Dân quân thân Iran và Houthi phối hợp tấn công hạ tầng dầu mỏ Ả Rập Xê Út: Diễn biến và ý nghĩa

Tấn công tàu chở dầu của Houthi trên Biển Đỏ (22-23/7/2026)

Trước đó vài ngày, ngày 22-23/7, phong trào Houthi ở Yemen (Ansar Allah) tuyên bố đã bắn trúng hai tàu chở dầu của Ả Rập Xê Út—Encelia và Layla—trên Biển Đỏ bằng tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và UAV . Một hãng thông tấn Ả Rập Xê Út sau đó xác nhận một trong các tàu đã bốc cháy . Houthi cho biết các tàu chở dầu này đã vi phạm lệnh phong tỏa hải quân mà lực lượng này tuyên bố áp đặt lên Ả Rập Xê Út . Nhóm này coi đây là một phần trong chiến dịch phong tỏa rộng lớn hơn nhằm vào tàu thuyền của Ả Rập Xê Út, tạo ra một “điểm nghẽn thứ hai” trên nguồn cung dầu toàn cầu bên cạnh việc Iran gần như phong tỏa eo biển Hormuz .

Bối cảnh rộng hơn giữa Mỹ và Iran

Các cuộc tấn công này xảy ra trong một thời điểm ngoại giao vô cùng mong manh. Sau hai tuần không kích và các cuộc tấn công trả đũa dữ dội, quân đội Mỹ đã ngừng các chiến dịch mới vào ngày 25/7, và Iran cũng kiềm chế không tiến hành các cuộc tấn công trả đũa . Các nhà hòa giải do Qatar, UAE và Pakistan dẫn đầu đã nỗ lực đưa cả hai bên trở lại bàn đàm phán, với “tiến triển đáng khích lệ” được báo cáo tại các cuộc đàm phán ở Ankara vào tháng 6, và một thỏa thuận đình chỉ trừng phạt kéo dài 60 ngày theo Biên bản ghi nhớ Islamabad .

Tuy nhiên, thỏa thuận ngừng bắn vẫn rất mong manh. Ngày 8/7, Tổng thống Trump tuyên bố thỏa thuận tạm thời đã “kết thúc” sau các cuộc tấn công của Iran nhằm vào các căn cứ của Mỹ ở Bahrain và Kuwait, mặc dù Reuters đưa tin ông đã không lặp lại tuyên bố đó tại hội nghị thượng đỉnh NATO, cho thấy đây có thể là một đòn gây áp lực chiến thuật hơn là một sự đổ vỡ hoàn toàn . Tổng thư ký LHQ cảnh báo rằng những leo thang này có nguy cơ đưa khu vực trở lại chiến tranh toàn diện và kêu gọi nối lại các cuộc đàm phán khẩn cấp .

Các vụ việc liên kết với nhau như thế nào?

Gây áp lực phối hợp thông qua các lực lượng ủy nhiệm

Các cuộc tấn công bằng UAV từ Iraq và các cuộc tấn công tàu chở dầu của Houthi diễn ra chỉ trong vòng vài ngày, cho thấy một chiến lược có chủ đích, đa mặt trận của các lực lượng ủy nhiệm của Iran nhằm gây sức ép lên Ả Rập Xê Út và làm gián đoạn dòng chảy năng lượng toàn cầu ngay khi thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran đang được duy trì .

Cơ sở hạ tầng năng lượng là đòn bẩy

Cả hai loạt tấn công đều cố tình nhắm vào các cơ sở dầu mỏ và tàu chở dầu của Ả Rập Xê Út. Mối đe dọa phong tỏa của Houthi, kết hợp với việc Iran gần như phong tỏa eo biển Hormuz, nhằm bóp nghẹt nguồn cung dầu toàn cầu và tăng cường đòn bẩy trong bất kỳ cuộc đàm phán nào . Các nhà quan sát lưu ý rằng giá dầu đã tăng vọt sau các cuộc tấn công của Houthi, khi sự gián đoạn vận chuyển lan rộng ra cả Biển Đỏ và Vịnh .

Làm xói mòn cánh cửa ngoại giao

Những leo thang này có nguy cơ phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran. Mỹ và Ả Rập Xê Út đã tiến hành các cuộc tấn công chung nhằm vào các nhóm dân quân ở Iraq để đáp trả, trong khi các nhà hòa giải cảnh báo rằng các cuộc tấn công tiếp diễn có thể phá hỏng các cuộc đàm phán đang diễn ra .

Báo động quốc tế

EU, LHQ và nhiều nhà hòa giải khác đã lên án mối đe dọa phong tỏa của Houthi và các cuộc tấn công bằng UAV là một “sự leo thang nguy hiểm” làm suy yếu tiến trình ngoại giao . EU đặc biệt gọi các cuộc tấn công trên Biển Đỏ là “không thể chấp nhận, bất hợp pháp” và kêu gọi Houthi chấm dứt mọi hành động gây nguy hiểm cho vận tải biển quốc tế .

Tình hình vẫn đang diễn biến phức tạp. Cuối tháng 7/2026, Mỹ và Iran duy trì ngày thứ ba kiềm chế lẫn nhau, nhưng cánh cửa cho ngoại giao dường như đang thu hẹp lại .