Bốn rào cản khiến Ukraine vẫn chưa thể tự sản xuất tên lửa Patriot PAC-3

Vào tháng 7 năm 2026, tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara, Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố Mỹ sẽ cấp cho Ukraine giấy phép sản xuất tên lửa đánh chặn PAC-3 Patriot . Đối với Kyiv, vốn đã khao khát giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung tên lửa phòng không từ nước ngoài trong khi mỗi tháng phải tiêu thụ hàng trăm quả Patriot, đây là một chiến thắng chính trị lớn .

Tuy nhiên, sự chấp thuận về mặt chính trị không đồng nghĩa với năng lực công nghiệp. Bốn rào cản cứng rắn – quyền phủ quyết công nghệ độc quyền của Boeing, kế hoạch chuỗi cung ứng còn sơ khai của Lầu Năm Góc, rủi ro an ninh vật lý trong vùng chiến sự và một đề xuất thay thế từ Ba Lan – đồng nghĩa với việc khó có quả tên lửa đánh chặn PAC-3 nào được lắp ráp bên trong lãnh thổ Ukraine trong vòng nhiều năm tới, nếu không muốn nói là không bao giờ .

1. Boeing từ chối cấp phép sản xuất đầu dò tự dẫn

Rào cản kỹ thuật trực tiếp và lớn nhất là việc Boeing không sẵn sàng cấp cho Ukraine giấy phép sản xuất đầu dò tự dẫn (seeker head) – hệ thống dẫn đường tự động – cho tên lửa PAC-3. Theo phóng viên Christoph Wanner của tờ Die Welt, Boeing coi bộ phận này là quá nhạy cảm để chuyển giao . Đầu dò tự dẫn là 'trái tim' dẫn đường của tên lửa, và hiện tại Boeing chỉ giới hạn sản xuất nó tại hai cơ sở trên toàn thế giới: một ở Mỹ và một tại một địa điểm của một đồng minh . Nếu thiếu linh kiện này, không một quả tên lửa PAC-3 nào có thể được chế tạo, và bất chấp tuyên bố chính trị, Boeing vẫn không hề nhượng bộ .

2. Lầu Năm Góc: Đánh giá chuỗi cung ứng mới chỉ ở giai đoạn rất sơ khai

Một quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc đã nói với Breaking Defense tại Triển lãm Hàng không Farnborough vào tháng 7 năm 2026 rằng Mỹ đang "đánh giá một loạt phương án hành động ngay lúc này" nhưng còn "quá sớm để nói" khi nào Ukraine có thể bắt đầu tự sản xuất tên lửa . Hai nhà thầu chính – RTX (trước đây là Raytheon) và Lockheed Martin – xác nhận họ đang ở "giai đoạn đầu" trong việc đánh giá cách thức sản xuất có thể diễn ra bên trong Ukraine, nhưng cảnh báo còn quá sớm để có một kế hoạch cụ thể .

Việc đủ điều kiện cho một chuỗi cung ứng của Ukraine, với hàng trăm linh kiện chuyên dụng của PAC-3 (động cơ tên lửa, thiết bị điện tử dẫn đường, vật liệu năng lượng cao, thiết bị kiểm tra) là một quá trình kéo dài nhiều năm . Các chuyên gia ước tính cần ít nhất một năm để bắt đầu sản xuất, và sản xuất hàng loạt ổn định có thể mất từ hai đến ba năm hoặc lâu hơn . Một cơ sở sản xuất Patriot tại Đức, được cấp phép từ năm 2022, đến nay vẫn chưa sản xuất được một quả tên lửa nào, trở thành bài học cảnh báo .

3. Rủi ro an ninh khi đặt nhà máy ở Ukraine

Việc đặt một nhà máy tên lửa giá trị cao bên trong một quốc gia đang bị Nga oanh tạc dữ dội là một mối quan ngại lớn. Bản thân các quan chức Ukraine cũng thừa nhận rằng một cơ sở sản xuất Patriot sẽ là mục tiêu ưu tiên hàng đầu cho các cuộc tấn công của Nga . Rủi ro không chỉ dừng lại ở cơ sở vật chất mà còn bao gồm các gói dữ liệu kỹ thuật nhạy cảm của Mỹ, vốn được bảo vệ bởi Quy định về Buôn bán Vũ khí Quốc tế (ITAR), phải có mặt tại nhà máy .

4. Ba Lan đề xuất một địa điểm thay thế

Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Władysław Kosiniak-Kamysz và Thứ trưởng Magdalena Sobkowiak-Czarnecka đã chính thức đề xuất đặt dây chuyền sản xuất tên lửa Patriot ở Ba Lan thay vì ở Ukraine . Warsaw trình bày đây là một khuôn khổ ba bên Mỹ-Ba Lan-Ukraine, lập luận rằng việc sản xuất trên lãnh thổ NATO – một địa điểm an toàn không nằm trong tầm bắn trực tiếp của Nga – sẽ khả thi và nhanh hơn . Đề xuất của Ba Lan đã được thảo luận tại Lầu Năm Góc vào tháng 7 năm 2026, nhưng chưa có quyết định chính thức nào được đưa ra .

Trước đó, Ba Lan đã nhận được sự chấp thuận sơ bộ từ Bộ Ngoại giao Mỹ vào tháng 5 năm 2026 để tự sản xuất tên lửa đánh chặn PAC-3 MSE . Một số nhà phân tích lưu ý rằng ngay cả phương án này cũng phải đối mặt với cùng một nút thắt cổ chai từ Boeing và tiến độ kéo dài nhiều năm .

Kết luận: Một bước đi chính trị, không phải bước đi công nghiệp

Tuyên bố cấp phép của ông Trump là một bước đi chính trị cần thiết, nhưng nó không giải quyết được quyền phủ quyết công nghệ độc quyền của Boeing, quá trình xác nhận chuỗi cung ứng chậm chạp của Lầu Năm Góc, sự nguy hiểm khi đặt nhà máy trong vùng chiến sự và sự tồn tại của các đề xuất cạnh tranh. Trong bất kỳ kịch bản nào, việc sản xuất khó có thể bắt đầu trong vòng chưa đầy một đến hai năm, và có thể sẽ không bao giờ diễn ra bên trong lãnh thổ Ukraine .