Châu Âu đối mặt với cuộc khủng hoảng khí đốt tồi tệ nhất trong 15 năm: Kho dự trữ cạn kiệt, nguy cơ thiếu hụt cơ cấu và cuộc chiến giành LNG

Dự báo, đến cuối mùa bơm tích trữ, châu Âu sẽ bước vào mùa đông 2026/27 với kho chỉ đầy 76% — mức thất nhất trong 15 năm . Tuy nhiên, Nhóm Điều phối Khí đốt của EU (Gas Coordination Group) cho rằng hiện tại chưa có "mối lo ngại tức thời" nào đối với nguồn cung mùa đông, lưu ý rằng việc đạt mức đầy 80% là đủ để đảm bảo nguồn cung .

Cảnh báo 'thâm hụt cơ cấu' từ Wood Mackenzie

Trong phân tích công bố ngày 27/7/2026, Wood Mackenzie cảnh báo các kho chứa khí đốt châu Âu có nguy cơ kết thúc mùa bơm tích trữ với mức đầy dưới 70% — tồi tệ hơn nhiều so với dự báo trước đó . Công ty tư vấn này chỉ ra 3 áp lực hội tụ:

• Kho dự trữ ở mức thấp lịch sử kết hợp với gián đoạn Hormuz đã đẩy giá giao ngay tăng hơn 50% so với mức thấp của tháng 6 .
• Nhu cầu LNG châu Á phục hồi đang hút các lô hàng linh hoạt ra khỏi châu Âu .
• Lượng tồn kho thấp có thể khiến giá duy trì ở mức cao trong suốt mùa đông 2026/27 .

Wood Mackenzie mô tả tình trạng này là một thâm hụt cơ cấu (structural deficit) chứ không phải một cú sốc tạm thời. Họ chỉ ra rằng ngay cả trước cuộc khủng hoảng Hormuz, thị trường khí đốt châu Âu đã thiếu hụt nguồn cung một cách cơ bản sau khi mất đi các nguồn cung khí đốt qua đường ống từ Nga .

Phong tỏa eo biển Hormuz: Tác động đến LNG và giá cả

Eo biển Hormuz hầu như đã bị đóng cửa từ ngày 28/2/2026, sau khi cuộc chiến Iran bùng nổ . Những tác động chính:

• Khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu thường đi qua eo biển này, và dòng chảy này gần như bị dừng lại .
• Các cuộc tấn công của Iran đã phá hủy khoảng 17% công suất xuất khẩu LNG của Qatar tại nhà máy Ras Laffan .
• Chỉ số giá khí đốt tự nhiên của Ngân hàng Thế giới đã tăng 24% so với tháng trước vào tháng 3/2026 .
• Hợp đồng tương lai TTF (chuẩn châu Âu) đạt 14,80 USD/MMBtu vào cuối tháng 4, và giá giao ngay đã tăng vọt hơn nữa sau đó .
• Shell báo cáo rằng thương mại LNG toàn cầu sẽ đi ngang trong năm 2026, với khoảng 1/5 nguồn cung hàng tháng bị đóng cửa kể từ tháng 3 .
• Giá tăng mạnh nhưng vẫn thấp hơn các đỉnh cao của cuộc khủng hoảng năm 2022, khi thị trường cho thấy khả năng hấp thụ cú sốc nhất định thông qua việc cắt giảm nhu cầu và chuyển hướng nguồn cung .
• Vào tháng 6/2026, nguồn cung LNG toàn cầu thực tế đã tăng 2% so với cùng kỳ năm ngoái bất chấp sự gián đoạn, nhờ các nhà sản xuất tại Mỹ và các khu vực khác ngoài Trung Đông tăng tốc .

Cuộc cạnh tranh khốc liệt với các nhà nhập khẩu châu Á

Cuộc khủng hoảng Hormuz đã tạo ra một cuộc chiến đấu thầu các lô hàng LNG linh hoạt giữa châu Âu và châu Á:

• Nhu cầu LNG tại châu Á đang phục hồi, và mức giá ưu đãi của châu Á so với châu Âu đã tăng vọt, khiến các lô hàng giao ngay có sẵn được chuyển hướng sang các nhà nhập khẩu châu Á .
• Các nhà nhập khẩu Nam Á, vốn phụ thuộc nhiều vào LNG của Qatar, đang gặp khó khăn cực kỳ lớn trong việc thay thế khối lượng bị gián đoạn do sự cạnh tranh gay gắt, với giá giao ngay tại thị trường đó vượt quá 20 USD/MMBtu .
• Wood Mackenzie lưu ý rằng kho dự trữ châu Âu thấp và nhu cầu châu Á phục hồi đang kết hợp để giữ cho thị trường LNG toàn cầu cực kỳ eo hẹp trong suốt mùa đông .

Triển vọng nguồn cung LNG mới và sự tái cân bằng thị trường

Triển vọng dài hạn của Wood Mackenzie dự báo một làn sóng nguồn cung LNG mới, chủ yếu từ Mỹ, dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào cuối những năm 2020. Dự báo cơ sở của họ cho thấy giá khí đốt giao dịch tại châu Âu sẽ giảm gần một nửa vào năm 2030, xuống mức trung bình 24 EUR/MWh (~8 USD/MMBtu) khi tăng trưởng nguồn cung vượt qua tăng trưởng nhu cầu . Shell cũng kỳ vọng thương mại LNG sẽ tăng trưởng trở lại vào năm 2027 một khi sự gián đoạn Hormuz được giải quyết, với nhu cầu tăng mạnh hướng tới năm 2050 . Tuy nhiên, sự tái cân bằng hoàn toàn phụ thuộc vào việc eo biển này mở cửa trở lại — nếu cuộc khủng hoảng kéo dài đến hết năm 2026, Wood Mackenzie cảnh báo về một cuộc suy thoái toàn cầu nhẹ trong nửa cuối năm 2026 .

Giải pháp dài hạn: Năng lượng tái tạo và máy bơm nhiệt đến năm 2030

Giải pháp cơ cấu để giảm sự phụ thuộc khí đốt của châu Âu tập trung vào điện khí hóa và hiệu quả năng lượng:

• Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo máy bơm nhiệt sẽ giảm nhu cầu khí đốt của châu Âu cho việc sưởi ấm các tòa nhà ít nhất 21 tỷ mét khối (bcm) vào năm 2030 .
• Trung tâm Nghiên cứu chung của EU (JRC) ước tính việc thay thế 30 triệu nồi hơi nhiên liệu hóa thạch (khoảng 35% tổng số) bằng máy bơm nhiệt sẽ giúp giảm tiêu thụ khí đốt và dầu trong các ngôi nhà đó tới 36% .
• Quỹ Khí hậu châu Âu ước tính rằng một chương trình triển khai tham vọng 60 triệu máy bơm nhiệt vào năm 2030 có thể giảm nhu cầu khí đốt của EU trong các tòa nhà 40% so với năm 2022, tiết kiệm 60 tỷ euro chi phí nhập khẩu .
• Lượng nhiệt sạch hiện có (máy bơm nhiệt, hệ thống sưởi khu vực, năng lượng mặt trời nhiệt) đã thay thế 42,5 tỷ mét khối khí nhập khẩu mỗi năm, và con số này có thể tăng lên 74,6 tỷ mét khối vào năm 2030 .
• Tuy nhiên, việc triển khai này đang không đạt được mục tiêu: Hiệp hội Máy bơm nhiệt châu Âu cảnh báo rằng mục tiêu 60 triệu máy bơm nhiệt đang gặp nguy hiểm, với tốc độ lắp đặt hiện tại cần phải tăng gấp ba lần để bắt kịp tiến độ .

Kết luận: Châu Âu bước vào mùa đông 2026/27 với lớp đệm khí mỏng nhất trong 15 năm, dưới sức nặng kết hợp của cuộc khủng hoảng nguồn cung LNG toàn cầu do Hormuz, sự cạnh tranh khốc liệt từ châu Á và một thâm hụt cơ cấu được Wood Mackenzie xác định. Nguy cơ giá tăng vọt và nguồn cung thắt chặt trong ngắn hạn là rất cao. Triển vọng trung hạn sẽ được cải thiện với làn sóng LNG từ Mỹ vào cuối những năm 2020, và quỹ đạo dài hạn phụ thuộc vào sự tăng tốc mạnh mẽ trong việc triển khai máy bơm nhiệt và năng lượng tái tạo để giảm cơ cấu nhu cầu khí đốt vào năm 2030.