Cuộc khủng hoảng khí đốt mùa đông 2026 của châu Âu: Bốn thảm họa cùng lúc đẩy nguồn cung xuống mức thấp nhất 15 năm

Xuất khẩu LNG của Qatar, vốn chiếm khoảng 5% nguồn cung của châu Âu, đã bị đình chỉ hiệu quả kể từ khi một tàu chở hàng của Qatar bị tấn công . Riêng điều này đã tạo ra khoảng trống nguồn cung ước tính lên tới 20 tỷ mét khối trước mùa đông .

2. Tăng trưởng nguồn cung LNG toàn cầu sụp đổ

Trước cuộc khủng hoảng, nguồn cung LNG toàn cầu dự kiến tăng trưởng khoảng 11% so với cùng kỳ năm ngoái. Chiến tranh đã cắt giảm dự báo đó xuống chỉ còn 1%, bởi vì nguồn cung mới từ Qatar, Mỹ và các nơi khác bị gián đoạn, trì hoãn hoặc chuyển hướng sang châu Á .

3. Hạn hán kỷ lục trên sông Rhine tê liệt hậu cần nội địa

Đợt nắng nóng thứ tư trong mùa hè đã đẩy mực nước sông Rhine xuống gần mức kỷ lục. Tại điểm nghẽn quan trọng Kaub gần Koblenz, mực nước đã giảm xuống còn 28 cm vào ngày 28 tháng 7 - mức thấp nhất kể từ năm 2018 - với dự báo sẽ giảm xuống còn khoảng 24 cm và có khả năng tiến gần đến 20 cm . Độ sâu có thể đi lại được tại Kaub đã ở mức 29 cm vào ngày 30 tháng 7, tiến gần đến mức thấp kỷ lục mọi thời đại là 25 cm được thiết lập vào tháng 10 năm 2018 .

Các sà lan chỉ có thể chở được khoảng 15% đến 20% tải trọng . Contargo, một nhà điều hành lớn, đã gia hạn phụ phí mực nước thấp lên tới 195 EUR cho mỗi container 20 feet và 250 EUR cho mỗi container 40 feet ở mức thấp nhất được đo . Điều này làm tăng mạnh chi phí vận chuyển và hạn chế việc vận chuyển than, dầu sưởi và nguyên liệu thô đến các nhà máy điện và cơ sở công nghiệp của Đức và Thụy Sĩ .

Khoảng không thông thuyền cho sà lan tại Kaub đang ở mức thấp nhất trong thời điểm này trong năm kể từ ít nhất là năm 1990, theo dữ liệu liên bang Đức do Bloomberg tổng hợp .

4. Kho dự trữ khí đốt của EU ở mức thấp nghiêm trọng

Tính đến cuối tháng 7 năm 2026, kho dự trữ khí đốt của EU ở mức khoảng 53–55% công suất, thấp hơn khoảng 12–15 điểm phần trăm so với mức trung bình mùa trong 5 năm và là mức thấp nhất trong tháng 7 kể từ năm 2021 . Đến ngày 29 tháng 7, một số chỉ báo cho thấy lượng dự trữ chỉ còn 47% - thấp hơn 18 điểm phần trăm so với mức trung bình mùa .

Lượng khí bơm ròng vào ngày 1 tháng 7 của các nước EU là thấp nhất cho ngày đó trong sáu năm qua . Lượng dự trữ vào ngày 22 tháng 7 đã thấp hơn 12,0 tỷ mét khối so với cùng kỳ năm ngoái . CEO của Equinor cho biết châu Âu có thể sẽ bỏ lỡ mục tiêu 80% lượng dự trữ trước mùa đông . Wood Mackenzie cảnh báo lượng dự trữ có nguy cơ ở dưới 70% trước mùa đông, khiến an ninh nguồn cung bị đe dọa .

Thị trường định giá rủi ro: TTF trên 60 EUR/MWh

Hợp đồng tương lai TTF Hà Lan giao tháng sau đã chạm mức 60 EUR/MWh vào ngày 20 tháng 7 và đang giao dịch ở mức 61,63 EUR/MWh vào ngày 29 tháng 7 - cao hơn khoảng 37% so với một tháng trước và cao hơn khoảng 75% so với cùng kỳ năm ngoái . Giá giao ngay cao hơn hơn 50% so với mức thấp nhất vào tháng 6 .

Cảnh báo chính từ các nhà phân tích

• Reuters (27 tháng 7): "Châu Âu đang bước vào mùa đông với nguồn cung năng lượng yếu ớt đáng báo động khi các cuộc xung đột ở Trung Đông và Nga thắt chặt thị trường toàn cầu đối với LNG và dầu sưởi, đẩy lượng hàng tồn kho xuống mức nguy hiểm" .
• Bloomberg (24 tháng 7): Một cuộc chiến toàn cầu về LNG "đe dọa phá vỡ chiến lược của châu Âu là trì hoãn mua hàng vào mùa đông cho đến khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại" .
• Wood Mackenzie (23 tháng 7): Phân tích cho thấy ngay cả trong kịch bản tốt nhất với giả định Qatar đạt công suất hoạt động đầy đủ vào cuối tháng 9, lượng dự trữ của châu Âu chỉ đạt 75% nhiều nhất vào ngày 1 tháng 11 .
• Chatham House: Lập luận rằng ngay cả khi Hormuz mở cửa trở lại, sự dễ bị tổn thương năng lượng cốt lõi của châu Âu vẫn sẽ tồn tại .

Lưu ý quan trọng

Nhóm Điều phối Khí đốt của Ủy ban châu Âu đã tuyên bố công khai (gần đây nhất là vào ngày 1 tháng 7) rằng không có "mối lo ngại trước mắt" nào về an ninh nguồn cung khí đốt cho mùa đông, khẳng định rằng việc đạt 80% lượng dự trữ vào cuối mùa hè là đủ . Quan điểm chính thức này trái ngược hoàn toàn với các cảnh báo từ các nhà phân tích, nhà giao dịch và công ty năng lượng. Sự khác biệt này xuất phát từ quan điểm của Ủy ban cho rằng việc phá hủy nhu cầu, nhập khẩu LNG ngoài Hormuz và các nguồn thay thế đường ống có thể thu hẹp khoảng cách — một quan điểm mà những người tham gia thị trường cho là quá lạc quan một cách nguy hiểm trước tốc độ bơm khí hiện tại và sự cạnh tranh từ châu Á đối với các lô hàng giao ngay .

Kết luận

Sự kết hợp của việc đóng cửa Hormuz (chặn LNG Qatar), tăng trưởng nguồn cung sụp đổ (11% → 1%), mực nước sông Rhine xuống mức thấp kỷ lục (Kaub ~24–29 cm) và lượng dự trữ tụt hậu (~53–55% so với ~64% một năm trước) tạo ra một thâm hụt cơ cấu khó có thể lấp đầy trước mùa đông. Thị trường đang định giá rủi ro này thông qua TTF trên 60 EUR/MWh. Liệu điều này có trở thành một cuộc khủng hoảng toàn diện hay không phụ thuộc vào nhiệt độ mùa đông, việc Hormuz có mở cửa trở lại hay không và mức độ cạnh tranh gay gắt của các nhà mua châu Á đối với các lô hàng còn lại.