Bí ẩn 'người ma' trong bộ gen: Phát hiện hai dòng tộc người cổ vô hình đang thay đổi cách chúng ta hiểu về chính mình

Hai dòng tộc người cổ vô hình (ghost hominin lineages) chưa từng được biết đến vừa được các nhà khoa học phát hiện nhờ một công cụ tính toán mang tên TRACE. Kết quả này đã làm thay đổi đáng kể bức tranh về quá trình tiến hóa của loài người. Cụ thể, hai dòng tộc này là:

1. Một dòng họ 'ma' vô danh — một quần thể người cổ đã tách khỏi tổ tiên của người hiện đại (Homo sapiens) khoảng 800.000 năm trước. Điều gây sốc là ước tính họ đã đóng góp khoảng 0,5% đến 1% DNA mà mỗi người trong chúng ta mang trong người hôm nay.

2. Một dòng họ 'siêu cổ' (super-archaic) — một nhóm người cổ xa xưa hơn rất nhiều, có niên đại lên tới 1,8 triệu năm. Nhóm này từng lai giống với tổ tiên của người Denisovan. Và mãi sau này, khi người Denisovan giao phối với Homo sapiens, di sản DNA siêu cổ ấy mới thực sự đi vào cộng đồng người hiện đại.

Phát hiện mang tính đột phá từ nghiên cứu công bố ngày 30/7/2026 trên tạp chí Science:

• TRACE là 'cỗ máy thời gian di truyền' — Phương pháp phân tích đồ thị tái tổ hợp tổ tiên (Ancestral Recombination Graph) do nghiên cứu sinh Yulin Zhang và các đồng nghiệp tại Đại học Berkeley phát triển. Sức mạnh của nó nằm ở chỗ chỉ cần phân tích bộ gen của người đang sống, nó vẫn có thể phát hiện ra sự trộn lẫn của những dòng tộc 'ma' mà khoa học chưa có một mảnh hóa thạch hay DNA cổ nào.

• Một 'bóng ma' toàn cầu — Khác với di sản DNA của người Neanderthal (chỉ thấy ở người ngoài châu Phi), dòng 'ma' 800.000 năm tuổi để lại dấu vết ở tất cả các quần thể người ngày nay, từ châu Phi đến châu Á, châu Âu và châu Mỹ. Đây là 'tín hiệu toàn cầu' chưa từng thấy.

• Dòng 'siêu cổ' 1,8 triệu năm — Đây là một trong những nhóm người cổ nhất từng được biết đến đã giao phối với tổ tiên loài người sau này. Các nhà khoa học suy đoán ứng cử viên khả dĩ nhất cho nhóm 'siêu cổ' này có thể là Homo erectus, nhưng vẫn chưa có bằng chứng trực tiếp.

• Tiến hóa là 'mạng lưới' phức tạp — Những phát hiện này phá vỡ quan niệm cũ về một cây tiến hóa đơn giản. Thay vào đó, lịch sử loài người giống một 'mạng lưới' chằng chịt, với nhiều lần di cư, tái hòa nhập và giao phối chéo giữa các dòng tộc khác nhau.

• Gen của người cổ mang lợi thế thích nghi? — Nhiều mảnh DNA cổ do TRACE phát hiện tập trung vào các khu vực gen kiểm soát chức năng miễn dịch và quá trình trao đổi chất. Điều này gợi ý rằng việc thừa hưởng các biến thể này từ người cổ có thể đã mang lại lợi thế sống sót cho tổ tiên chúng ta.

Lưu ý quan trọng: Cả hai dòng tộc 'ma' và 'siêu cổ' này hiện mới chỉ là những tái tạo thống kê từ bộ gen hiện đại. Chưa có bất kỳ hóa thạch hay mẫu DNA cổ thực tế nào được kết nối trực tiếp với chúng. Các nhà khoa học gọi đây là 'bóng ma' đang chờ được khai quật.