Đức đảo chiến lược thương mại với Trung Quốc: Thâm hụt kỷ lục, ủy ban điều tra và 'cơn sốc Trung Quốc' thứ hai

Ủy ban đặc biệt của Quốc hội Đức về quan hệ thương mại với Trung Quốc

Ngày 13/11/2025, Bundestag (Hạ viện Đức) chính thức thành lập một "Ủy ban rà soát quan hệ kinh tế liên quan đến an ninh giữa Đức và Trung Quốc" với sự tham gia của liên minh CDU/CSU và SPD . Đảng AfD bỏ phiếu thuận, trong khi đảng Xanh và Cánh tả bỏ phiếu trắng .

• Ủy ban gồm 13 chuyên gia, có nhiệm vụ xem xét sự phụ thuộc của Đức vào Trung Quốc trên các lĩnh vực năng lượng, nhập khẩu nguyên liệu thô và đầu tư Trung Quốc vào cơ sở hạ tầng quan trọng .
• Thành phần ủy ban bao gồm đại diện từ các hiệp hội ngành hàng, công đoàn lao động và chuyên gia độc lập .
• Động thái này đã chuyển chiến lược Trung Quốc năm 2023 vốn mang tính biểu tượng thành một nhiệm vụ lập pháp với quyền giám sát cụ thể .

Berlin xác định các điểm yếu và điểm gây sức ép

Một báo cáo của Reuters vào tháng 11/2025 cho thấy chính phủ Đức đang tiến hành đánh giá có hệ thống các chính sách thương mại, tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm về an ninh . Chất xúc tác chính là việc Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu đất hiếm, cho thấy chuỗi cung ứng công nghiệp của Đức có thể bị gián đoạn nhanh đến mức nào .

Phân tích từ MERICS và Hinrich Foundation vào tháng 5/2025 đã chỉ ra ba điểm yếu hội tụ: Các công ty Trung Quốc tăng tốc leo lên chuỗi giá trị, làm xói mòn năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Đức; sự phụ thuộc gần như tuyệt đối của Đức vào Trung Quốc đối với nguyên liệu thô quan trọng (gần 100% đối với một số loại); và nguy cơ các khoản đầu tư của doanh nghiệp Đức tại Trung Quốc có thể tạo ra đòn bẩy chiến lược cho Bắc Kinh .

Cảnh báo của Pháp: Máy xay Trung Quốc đe dọa sản xuất châu Âu

Ngày 9/2/2026, Ủy ban Cấp cao về Chiến lược và Kế hoạch của Pháp (Haut-Commissariat au Plan) đã đưa ra một báo cáo gay gắt, mô tả sự bành trướng công nghiệp của Trung Quốc như một "xe lu" nghiền nát ngành công nghiệp châu Âu . Báo cáo cảnh báo có tới 55% giá trị gia tăng sản xuất của châu Âu có thể bị phơi nhiễm trước sự cạnh tranh từ Trung Quốc, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghệ cao như máy móc, ô tô, hóa chất và điện tử .

Báo cáo đề xuất hai phản ứng chính sách mạnh mẽ: hoặc áp thuế chung 30% đối với toàn bộ hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vào EU, hoặc phá giá đồng euro từ 20-30% so với Nhân dân tệ . Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các nhà sản xuất Trung Quốc hiện sản xuất hàng hóa nhanh hơn gấp bốn lần và chi phí chỉ bằng một phần tư so với đối thủ châu Âu .

Ngành máy công cụ Italy kêu gọi EU bảo hộ thương mại

Ngày 27/7/2026, hiệp hội các nhà sản xuất máy công cụ Italy (UCIMU) đã kêu gọi EU khẩn trương tăng cường các biện pháp phòng vệ thương mại trước sự cạnh tranh từ Trung Quốc . Các điểm chính bao gồm:

• Xuất khẩu máy công cụ gia công kim loại của Trung Quốc tăng vọt, trong khi thị phần xuất khẩu toàn cầu của Italy và doanh số bán hàng sang Trung Quốc đều giảm .
• UCIMU cảnh báo nếu không có hành động mạnh mẽ hơn từ EU, vị thế công nghiệp chiến lược của châu Âu trong lĩnh vực giá trị cao này sẽ tiếp tục bị xói mòn .
• Trước đó, vào ngày 26/5/2026, Pháp, Italy và Tây Ban Nha đã cùng thúc giục EU thắt chặt và đẩy nhanh cải cách phòng vệ thương mại đối với hàng nhập khẩu giá rẻ từ Trung Quốc .

Phản ứng từ cấp độ EU

EU đã bắt đầu thực hiện các biện pháp phòng thủ cụ thể. Kể từ ngày 1/7/2026, EU đã tăng gấp đôi thuế nhập khẩu thép lên 50% và giảm một nửa hạn ngạch nhập khẩu miễn thuế, đồng thời áp dụng mức phí 3 euro cho mỗi kiện hàng nhỏ vào lãnh thổ EU (nhắm vào các nền tảng như Shein và Temu) . Ủy ban châu Âu đang tích cực tranh luận về một sự thay đổi chính sách rộng lớn hơn để bảo vệ ngành công nghiệp châu Âu trước làn sóng xuất khẩu của Trung Quốc .

Lập trường của Trung Quốc: Bác bỏ cáo buộc dư thừa năng lực

Trong suốt các cuộc đối thoại thương mại EU-Trung Quốc giai đoạn 2025-2026, Bắc Kinh luôn bác bỏ các cáo buộc của EU và Mỹ về tình trạng dư thừa năng lực sản xuất, đặc biệt trong các lĩnh vực xe điện, thép và công nghệ xanh. Lập luận của Trung Quốc cho rằng sản lượng công nghiệp của nước này được thúc đẩy bởi nhu cầu thị trường, sự đổi mới và lợi thế so sánh, chứ không phải do sản xuất thừa dưới sự chỉ đạo của nhà nước. Đây là một điểm gây tranh cãi thường xuyên trong bối cảnh căng thẳng leo thang nói trên.

Kết luận: Đức đã chuyển từ một chiến lược Trung Quốc mang tính biểu tượng sang một cuộc tái thẩm định lập pháp ràng buộc, được thúc đẩy bởi mức thâm hụt kỷ lục 87 tỷ euro, cú sốc từ lệnh hạn chế xuất khẩu đất hiếm, và cảnh báo từ Pháp rằng 55% sản lượng sản xuất châu Âu đang bị đe dọa. Ngành máy công cụ Italy đã gây thêm áp lực buộc EU phải hành động, và Brussels đã đáp lại bằng việc tăng thuế và phí nhập khẩu, trong khi Bắc Kinh vẫn tiếp tục bác bỏ các cáo buộc về dư thừa năng lực sản xuất.