BIS cảnh báo 'cơn sốt' AI đang làm nhiễu loạn tín hiệu kinh tế, gây khó cho việc điều hành lãi suất

Những bằng chứng chính mà BIS trích dẫn

• Làn sóng đầu tư bằng nợ: Cơn sốt AI đang thúc đẩy một làn sóng đầu tư lớn và ngày càng được tài trợ bằng nợ. Chi tiêu vốn liên quan đến AI đã đạt khoảng 1% GDP ở các nền kinh tế chịu ảnh hưởng nhiều nhất .
• Tín dụng tư nhân: Các khoản cho vay tín dụng tư nhân dành cho các công ty AI đã tăng từ gần như bằng 0 vào năm 2016 lên 200 tỷ USD vào năm 2025 . BIS cũng nhấn mạnh rằng các quỹ tín dụng tư nhân cho các công ty phần mềm vay đã tăng trưởng nhanh chóng, với dư nợ đạt hơn 500 tỷ USD (chiếm 19% tổng số dư nợ cho vay trực tiếp) vào cuối năm 2025 .
• Phát hành trái phiếu: Việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp của các 'hyperscaler' (các tập đoàn công nghệ lớn) đã vượt mốc 100 tỷ USD trong năm 2025, chủ yếu là các khoản nợ dài hạn nhằm khóa nguồn tài trợ cho các dự án xây dựng trung tâm dữ liệu kéo dài nhiều năm .
• Hiệu ứng tài sản: Tỷ trọng của các công ty liên quan đến AI trong thị trường chứng khoán Mỹ đã tăng từ 24% tổng vốn hóa thị trường vào năm 2022 lên 40% vào năm 2025, tạo ra các hiệu ứng về tỷ lệ thương mại và hiệu ứng tài sản đáng kể, khác biệt rõ rệt giữa các quốc gia .

Bối cảnh rủi ro rộng hơn

• Báo cáo Kinh tế Thường niên ngày 28/6/2026 của BIS đã xác định riêng một 'cú sốc đầu tư AI' (AI investment bust) là một trong những mối đe dọa đáng báo động nhất đối với thịnh vượng toàn cầu, bên cạnh lạm phát và căng thẳng tài khóa. BIS cảnh báo quy mô của làn sóng đầu tư AI hiện tại tương đồng với những giai đoạn trước đây "đã kết thúc bằng sự đảo chiều đầu tư, gây ra suy thoái kinh tế trên diện rộng" .
• Hãng xếp hạng tín nhiệm Fitch Ratings cũng xác định nguy cơ điều chỉnh thị trường AI là một rủi ro tín dụng lớn.
• Moody's nhận thấy tác động năng suất từ AI còn rất hạn chế dù 70% doanh nghiệp đã áp dụng, điều này củng cố cho mối lo ngại của BIS rằng lợi ích từ phía cung vẫn còn bất định.

Khuyến nghị chính sách của BIS

BIS khuyến nghị một cách tiếp cận chính sách tiền tệ từ từ và dựa trên dữ liệu trong bối cảnh này, nhấn mạnh rằng các ngân hàng trung ương không nên dựa vào các mô hình điều khiển bởi AI để thay thế cho phán đoán của con người. Bởi lợi ích năng suất vẫn còn bất định và các tác động từ cung và cầu khó có thể tách bạch trong thời gian thực, BIS cảnh báo chống lại các hành động chính sách mang tính phòng ngừa trước và kêu gọi các ngân hàng trung ương chờ đợi các tín hiệu chu kỳ rõ ràng hơn trước khi điều chỉnh lãi suất .