Cơn sốt AI đang tạo ra rủi ro tín dụng toàn cầu: Cảnh báo từ Fitch, Moody's và các tổ chức tài chính lớn

Các rủi ro tín dụng chính

1. Fitch Ratings: 'Điều chỉnh thị trường AI' - Rủi ro tín dụng mang tính hệ thống

• Fitch xếp nguy cơ điều chỉnh thị trường cổ phiếu do AI vào nhóm rủi ro tín dụng toàn cầu cận kề nhất, ngang hàng với các rủi ro địa chính trị như xung đột Mỹ-Iran hay gián đoạn tại eo biển Hormuz .
• Cốt lõi của rủi ro là định giá công nghệ leo thang, chi tiêu vốn (CapEx) cho AI ở mức kỷ lục trong khi lợi nhuận trung và dài hạn lại cực kỳ bất định. Triển vọng tín dụng của Mỹ giờ đây 'gắn chặt với lòng tin vào đầu tư AI', trong khi các lĩnh vực tiêu dùng và thị trường tín dụng tư nhân đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn .
• Fitch cũng cảnh báo rằng việc AI thay thế lao động có thể thu hẹp cơ sở thuế tại các nền kinh tế phát triển, tạo ra rủi ro tín dụng tài khóa chồng lên rủi ro thị trường .

2. Moody's: Chi tiêu AI bào mòn chất lượng tín dụng của các 'ông lớn' công nghệ

• Tháng 7/2026, Moody's Ratings cảnh báo cuộc đua xây dựng hạ tầng AI trị giá hàng nghìn tỷ USD mỗi năm đang bào mòn dòng tiền tự do và gia tăng rủi ro bảng cân đối kế toán tại các tập đoàn công nghệ lớn (hyperscalers) như Amazon, Meta, Alphabet và Microsoft, buộc ngay cả những công ty giàu tiền mặt nhất cũng phải vay nợ nhiều hơn .
• Moody's liệt 'điều chỉnh giá cổ phiếu AI' vào danh sách 'Sáu rủi ro tín dụng năm 2026', lưu ý rằng nó sẽ ảnh hưởng đến các startup, ngành bán dẫn, tài sản trung tâm dữ liệu và bất động sản thương mại tại các trung tâm công nghệ, từ đó thắt chặt điều kiện tài chính và làm suy yếu tăng trưởng .
• Moody's nêu rõ nguy cơ 'cú sốc năng suất AI' - tự động hóa nhanh chóng dẫn đến mất việc làm diện rộng ở giới lao động cổ trắng, thu hẹp cơ sở thuế và gia tăng rủi ro tín dụng xã hội cũng như tài khóa .
• Tháng 4/2026, Moody's hạ triển vọng của các công ty phát triển kinh doanh (BDCs) trong lĩnh vực tín dụng tư nhân xuống mức tiêu cực do làn sóng rút vốn và đòn bẩy cao. Các BDC có hơn 15% danh mục đầu tư vào ngành phần mềm/CNTT đang cho thấy dấu hiệu căng thẳng tín dụng sớm .

3. Cuộc bán tháo cổ phiếu bán dẫn và rủi ro định giá

• Cổ phiếu chip toàn cầu đã lao dốc mạnh vào tháng 11/2025, bắt nguồn từ sự sụt giảm của cổ phiếu Nvidia, khiến nỗi lo về 'bong bóng AI' lan rộng và kéo theo sự định giá lại toàn bộ thị trường .
• Triển vọng ngành bán dẫn Bắc Mỹ của Fitch hồi tháng 12/2025 ở mức trung lập. Fitch kỳ vọng cầu AI mạnh sẽ bù đắp cho các trở ngại vĩ mô, nhưng sự cân bằng này đang bị thử thách khi định giá điều chỉnh .

4. Khoảng cách giữa đầu tư AI và năng suất

• Chi tiêu vốn cho sức mạnh tính toán và hạ tầng AI đang vượt xa doanh thu mà các ứng dụng AI tạo ra - một động thái mà Moody's mô tả là mối lo ngại ngày càng lớn .
• Nghiên cứu học thuật từ Đại học Sydney xác nhận mối quan hệ tiêu cực tổng thể giữa đầu tư AI quá mức của doanh nghiệp và rủi ro tín dụng: đầu tư quá mức làm xói mòn lợi nhuận và phản ánh áp lực chấp nhận rủi ro .
• Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đã 'gióng chuông' về tính bền vững của các khoản đầu tư liên quan đến AI như một điểm yếu tài chính đang gia tăng trong Báo cáo thường niên 2026 .

5. Làn sóng nợ doanh nghiệp

• Tính đến cuối năm 2025, tổng phát hành trái phiếu doanh nghiệp của các hyperscaler đã vượt 100 tỷ USD - gấp hơn ba lần mức trung bình 5 năm trước đó. Nợ liên quan đến AI hiện chiếm khoảng 30% nguồn cung trái phiếu đầu tư cấp mới trên thị trường USD .
• Các nhà phân tích của JPMorgan ước tính tổng nợ do các công ty AI phát hành vào khoảng 1.200 tỷ USD. Các ngân hàng lớn của Mỹ nắm giữ khoảng 450 tỷ USD cam kết cho vay thương mại và công nghiệp (C&I) liên quan đến AI (trong đó 150 tỷ USD đã giải ngân) vào cuối năm 2025 .
• Tháng 11/2025, cơn khát vay nợ bắt đầu làm các nhà đầu tư trái phiếu lo ngại. Reuters đưa tin các nhà đầu tư đang quay lưng với trái phiếu doanh nghiệp do lo ngại về nguồn cung, điều này có thể đẩy chi phí huy động vốn lên cao và gây áp lực lên lợi nhuận .
• Đến tháng 7/2026, CNBC đưa tin rằng chênh lệch tín dụng (credit spreads) cho các công ty công nghệ dẫn dắt AI đang mở rộng và dự kiến còn tăng thêm khi mức nợ tăng lên, gây căng thẳng cho cả các neoclouds lẫn hyperscalers .

6. Tín dụng tư nhân & Rủi ro tài chính có tính liên kết

• Fitch xác định sự thiếu minh bạch của tín dụng tư nhân là mối lo ngại ngày càng tăng - sự mở rộng nhanh chóng của hoạt động cho vay phi ngân hàng cho hạ tầng AI thiếu sự minh bạch của thị trường trái phiếu công cộng, khiến rủi ro tín dụng khó đánh giá hơn .
• Moody's trích dẫn đòn bẩy cao trong các phương tiện tín dụng tư nhân được giao dịch công khai và làn sóng rút vốn khỏi các phương tiện phi giao dịch (chiếm 60% tài sản của ngành) là những điểm yếu chính .
• Moody's Analytics cảnh báo rằng các BDC tiếp xúc với AI đang có dấu hiệu cảnh báo tín dụng sớm và việc các công ty bảo hiểm nhân thọ Mỹ gia tăng đầu tư vào tín dụng tư nhân có thể tạo ra một kênh lây lan tiềm ẩn .
• Chicago Fed nhấn mạnh rằng mặc dù mức độ tiếp xúc trực tiếp của các ngân hàng lớn có thể kiểm soát được, nhưng một sự điều chỉnh AI có thể kích hoạt rủi ro đuôi (tail risk) thông qua tính liên kết - khủng hoảng tín dụng tư nhân, suy giảm giá trị tài sản trung tâm dữ liệu và thua lỗ bất động sản thương mại .

7. Tác động đến thị trường toàn cầu và các chính phủ

• Fitch ghi nhận rằng rủi ro tập trung ở Mỹ nhưng có khả năng lan tỏa toàn cầu, đặc biệt là qua chuỗi cung ứng công nghệ và tín dụng tư nhân xuyên biên giới .
• BIS cảnh báo rằng các điểm yếu tài chính liên quan đến AI, kết hợp với rủi ro lạm phát dai dẳng và vị thế tài khóa suy yếu, có thể khuếch đại một chu kỳ suy thoái tín dụng rộng hơn .
• Morgan Stanley nhận xét rằng mặc dù lợi ích năng suất dài hạn cuối cùng có thể định hình lại hồ sơ doanh nghiệp, nhưng tác động tức thời lên thị trường tín dụng là CapEx tăng cao, đòn bẩy tăng vọt và sự phân hóa ngày càng rộng giữa 'kẻ thắng, người thua' trong cuộc chơi AI .

Tổng kết các cảnh báo từ các tổ chức

Điểm đồng thuận cốt lõi xuyên suốt các cảnh báo là: quy mô khổng lồ của nợ tích lũy do AI, sự vắng mặt của lợi nhuận hoặc lợi ích năng suất tương xứng, cùng với sự thiếu minh bạch của các kênh tín dụng tư nhân đã tạo ra một cấu trúc tài chính mong manh. Bất kỳ 'cú kích hoạt' nào - một đợt lao dốc của cổ phiếu bán dẫn, một báo cáo lợi nhuận thất vọng từ các 'ông lớn' công nghệ, hay một sự kiện thanh khoản trong thị trường tín dụng tư nhân - đều có thể tạo ra hiệu ứng domino trên toàn bộ thị trường tín dụng toàn cầu.