ASML mất 60 tỷ euro sau 2 ngày: Vì sao giới phân tích cho rằng hoảng loạn là thái quá?

Cổ phiếu ASML giảm mạnh trong hai ngày 27-28/7/2026, sau khi tờ The Information (sau đó được Reuters xác nhận) đưa tin rằng một tập đoàn nhà nước của Trung Quốc, bao gồm Huawei và SiCarrier, đã bắt đầu sản xuất hàng loạt máy quang khắc DUV nhúng nội địa . Tập đoàn này do một công ty nhà nước ít tên tuổi ở Thượng Hải là Shanghai Aishengna Electronic Technology Group đứng đầu .

Riêng trong ngày 27/7, cổ phiếu ASML đã có lúc giảm tới 8% trong phiên và đóng cửa giảm khoảng 6%, xóa sạch đà tăng đầu phiên và kéo theo các công ty cùng ngành của Mỹ như Applied Materials, Lam Research và KLA . Qua hai phiên (27-28/7), ASML mất tổng cộng khoảng 12-13%, tương đương khoảng 55-60 tỷ euro vốn hóa thị trường .

Đợt bán tháo này diễn ra trong bối cảnh cổ phiếu bán dẫn đã có một tháng yếu kém. Trước đó, cổ phiếu ngành chip đã chịu áp lực bởi hoạt động chốt lời trên diện rộng, kết quả kinh doanh kém khả quan của Samsung, và những lo ngại về việc khách hàng trì hoãn nâng cấp công nghệ . Tin tức về máy DUV của Trung Quốc chính là chất xúc tác phá vỡ giai đoạn tích lũy của cổ phiếu.

Tại sao các nhà phân tích gọi đây là phản ứng thái quá

Nhiều nhà phân tích và ngân hàng đầu tư hàng đầu đã mô tả đợt bán tháo là không tương xứng với tin tức thực tế:

• Bank of America gọi đợt bán tháo là "phản ứng thái quá" và duy trì giá mục tiêu, ngụ ý mức tăng hơn 70% so với mức giá ngày 29/7 .
• JPMorgan nói với các nhà đầu tư rằng đợt bán tháo "dường như không tương xứng với những gì được chỉ ra trong báo cáo", nhấn mạnh rằng việc sản xuất một số lượng hạn chế máy DUV nhúng "không đồng nghĩa với việc cung cấp các hệ thống sản xuất khối lượng lớn đáng tin cậy" .
• Reuters Breakingviews nhận xét "bản sao không có trình độ kỹ thuật cao" và vương miện của ASML "có vẻ an toàn — ít nhất là hiện tại" .

Lập luận cốt lõi: Kế hoạch cung cấp khoảng 5 máy DUV trong năm 2026 và khoảng 20 máy trong năm 2027 của Trung Quốc là quá nhỏ so với hàng trăm hệ thống ASML xuất xưởng mỗi năm — và sổ đặt hàng của ASML đã được bán hết đến hết năm 2027 .

Chi tiết về nỗ lực sản xuất máy quang khắc nội địa của Trung Quốc

Bước đột phá về DUV

Một tập đoàn nhà nước của Trung Quốc (bao gồm Huawei và SiCarrier) đã bắt đầu sản xuất hàng loạt máy quang khắc DUV nhúng . Các máy này đang được chuyển giao cho các nhà sản xuất chip trong nước như SMIC, Hua Hong và CXMT . Mục tiêu sản xuất còn khiêm tốn: khoảng 5 hệ thống DUV trong năm 2026, khoảng 20 hệ thống trong năm 2027 . Tuy nhiên, Reuters đưa tin vào ngày 27/7 rằng các hệ thống này vẫn "thua kém về hiệu suất và độ tin cậy" và cần thử nghiệm thêm trước khi có thể sánh kịp chất lượng đầu ra của ASML .

Tiến trình EUV

Ở mặt trận EUV (extreme ultraviolet) tiên tiến hơn — viên ngọc quý của ASML — Trung Quốc vẫn còn rất xa. Vào tháng 12/2025, Reuters đưa tin rằng một nhóm các cựu kỹ sư của ASML ở Thâm Quyến đã hoàn thiện một máy EUV nguyên mẫu và đang thử nghiệm nó tại một phòng thí nghiệm an ninh cao . Nhưng nguyên mẫu này vẫn chưa tạo ra bất kỳ con chip hoạt động nào . Các nhà lãnh đạo ngành chip Trung Quốc đang kêu gọi một sáng kiến quốc gia thống nhất để tạo ra các hệ thống in thạch bản hoàn chỉnh trong giai đoạn 2026-2030, mặc dù họ thừa nhận những khoảng cách lớn vẫn còn trong phần mềm EDA, vật liệu cơ bản và công nghệ EUV .

Tác động doanh thu ước tính đối với ASML

Tác động doanh thu trong ngắn hạn là rất nhỏ. Theo CFO Roger Dassen của ASML, Trung Quốc hiện đóng góp khoảng 20% doanh thu thuần của ASML trong năm 2026 — giảm từ mức 44% trong năm 2024 và 42% trong năm 2025 . Doanh số DUV như một phần trăm doanh thu tổng thể của ASML đã giảm từ 44% trong năm 2024 xuống còn 29% trong quý gần nhất .

Các máy EUV cao cấp của ASML — vốn có lợi nhuận cao nhất và quan trọng nhất về mặt công nghệ — vẫn hoàn toàn nằm ngoài tầm với của Trung Quốc trong tương lai gần . Bank of America ước tính rằng ngay cả khi Trung Quốc tự sản xuất được 20 công cụ ngâm argon fluoride, nó cũng chỉ ảnh hưởng đến doanh số năm sau của ASML khoảng 1,4 tỷ euro (2,4%) .

Áp lực địa chính trị rộng hơn

Tình hình này làm nổi bật vị thế bấp bênh của ASML khi bị kẹt giữa các biện pháp kiểm soát xuất khẩu do Mỹ dẫn đầu và nỗ lực tự chủ của Trung Quốc. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đã ngăn cản ASML vận chuyển các máy EUV tiên tiến nhất của mình tới Trung Quốc, và các hạn chế tiếp theo đang ngày càng thắt chặt đối với thiết bị DUV cũ hơn .

Trung Quốc đang theo đuổi một chiến lược đa hướng để vượt qua lệnh cấm chip của Mỹ: phát triển máy quang khắc của riêng mình, xếp chồng chip AI để tăng hiệu suất, và có khả năng mua thiết bị ASML thông qua các kênh không được phép . Thậm chí đã có báo cáo rằng Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick đã chất vấn các giám đốc điều hành cấp cao của ASML vì lo ngại rằng một trong các hệ thống EUV của công ty có thể đã đến tay Trung Quốc, vi phạm các hạn chế xuất khẩu .

ASML không thể kiểm soát nơi các cựu nhân viên của mình làm việc, và đội ngũ phát triển máy EUV nguyên mẫu ở Thâm Quyến được cho là bao gồm các cựu kỹ sư của ASML — mặc dù ASML cho biết họ bị ràng buộc bởi các thỏa thuận bảo mật và trong một số trường hợp, công ty đã thành công trong việc thực hiện các hành động pháp lý đối với hành vi đánh cắp bí mật thương mại . Chính phủ Hà Lan liên tục chịu áp lực từ Washington để thắt chặt hơn nữa các hạn chế xuất khẩu, đặt ASML vào trung tâm của cuộc siết chặt địa chính trị giữa thị trường lớn nhất của mình (Trung Quốc, trong lịch sử) và đồng minh chủ chốt của mình (Mỹ) .

Kết luận

Mặc dù bước đột phá về DUV của Trung Quốc là một cột mốc quan trọng đối với nỗ lực tự chủ bán dẫn của Bắc Kinh và là một thách thức mang tính biểu tượng đối với sự thống trị của ASML, nhưng các con số đã nói lên một câu chuyện rõ ràng: 5 máy trong năm nay so với hàng trăm máy của ASML, một sổ đặt hàng đã được bán hết đến hết năm 2027, và công nghệ EUV mà Trung Quốc vẫn còn nhiều năm nữa mới theo kịp. Cơn hoảng loạn 60 tỷ euro của thị trường dường như đã định giá một mối đe dọa có thật — nhưng vẫn còn nhiều năm nữa mới có thể tác động đáng kể đến doanh thu hay vị thế cạnh tranh của ASML.