Vụ điều tra buôn lậu chip AI của Đài Loan: Tội làm giả tài liệu hé lộ lỗ hổng pháp lý 22 triệu USD

Lãnh đạo Albatron Technology bị tạm giam (1/7/2026)

Một phó chủ tịch của Albatron Technology nằm trong số ba lãnh đạo bị tạm giam vào ngày 1/7 sau khi tòa án phê chuẩn lệnh tạm giam – đây là những vụ bắt giữ cấp cao nhất trong cuộc điều tra cho đến nay . Giá trị lô hàng bị nghi ngờ là khoảng 700 triệu Đài tệ (21,99 triệu USD) .

Các vụ bắt giữ ban đầu (21/5/2026)

Cuộc điều tra bắt đầu khi các công tố viên khám xét 12 địa điểm và xin lệnh tạm giam đối với ba người, bao gồm cả đồng sáng lập Super Micro, Wally Liaw, vì nghi ngờ sử dụng tài liệu giả để buôn lậu máy chủ AI gắn chip Nvidia . Số lượng máy chủ liên quan là khoảng 50 chiếc, theo người phát ngôn của Văn phòng Công tố Quận Cơ Long .

Lỗ hổng pháp lý: Tội làm giả tài liệu, không phải buôn lậu

Mọi cáo buộc trong cuộc điều tra này đều dựa trên tội làm giả tài liệu (Điều 213 Bộ luật Hình sự Đài Loan) và vi phạm lòng tin – chứ không phải bất kỳ luật buôn lậu thương mại cụ thể nào . Lý do: Đài Loan không có đạo luật nào quy định việc xuất khẩu chip AI cao cấp sang Trung Quốc là hành vi phạm tội .

Việc xuất khẩu các chip tương tự sang Iran, Iraq, Triều Tiên hoặc Syria có thể bị phạt tù đến năm năm theo Đạo luật Ngoại thương của Đài Loan, nhưng việc vận chuyển sang Trung Quốc lại nằm ngoài khuôn khổ này . Nếu điểm đến là Trung Quốc, một nhà xuất khẩu chỉ phải đối mặt với mức phạt hành chính tối đa 3 triệu Đài tệ (khoảng 94.000 USD) – và hoàn toàn không có trách nhiệm hình sự .

Các nhà lập pháp, bao gồm Dân biểu Đảng Dân Tiến Chung Gia Tân (Chung Chia-pin), đã kêu gọi bịt lỗ hổng này, chỉ ra một sắc lệnh hành chính dưới thời cựu tổng thống Mã Anh Cửu (Ma Ying-jeou) đã loại Trung Quốc khỏi danh sách các khu vực bị kiểm soát . Tuy nhiên, chưa có đạo luật nào được thông qua .

Bối cảnh kiểm soát xuất khẩu của Mỹ

Kể từ tháng 10/2022, Mỹ đã hạn chế xuất khẩu các bộ tăng tốc AI tiên tiến – các chip H100, H200 và thuộc dòng Blackwell của Nvidia – sang Trung Quốc với lý do an ninh quốc gia, yêu cầu phải có giấy phép . Do Đài Loan là một trung tâm sản xuất lớn các chip này, hòn đảo đã trở thành điểm trung chuyển chính cho các hoạt động chuyển hướng bất hợp pháp.

Tuy nhiên, việc thực thi của Đài Loan chỉ dựa vào việc truy tố các hành vi gian lận giấy tờ cho phép các lô hàng, vì họ chưa ban hành các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nội địa song song nhắm vào Trung Quốc . Điều này tạo ra một "lỗ hổng cấu trúc" trong hệ thống kiểm soát xuất khẩu toàn cầu: Mỹ hạn chế công nghệ, nhưng Đài Loan thiếu các công cụ pháp lý để trừng phạt hành vi cốt lõi là gửi chúng sang Trung Quốc .

Các cải cách đề xuất và hàm ý

Chính quyền Đài Loan đã và đang xem xét các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chặt chẽ hơn nhiều đối với việc bán chip AI sang Trung Quốc để phù hợp hơn với các biện pháp của Mỹ, một nỗ lực có nguy cơ vấp phải sự phản đối từ Bắc Kinh . Một đề xuất cấm hình sự sẽ coi việc xuất khẩu chip AI trái phép sang Trung Quốc là hành vi phạm tội, qua đó bịt lỗ hổng hiện đang buộc các công tố viên phải dựa vào các điều luật về làm giả tài liệu và gian lận hải quan .

Đối với ngành công nghiệp bán dẫn nói chung, vụ việc này là một lời cảnh báo: việc thực thi đang được tăng cường, nhưng các công cụ pháp lý hiện có khác nhau rất nhiều giữa các khu vực tài phán. Trong khi Mỹ theo đuổi các vụ việc theo các quy định kiểm soát xuất khẩu của riêng mình, thì cuộc điều tra song song của Đài Loan cho thấy một âm mưu duy nhất có thể phơi bày các điểm yếu khác nhau trong các hệ thống pháp luật khác nhau.

Cuộc điều tra của Đài Loan là lần đầu tiên hòn đảo này chính thức thừa nhận một cuộc điều tra hình sự về việc chuyển hướng chip Nvidia . Việc điều này có dẫn đến một đạo luật mới hay không – hay vẫn là một trường hợp cá biệt sử dụng các giải pháp công tố sáng tạo – sẽ quyết định hiệu quả của Đài Loan với tư cách là một cơ quan thực thi tuyến đầu của các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chất bán dẫn của Mỹ.