Khoản nợ 2.000 tỷ USD 'trong bóng tối' của Big Tech: Microsoft, Google, Amazon, Meta và Oracle đang che giấu chi phí trung tâm dữ liệu AI như thế nào

Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đã đặt ra thuật ngữ "đi vay trong bóng tối" (shadow borrowing) trong Báo cáo hàng quý tháng 3 năm 2026 để mô tả các nghĩa vụ này — những thỏa thuận tương đương về mặt kinh tế với nợ nhưng phần lớn nằm ngoài bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp . BIS sau đó đã liệt kê bong bóng tài sản do AI thúc đẩy cùng với nợ công là những rủi ro hệ thống hàng đầu, cảnh báo sự bùng nổ đầu tư có thể kết thúc trong sự phá sản nếu nhu cầu không thành hiện thực .

Năm kỹ thuật tài chính — và mỗi công ty sử dụng kỹ thuật nào

1. Phương tiện có mục đích đặc biệt (SPV) — Cấu trúc 'Beignet' của Meta

Meta đã sử dụng một cấu trúc ngoại bảng cổ điển cho dự án trung tâm dữ liệu AI Hyperion trị giá 27,3 tỷ USD ở Louisiana. Vào tháng 10 năm 2025, Meta đã chuyển toàn bộ dự án thành một liên doanh với công ty tín dụng tư nhân Blue Owl Capital, chỉ nắm giữ 20% trong khi Blue Owl (thông qua một công ty holding có tên Beignet Investor LLC) sở hữu 80% . Bảy công ty đăng ký tại Delaware có từ "Beignet" đã được thành lập để thực hiện cấu trúc này .

Bảng cân đối kế toán của Meta chỉ ghi nhận khoản đầu tư 2,37 tỷ USD liên quan đến dự án; khoảng 25 tỷ USD nợ còn lại là vô hình trước các nhà đầu tư . Kiểm toán viên của Meta, Ernst & Young, đã giương cờ đỏ về cách xử lý kế toán này . BIS mô tả cấu trúc này là điển hình: công ty nắm giữ cổ phần thiểu số, cam kết cho thuê dài hạn hoặc thỏa thuận mua năng lực và có thể cung cấp các bảo lãnh — thay thế chi phí đầu tư ban đầu bằng chi phí hoạt động nhiều năm trong khi giữ khoản nợ ngoại bảng .

2. Cho thuê tài chính — 62,9 tỷ USD của Microsoft

Microsoft đã báo cáo 62,9 tỷ USD nợ thuê tài chính tính đến quý 3 năm tài chính 2026 (chín tháng kết thúc vào ngày 31 tháng 3 năm 2026), một con số xuất hiện trong dòng "nợ phải trả khác" thay vì là nợ dài hạn rõ ràng . Tổng nghĩa vụ liên quan đến cho thuê của công ty (bao gồm cho thuê hoạt động và lãi suất tính toán) đã lên tới 178,7 tỷ USD trên cơ sở gộp trong báo cáo 10-K năm tài chính 2025 . Các hợp đồng thuê trung tâm dữ liệu bổ sung chưa bắt đầu lên tới 196,6 tỷ USD .

3. Các công cụ phái sinh / bảo lãnh tăng cường tín dụng — 43,8 tỷ USD của Google

Google (Alphabet) đã cung cấp 43,8 tỷ USD bảo lãnh tín dụng — bảo lãnh các khoản thanh toán tiền thuê trung tâm dữ liệu do bên thứ ba sở hữu nếu bên thuê vỡ nợ — nhưng chỉ ghi nhận mức rủi ro này ở mức 815 triệu USD giá trị hợp lý trên bảng cân đối kế toán . Ngoài ra, Alphabet có 7,6 tỷ USD bảo lãnh tài chính cho các đối tác năng lượng để đặt mua thiết bị điện có thời gian dẫn dài . Cấu trúc bảo lãnh này đã mở rộng gần bảy lần từ 6,5 tỷ USD vào tháng 9 năm 2025 lên 44 tỷ USD vào tháng 7 năm 2026 .

4. Bảo lãnh giá trị còn lại

Bảo lãnh giá trị còn lại hoạt động như một hình thức đệm ngoại bảng. Moody's đã cảnh báo rằng các bảo lãnh như vậy có thể khiến các công ty công nghệ lớn phải đối mặt với các yêu cầu vốn bất ngờ nếu giá trị tài sản trung tâm dữ liệu giảm, đặc biệt là trong bối cảnh chu kỳ khấu hao chip AI nhanh chóng .

5. Hợp đồng cho thuê chưa bắt đầu (tương lai) — Amazon và Oracle

Amazon có 106,3 tỷ USD các cam kết cho thuê trong tương lai chưa được phản ánh trên bảng cân đối kế toán . Oracle chịu khoảng 260 tỷ USD các nghĩa vụ cho thuê chưa bắt đầu tương tự, đại diện cho mức rủi ro ngoại bảng lớn nhất trong số năm công ty . Moody's báo cáo rằng tổng cam kết cho thuê trên toàn nhóm đã phình to lên 1,2 nghìn tỷ USD, trong đó hơn 820 tỷ USD đến từ các hợp đồng cho thuê chưa bắt đầu — nghĩa là các trung tâm dữ liệu vẫn đang được xây dựng .

Rủi ro hệ thống: BIS cảnh báo về 'Đi vay trong bóng tối'

Báo cáo hàng quý tháng 3 năm 2026 của BIS, do các quan chức Egemen Eren, Ingomar Krohn và Karamfil Todorov viết, đã phát hiện ra rằng các công ty công nghệ lớn đã âm thầm chuyển hơn 120 tỷ USD nợ AI compute ra khỏi bảng cân đối kế toán trong khoảng 18 tháng . Các phát hiện chính từ báo cáo:

• Các công ty công nghệ lớn đã chuyển sang các thỏa thuận ngoại bảng hợp tác với các công ty tín dụng tư nhân để tài trợ cho việc mở rộng cơ sở hạ tầng .
• Một cấu trúc điển hình bao gồm một phương tiện chuyên dụng (liên doanh hoặc SPE) mua lại hoặc phát triển tài sản trung tâm dữ liệu; công ty công nghệ lớn cung cấp các hợp đồng cho thuê dài hạn hoặc thỏa thuận mua năng lực và bảo lãnh .
• Về mặt kinh tế, điều này thay thế chi phí đầu tư ban đầu bằng chi phí hoạt động nhiều năm trong khi giữ nợ trên bảng cân đối kế toán truyền thống .
• Các thỏa thuận này làm sâu sắc thêm mối liên kết giữa các công ty công nghệ lớn, quỹ tín dụng tư nhân và công ty bảo hiểm — tạo ra các kênh mới để truyền các cú sốc tài chính .

Phản ứng của thị trường: Các tín hiệu căng thẳng tín dụng đang nhấp nháy

S&P hạ bậc tín nhiệm Oracle xuống BBB−

S&P đã hạ xếp hạng của Oracle xuống BBB− (một bậc trên mức rác) vào tháng 7 năm 2026, do các cam kết AI ngoại bảng khổng lồ của công ty .

Chênh lệch CDS của Oracle vượt đỉnh năm 2008

Chênh lệch hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) của Oracle đã mở rộng vượt quá mức trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, phản ánh mối lo ngại cực độ của thị trường về đòn bẩy ẩn của công ty .

Dòng tiền tự do âm của Alphabet

Alphabet đã ghi nhận dòng tiền tự do âm trong quý 1 năm 2026 lần đầu tiên kể từ năm 2004, do chi tiêu đầu tư AI khổng lồ tích lũy phần lớn thông qua các kênh ngoại bảng . Một phân tích pháp lý lưu ý rằng cả Alphabet và Meta đều dự kiến sẽ tạo ra dòng tiền tự do âm lên tới 28 tỷ USD trong năm 2026 .

Cảnh báo 'Luẩn quẩn' của Moody's

Moody's đã cảnh báo vào tháng 7 năm 2026 về sự "luẩn quẩn" giữa các khoản đầu tư AI có liên kết với nhau: các công ty công nghệ lớn đồng thời là khách hàng, nhà tài trợ và đối tác vốn cổ phần lớn nhất trong các SPV trung tâm dữ liệu AI, tạo ra các rủi ro đan xen có thể khuếch đại tổn thất trong một cuộc suy thoái . Moody's đặc biệt nói rằng chi tiêu AI "đe dọa chất lượng tín dụng" tại Amazon, Meta và Alphabet .

Lưu ý và khác biệt

Con số 2,13 nghìn tỷ USD xuất hiện trong các báo cáo điều tra, trong khi phân tích của Nikkei đưa ra con số 1,65 nghìn tỷ USD; sự khác biệt này có thể phản ánh các ngày cắt khác nhau và phạm vi bao phủ của các công cụ tài chính bổ sung . Một số điểm dữ liệu cụ thể (CDS của Oracle vượt đỉnh năm 2008, S&P hạ bậc xuống BBB−, FCF âm của Alphabet) được tham chiếu trong các báo cáo thứ cấp hơn là được xác nhận bởi các tài liệu nguồn chính được tìm thấy trong tìm kiếm này. Các số liệu này là ước tính dựa trên phân tích báo cáo tài chính và có thể không so sánh trực tiếp giữa tất cả năm công ty do các tiêu chuẩn công bố thông tin khác nhau.

Kết luận: Khoảng 1,65–2,13 nghìn tỷ USD "nợ vay trong bóng tối" cho việc xây dựng trung tâm dữ liệu AI nằm ngoài bảng cân đối kế toán của năm công ty công nghệ lớn của Mỹ, sử dụng SPV, bảo lãnh tín dụng, cho thuê tài chính, bảo lãnh giá trị còn lại và hợp đồng cho thuê chưa bắt đầu. BIS đã coi đây là một rủi ro hệ thống, và thị trường đã phản ứng bằng việc hạ bậc tín nhiệm của Oracle xuống gần mức rác, chênh lệch CDS vượt quá mức năm 2008, dòng tiền tự do âm lần đầu tiên của Alphabet trong hơn hai thập kỷ và cảnh báo của Moody's về sự luẩn quẩn nguy hiểm trong tài trợ AI.