Nga thâm hụt ngân sách 100 tỷ USD năm 2026: 'In tiền' để đổ vào chiến tranh

Dưới đây là phân tích chi tiết từng yếu tố dẫn đến cuộc khủng hoảng tài khóa này:

Doanh thu năng lượng sụp đổ

• Ngân sách Nga năm 2026 được xây dựng dựa trên kỳ vọng doanh thu dầu mỏ cao, nhưng thực tế đã suy giảm nghiêm trọng. Ấn Độ giảm mua và mức chiết khấu ngày càng sâu trên dầu thô Nga đang tạo ra một khoản hụt thu lớn, đe dọa đẩy thâm hụt lên gần gấp ba lần mục tiêu chính thức . Đến tháng 2/2026, các đánh giá nội bộ đã dự báo thâm hụt có thể lên tới 3.5-4.4% GDP, so với mục tiêu 1.6% .

Chi tiêu quân sự và nợ chiến tranh tăng vọt

• Tổng chi tiêu liên bang trong 5 tháng đầu năm 2026 đã tăng 17% so với cùng kỳ năm ngoái, tạo ra khoảng cách ngân sách lớn nhất kể từ năm 1996 . Chỉ trong 4 tháng đầu năm, thâm hụt đã vượt mục tiêu cả năm, đạt 78.9 tỷ USD . Cơ quan Tình báo Ukraine ước tính mức chi vượt kế hoạch cho chiến tranh lên tới 51.3 tỷ USD .

'In tiền' gián tiếp qua các ngân hàng nhà nước

• Khi không thể bán trái phiếu ra thị trường, Bộ Tài chính Nga buộc các ngân hàng quốc doanh phải mua trái phiếu chính phủ mới phát hành OFZ. Ngân hàng Trung ương Nga sau đó cung cấp thanh khoản cho các ngân hàng này, tạo ra lượng rúp mới để trang trải thâm hụt . Cơ quan Tình báo Ukraine gọi đây là 'phát hành rúp ngầm' — Bộ Tài chính phát hành trái phiếu, ngân hàng nhà nước mua, và Ngân hàng Trung ương cấp tiền mặt, về bản chất tương đương với in tiền . Đây hiện là kênh chính để lấp đầy khoảng trống ngân sách đang ngày càng rộng .

Thị trường trái phiếu đóng băng

• Bộ Tài chính Nga đã đình chỉ vô thời hạn tất cả các phiên đấu giá trái phiếu chính phủ (OFZ) từ ngày 20/7/2026, sau bốn lần chào bán thất bại liên tiếp . Hai phiên đấu giá bị hủy, một phiên thất bại hoàn toàn, và phiên duy nhất thành công chỉ huy động được 9 tỷ rúp (116 triệu USD) so với mục tiêu vay quý là 1.5 nghìn tỷ rúp (19.35 tỷ USD) . Các nhà đầu tư yêu cầu lợi suất trên 16% đối với trái phiếu OFZ dài hạn — mức mà Bộ Tài chính cho là không thể chấp nhận được . Chỉ số trái phiếu chính phủ RGBI đã giảm từ ~119 xuống ~110, mức thấp nhất năm 2026 . Đây là lần đầu tiên việc đình chỉ đấu giá xảy ra kể từ giai đoạn tháng 3-9/2022 .

Chỉ thị chi tiêu quân sự của Putin và quy tắc tài khóa bị đình chỉ

• Luật ngân sách Nga đã hoãn vô thời hạn 'quy tắc thâm hụt bằng không'. Tổng thống Putin chỉ đạo ưu tiên chi tiêu liên quan đến chiến tranh ít nhất đến năm 2029, thay thế các kế hoạch củng cố tài khóa thời kỳ trước chiến tranh. Ngân hàng Trung ương Nga dự báo thâm hụt cơ cấu sơ cấp là 2% GDP trong 2026, 1% trong 2027 và 0.5% trong 2028 — một sự thừa nhận rõ ràng rằng ngân sách sẽ vẫn thâm hụt sâu trong nhiều năm tới .

GDP tăng trưởng chậm lại và cắt giảm tài trợ công nghệ

• Tăng trưởng kinh tế đang chậm lại dưới sức nặng của các lệnh trừng phạt, lạm phát và sự phân bổ nguồn lực cho quân đội. Chính phủ đang xem xét cắt giảm chi tiêu cho các lĩnh vực phi quốc phòng . Lần đầu tiên kể từ khi bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện vào Ukraine, ngân sách 2026 bao gồm việc giảm tài trợ cho các chương trình phát triển công nghệ và quốc gia, khi Điện Kremlin ưu tiên chi tiêu quân sự hơn đầu tư và đổi mới .

Áp lực từ các lệnh trừng phạt và chiến tranh

• Bị cắt đứt khỏi thị trường vốn quốc tế, Nga phụ thuộc gần như hoàn toàn vào hệ thống tài chính nội địa đang căng thẳng. Sự kết hợp của các lệnh trừng phạt phương Tây, dòng vốn chảy ra, lạm phát đảo chiều vào giữa năm 2026, và sự sụp đổ của kỳ vọng về việc Ngân hàng Trung ương tiếp tục cắt giảm lãi suất đã gây ra một làn sóng bán tháo trái phiếu chính phủ, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng tài trợ . Viện Hudson mô tả 'cỗ máy in tiền của Nga đang chạy hết tốc lực' như một phao cứu sinh duy nhất .

Kết luận: Thâm hụt ngân sách 2026 của Nga không phải là sự sụt giảm tài khóa tạm thời — đó là kết quả của một cái bẫy cơ cấu. Chi tiêu chiến tranh đang tăng nhanh hơn doanh thu giảm, thị trường trái phiếu đã ngừng hoạt động, và chính phủ buộc phải sử dụng các biện pháp tài trợ tiền tệ ngầm gây ra lạm phát và làm suy yếu đồng rúp, mà không có một kế hoạch đáng tin cậy nào để quay trở lại kỷ luật tài khóa trước năm 2029.