Cơn Khát Chip Nhớ Của AI Đã Bóp Nghẹt Ngành Điện Thoại Thông Minh Như Thế Nào

Cú Sốc Về Giá Và Cấu Trúc Chi Phí

Giá chip nhớ đã tăng lên những mức chưa từng thấy trong kỷ nguyên điện tử tiêu dùng. Giá DRAM di động tăng 78–83% theo quý đối với LPDDR5X và 70–75% đối với LPDDR4X vào quý II/2026 . Samsung báo cáo giá chip nhớ của họ đã tăng 90% chỉ riêng trong quý I/2026 . TrendForce dự báo giá hợp đồng DRAM chính thống sẽ tiếp tục tăng 58% đến 63% theo quý trong quý II, và giá DRAM cả năm sẽ tăng vọt từ 150% đến 200% .

Lần đầu tiên, chi phí chip nhớ vượt qua chi phí chip xử lý (SoC) ở mọi phân khúc giá smartphone. Trong lịch sử, chip nhớ chỉ chiếm khoảng 10–15% hóa đơn nguyên vật liệu (BOM) của một chiếc smartphone. Đến quý I/2026, TrendForce báo cáo tỷ lệ này đã nhảy vọt lên 30–40% . Dữ liệu từ Counterpoint cho thấy trong quý I/2025, DRAM và NAND lần lượt chiếm khoảng 8% và 5% BOM; đến quý II/2026, bộ nhớ và lưu trữ đã chiếm gần một nửa tổng chi phí linh kiện — riêng DRAM đã chiếm 20%+ ở nhiều phân khúc . Omdia ước tính ở những smartphone dưới 400 USD, chi phí chip nhớ đã 'ngốn' gần 60% tổng BOM trong quý I/2026 .

Sự Sụp Đổ Của Doanh Số

Cú sốc về giá đã gây ra sự thu hẹp sản xuất và doanh số chưa từng có. Lượng chip SoC cho smartphone toàn cầu giảm 15% so với cùng kỳ trong nửa đầu năm 2026, do chi phí chip nhớ tăng cao, các nhà sản xuất (OEM) thận trọng trong quản lý hàng tồn kho và chu kỳ thay thế điện thoại bị kéo dài . Counterpoint dự báo tổng lượng smartphone xuất xưởng năm 2026 sẽ giảm khoảng 14% — mức thu hẹp hàng năm tồi tệ nhất từ trước đến nay . Phân khúc phổ thông thấp cấp bị ảnh hưởng nặng nề nhất, với lượng xuất xưởng giảm hơn 30% . Doanh số smartphone toàn cầu quý II/2026 đã chạm mức thấp nhất kể từ năm 2013, theo cả Counterpoint và IDC . Dự báo tháng 5 của IDC cho thấy mức giảm 13,9% trong cả năm, xuống còn 1,09 tỷ chiếc .

Dự kiến sẽ có một đợt giảm tiếp theo 1,1% vào năm 2027, trước khi phục hồi 5,5% vào năm 2028 khi nguồn cung chip nhớ trở lại bình thường . Nhiều nhà phân tích cảnh báo ngành công nghiệp này có thể sẽ còn phải đối mặt với một năm khó khăn nữa trong năm 2027 .

Tác Động Không Đồng Đều Lên Các Nhà Sản Xuất Chip

Cuộc khủng hoảng đã làm xáo trộn cục diện cạnh tranh giữa các nhà cung cấp chip SoC. Doanh số chip của MediaTek và Qualcomm đều giảm hơn 25% so với cùng kỳ trong nửa đầu năm 2026 . Thị phần của MediaTek giảm từ khoảng 38% xuống 32%, trong khi Qualcomm giảm từ khoảng 27% xuống 23% trong quý I/2026 . Trong khi đó, Apple, Samsung, Google và UNISOC lại tăng trưởng và giành thêm thị phần trong cùng kỳ . Doanh số chip Apple (SoC) cho thấy 'sự tăng trưởng vững chắc', với thị phần tăng từ 15% lên 19% so với cùng kỳ năm ngoái . Chip Tensor của Google tăng trưởng nhờ các dòng chip tự phát triển ngày càng được ưa chuộng . UNISOC tăng trưởng nhờ nhu cầu smartphone giá rẻ chuyển sang các nền tảng 4G chi phí thấp hơn để giảm BOM .

Đáng chú ý, các dòng chip SoC hỗ trợ AI tạo sinh (GenAI) đã đi ngược xu hướng giảm chung với mức tăng trưởng 24%, khi các nhà sản xuất ưu tiên phát triển các thiết bị cao cấp có khả năng AI, bất chấp việc cắt giảm sản xuất các mẫu rẻ hơn .

Hậu Quả Trên Các Sản Phẩm Cụ Thể

Người tiêu dùng đã bắt đầu cảm nhận rõ tác động. Google xác nhận Pixel 11 sẽ tăng giá khoảng 100 USD, đồng thời giảm RAM cơ bản từ 16GB xuống 12GB, như một phản ứng trực tiếp trước lạm phát chi phí chip nhớ . Các smartphone cao cấp (trên 800 USD) chứng kiến chi phí BOM tăng thêm 100–150 USD, với chip nhớ dự kiến chiếm hơn 40% chi phí linh kiện . Counterpoint báo cáo chi phí nguyên vật liệu cho smartphone giá rẻ dưới 200 USD đã tăng 20-30% vào đầu năm 2026, trong khi các thiết bị tầm trung và cao cấp tăng 10-15% . IDC dự báo giá bán trung bình của smartphone sẽ tăng 14% lên mức kỷ lục 523 USD vào năm 2027 . Nhà nghiên cứu cấp cao của IDC, bà Nabila Popal, cảnh báo rằng phân khúc dưới 100 USD, với khoảng 171 triệu thiết bị, sẽ 'vĩnh viễn không còn khả năng sinh lời' . TrendForce khẳng định nhiều thương hiệu sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tăng giá bán sản phẩm cuối cùng để bảo vệ biên lợi nhuận, buộc phải điều chỉnh các dòng sản phẩm và thông số kỹ thuật .

Khi Nào Cuộc Khủng Hoảng Kết Thúc?

Triển vọng vẫn rất ảm đạm. Không có dấu hiệu bình thường hóa nguồn cung chip nhớ nào trước nửa cuối năm 2027, và một số nguồn tin thậm chí cảnh báo tình trạng này sẽ không có dấu hiệu thuyên giảm cho đến năm 2028 . IDC dự báo một đợt sụt giảm liên tiếp thứ hai là 1,1% trong năm 2027 trước khi phục hồi 5,5% vào năm 2028 khi nguồn cung chip nhớ ổn định trở lại . Tuy nhiên, các nhà phân tích cũng lưu ý rằng giá cả dự kiến sẽ không quay trở lại mức trước khủng hoảng ngay cả khi tình trạng thiếu hụt kết thúc . Như Francisco Jeronimo của IDC đã nhận xét: 'Những gì chúng ta đang chứng kiến không phải là một cơn sốt tạm thời, mà là một sự tái cấu trúc cơ bản của chuỗi cung ứng bán dẫn' .