hụt ảnh hưởng đến hầu hết các loại chip nhớ, từ chip flash được sử dụng trong ổ USB và điện thoại thông minh đến chip HBM phức tạp cần thiết cho các trung tâm dữ liệu AI .

Triển vọng nguồn cung thắt chặt: Không có dấu hiệu hạ nhiệt cho đến năm 2027 hoặc muộn hơn

Các nhà phân tích đều dự báo tình trạng thắt chặt sẽ còn tiếp diễn. Một phân tích của IDC từ tháng 6 năm 2026 lưu ý rằng việc mở rộng máy chủ GPU đang 'hấp thụ năng lực bộ nhớ trước khi nguồn cung có thể tái cân bằng' và khối lượng công việc suy luận (inference) đang được chứng minh là 'ngốn nhiều bộ nhớ không kém' so với khối lượng công việc huấn luyện (training) . Counterpoint Research dự kiến lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu sẽ tiếp tục giảm trong suốt năm 2026, với điều kiện khó có thể bình thường hóa cho đến khi năng lực sản xuất mới đi vào hoạt động - dự kiến sẽ mất đến năm 2027 hoặc muộn hơn . IDC dự báo mức giảm liên tiếp thứ hai là 1,1% vào năm 2027, với sự phục hồi 5,5% được dự báo vào năm 2028 khi nguồn cung bộ nhớ trở lại bình thường .

Omdia dự báo sự suy giảm của thị trường smartphone toàn cầu sẽ kéo dài sang năm 2027, mặc dù mức giảm dự kiến sẽ chậm lại đáng kể ở mức 0,9% . Sự phục hồi về sản lượng có ý nghĩa đối với ngành dự kiến sẽ bắt đầu vào năm 2028 .

Động lực cơ bản rất rõ ràng: Nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI đã định hướng lại một cách có cấu trúc việc sản xuất chip nhớ sang HBM có biên lợi nhuận cao, tạo ra một cuộc khủng hoảng nguồn cung cho phần còn lại của ngành công nghiệp điện tử và không có dấu hiệu giải quyết trong ngắn hạn. Như IDC đã mô tả, đây là một 'cuộc khủng hoảng chưa từng có' .