Hàng hóa AI vượt mặt thương mại điện tử, trở thành động lực tăng trưởng số một của vận tải hàng không châu Á

Quy mô của sự thay đổi

Dữ liệu từ IATA (Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế) cho thấy, hàng hóa liên quan đến AI chiếm tới 53,5% tổng giá trị của tất cả hàng hóa vận chuyển bằng đường hàng không trong năm 2025, nhưng chỉ chiếm 7% khối lượng . Vận tải hàng không đã chuyên chở hơn 2/3 tổng giá trị thương mại hàng hóa liên quan đến AI trên toàn cầu .

Kết quả kinh doanh quý 2/2026 của Korean Air đưa ra tín hiệu rõ ràng nhất: doanh thu hàng hóa tăng vọt 46% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt mức cao nhất trong lịch sử hãng bay này, được thúc đẩy gần như hoàn toàn bởi các lô hàng chip bán dẫn và máy chủ AI . Korean Air tuyên bố rõ ràng rằng hàng hóa AI đã vượt qua các lô hàng thương mại điện tử từ Trung Quốc để trở thành động lực tăng trưởng chính .

Số liệu về đơn vị kinh tế cũng kể một câu chuyện tương tự. Giá cước vận chuyển hàng hóa đơn vị của Korean Air đã tăng 42%, lên 703 won mỗi km, phản ánh bản chất giá trị cao, lợi nhuận cao của hàng hóa AI so với các bưu kiện thương mại điện tử giá trị thấp mà nó đang thay thế .

Mạng lưới hàng hóa đang được vẽ lại như thế nào

Các hãng hàng không đang định tuyến lại mạng lưới của họ xoay quanh các trung tâm sản xuất chip bán dẫn ở Đông Nam Á—đặc biệt là Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, Malaysia và Singapore—thay vì các hành lang thương mại điện tử truyền thống từ Trung Quốc đến phương Tây . Đây không phải là một sự điều chỉnh nhỏ lẻ; mà là sự phân bổ lại cơ bản không gian chở hàng hữu hạn bằng đường hàng không.

Hàng hóa AI về mặt vật lý khác với các bưu kiện thương mại điện tử. Chúng bao gồm các thiết bị sản xuất chip bán dẫn nhạy cảm, GPU và các tủ máy chủ đã được lắp ráp hoàn chỉnh, có kích thước quá khổ, nặng và yêu cầu thời gian vận chuyển nhanh chóng, đòi hỏi phải xử lý chuyên dụng và năng lực chuyên chở hàng hóa riêng .

Tờ Wall Street Journal đưa tin rằng "các tủ máy chủ quá khổ và chip bán dẫn siêu mỏng hiện đang chiếm không gian trên máy bay chở hàng vốn trước đây chứa đầy quần áo giá rẻ và đồ lặt vặt" . Sự thay thế này mang tính cấu trúc, không phải tính chu kỳ.

Vị thế mâu thuẫn của Korean Air: Doanh thu kỷ lục, lỗ ròng

Korean Air đã báo cáo doanh thu quý 2 kỷ lục 5,02 nghìn tỷ won (3,26 tỷ USD), tăng 26% . Tuy nhiên, hãng bay này đã rơi vào tình trạng lỗ ròng 97,3 tỷ won (63,2 triệu USD) vì chi phí nhiên liệu gần như tăng gấp đôi do xung đột Iran đẩy giá dầu quốc tế lên cao . Lợi nhuận hoạt động giảm 34% xuống còn 261,8 tỷ won.

Lớp đệm từ AI đã giảm bớt phần nào cú sốc. Bloomberg lưu ý rằng sự bùng nổ hàng hóa AI đang "giúp giảm thiểu sự gia tăng chi phí nhiên liệu máy bay phản lực" . Lợi nhuận hoạt động của Korean Air đã vượt dự báo của thị trường tới sáu lần, phần lớn là nhờ sự vượt trội của hàng hóa AI . Nếu không có nguồn thu bất ngờ từ hàng hóa AI, bức tranh thu nhập sẽ tồi tệ hơn nhiều.

AI so với thương mại điện tử: Cuộc cạnh tranh giành không gian chở hàng hạn chế

Vì hàng hóa AI chỉ chiếm 7% khối lượng nhưng chiếm tới 53,5% giá trị, các hãng hàng không có động lực mạnh mẽ để ưu tiên các lô hàng AI hơn các bưu kiện thương mại điện tử có lợi nhuận thấp hơn khi năng lực vận chuyển eo hẹp. Điều này đã và đang xảy ra .

Các hãng hàng không châu Á đang nhắm mục tiêu rõ ràng vào các ngành công nghiệp AI. Korean Air, China Airlines và EVA Airways đều báo cáo doanh thu hàng hóa quý 2 kỷ lục từ máy chủ và chip AI trên các tuyến đường xuyên Thái Bình Dương . Các hãng vận tải đang ký kết các hợp đồng dài hạn với các nhà sản xuất chip bán dẫn và đơn vị xây dựng trung tâm dữ liệu thay vì chấp nhận các khối lượng thương mại điện tử theo hình thức giao ngay .

Triển vọng nửa cuối năm 2026

Rủi ro chính là nếu nhu cầu AI giảm bớt hoặc nếu giá dầu vẫn ở mức cao do xung đột địa chính trị, các hãng hàng không đã chuyển dịch năng lực khỏi thương mại điện tử có thể gặp khó khăn để lấp đầy chỗ trống. Tuy nhiên, các chỉ số dự báo hiện tại vẫn mạnh mẽ cho nửa cuối năm 2026. Chi tiêu cho trung tâm dữ liệu, xây dựng nhà máy sản xuất chip và đầu tư cơ sở hạ tầng AI tiếp tục tăng trưởng .

Các công ty trên toàn thế giới dự kiến sẽ đầu tư gần 7 nghìn tỷ USD vào việc xây dựng và nâng cấp các trung tâm dữ liệu từ nay đến năm 2030, với nhu cầu về trung tâm dữ liệu được dự đoán sẽ tăng gần gấp ba lần . Khối lượng vận chuyển hàng không điện tử được dự báo sẽ tăng 25% vào năm 2026, do các linh kiện AI thúc đẩy .

Điểm mấu chốt: Phần cứng AI đã thay thế một cách có cấu trúc thương mại điện tử để trở thành phân khúc hàng hóa có giá trị cao nhất, lợi nhuận cao nhất đối với các hãng hàng không châu Á. Korean Air là ví dụ rõ ràng nhất: hàng hóa AI là lý do duy nhất khiến hãng đạt doanh thu kỷ lục bất chấp khoản lỗ ròng do chi phí nhiên liệu. Câu hỏi chiến lược cho nửa cuối năm 2026 là liệu các hãng hàng không có thể tiếp tục ưu tiên các lô hàng AI mà không để lại quá nhiều năng lực thương mại điện tử bị bỏ trống hay không. Với chênh lệch biên lợi nhuận, động cơ ưu tiên hàng hóa AI là rất rõ ràng.