EU "thận trọng hoan nghênh" thuế quan 10% mới của Mỹ: Màn cân bằng ngoại giao trên bờ vực thương chiến

Sự 'thận trọng hoan nghênh' của Ủy ban châu Âu

Ủy ban châu Âu đã có một sự 'thận trọng hoan nghênh' đối với các mức thuế quan mới của Mỹ, cho rằng kết quả này "phù hợp với" thỏa thuận thương mại mà hai bên đã đạt được một năm trước tại Turnberry . Cách diễn đạt này có chủ đích: Ủy ban thừa nhận rằng mức thuế 10% đối với hàng hóa EU nằm trong giới hạn trần 15% mà Mỹ đã dành riêng theo khuôn khổ Turnberry , nhưng không ca ngợi bản thân các mức thuế này. Đây là một sự tán thành mang tính chiến thuật — chấp nhận tính nhất quán về mặt pháp lý của động thái trong khi tránh tỏ ra tán thành lý do lao động cưỡng bức hoặc việc mở rộng thuế quan rộng hơn.

Lãnh đạo EU và các đồng minh bác bỏ lý do lao động cưỡng bức

Phản ứng từ các quan chức EU và các đối tác thương mại khác chủ yếu là tiêu cực và bác bỏ lời biện minh của Mỹ là vô căn cứ:

• Đại diện cấp cao EU Kaja Kallas cho biết cơ sở của Mỹ cho các mức thuế này là "vô căn cứ" .
• Chủ tịch Ủy ban Thương mại Nghị viện châu Âu Bernd Lange đã cảnh báo từ tháng 6 rằng bất kỳ mức thuế quan mới nào ngoài thỏa thuận Turnberry sẽ là "không thể chấp nhận" và bác bỏ tuyên bố của Mỹ rằng EU đã không hành động về lao động cưỡng bức .
• Người phát ngôn Thương mại EU Olof Gill cho biết EU sẽ "phân tích cẩn thận" các phát hiện nhưng gọi các mức thuế đề xuất là "phi lý" .
• Trên toàn cầu, các quan chức từ hàng chục quốc gia đã phản bác , cho rằng các cáo buộc lao động cưỡng bức chỉ là cái cớ và nhiều quốc gia bị nhắm mục tiêu đã có các quy định mạnh mẽ về lao động cưỡng bức — EU đã ban hành Quy định về Lao động Cưỡng bức của riêng mình vài tháng trước đó .

Bối cảnh pháp lý và thương mại rộng hơn

Bốn yếu tố đan xen giải thích tình huống này đã phát triển như thế nào:

1. Thỏa thuận Turnberry (27 tháng 7 năm 2025)

Thỏa thuận chính trị giữa Chủ tịch EC Ursula von der Leyen và Tổng thống Trump tại Turnberry, Scotland, đặt ra giới hạn trần thuế quan của Mỹ là 15% đối với hầu hết các mặt hàng xuất khẩu của EU, trong khi EU đồng ý loại bỏ thuế quan đối với hàng hóa công nghiệp và nông nghiệp của Mỹ . Nó đã được xác nhận chính thức trong Tuyên bố chung ngày 21 tháng 8 năm 2025 . Thỏa thuận luôn là một giới hạn trần, không phải là mức sàn — nghĩa là các mức thuế quan mới ở mức hoặc dưới 15% về mặt kỹ thuật được cho phép theo các điều khoản của nó.

2. Căng thẳng phê chuẩn (tháng 3 – tháng 6 năm 2026)

Việc phê chuẩn bị đánh dấu bởi xung đột chính trị gay gắt. Trump đã đưa ra một tối hậu thư ngày 4 tháng 7 — đe dọa áp thuế "cao hơn nhiều" trừ khi EU phê chuẩn trước lễ kỷ niệm 250 năm của Mỹ . Nghị viện châu Âu đã bỏ phiếu vào tháng 3 năm 2026 về nhiệm vụ đàm phán của mình , và một thỏa thuận tạm thời giữa Nghị viện và Hội đồng đã đạt được vào ngày 20 tháng 5 năm 2026 . Nghị viện cuối cùng đã bỏ phiếu 440-151 để phê chuẩn vào ngày 16 tháng 6 , và phần của EU trong thỏa thuận có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026 . Cuộc tranh luận gay gắt đã khiến Ủy ban bị lộ diện về mặt chính trị và không muốn leo thang trở lại.

3. Phán quyết của Tòa án Tối cao về IEEPA (20 tháng 2 năm 2026)

Trong vụ Learning Resources Inc. kiện Trump, Tòa án Tối cao đã ra phán quyết 6-3 rằng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) không cho phép tổng thống áp đặt các mức thuế quan trên diện rộng . Điều này đã hủy bỏ cơ sở pháp lý cho mức thuế quan tạm thời 10% toàn cầu trước đó . Quyết định này buộc chính quyền phải tìm một cơ sở pháp lý thay thế — Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974 — vốn yêu cầu phải có kết luận về các hành vi thương mại không công bằng của các đối tác thương mại .

4. Chuyển đổi sang thẩm quyền Mục 301

Vào ngày 2 tháng 6 năm 2026, USTR (Đại diện Thương mại Mỹ) đã công bố kết luận trong 60 cuộc điều tra theo Mục 301, cáo buộc rằng các quốc gia bị nhắm mục tiêu đã thất bại trong việc giải quyết hàng hóa làm bằng lao động cưỡng bức . Các mức thuế ngày 24 tháng 7 là kết quả — thay thế các mức thuế dựa trên IEEPA đã hết hạn và sử dụng kết luận về lao động cưỡng bức làm cơ sở pháp lý theo Mục 301 . Khuôn khổ này chậm hơn, hẹp hơn và khó bị tổng thống tương lai gỡ bỏ hơn so với thẩm quyền khẩn cấp IEEPA .