Mỹ cáo buộc Moonshot AI của Trung Quốc đánh cắp mô hình Anthropic - Lời đe dọa trừng phạt và hoài nghi từ chuyên gia

Đây là lần đầu tiên chính phủ Mỹ - chứ không phải một phòng thí nghiệm AI tư nhân - trực tiếp chỉ đích danh một công ty Trung Quốc là thủ phạm của hoạt động trích xuất mô hình quy mô công nghiệp .

Cảnh báo trừng phạt của Bessent

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã hé lộ lập trường của chính quyền từ ngày 21/7, nói rằng Mỹ sẽ xem xét kỹ lưỡng các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc về hành vi đánh cắp sở hữu trí tuệ và sẽ hành động . Ngày 22/7, chỉ vài giờ sau thông báo của Kratsios, Bessent đã nhấn mạnh thêm, đăng trên X: "Mã nguồn mở không có nghĩa là mùa săn lùng tài sản trí tuệ Mỹ. Khi các công ty Trung Quốc tiến hành các cuộc tấn công chưng cất bí mật, quy mô công nghiệp, vượt quá giới hạn thành đánh cắp IP, các biện pháp trừng phạt và đưa vào Danh sách Đen sẽ được đặt lên bàn cân" . Ông xác nhận các biện pháp trừng phạt và hạn chế xuất khẩu vẫn "đang được xem xét" đối với Moonshot và các công ty AI Trung Quốc khác .

Phản ứng của Trung Quốc (27/7)

Ngày 27/7, Bộ Thương mại Trung Quốc đã đưa ra phản ứng chính thức, cáo buộc Hoa Kỳ về 'chủ nghĩa bá quyền AI' và áp dụng tiêu chuẩn kép . Bộ này tuyên bố các lời đe dọa của Mỹ thiếu 'căn cứ thực tế và pháp lý', gọi đó là 'ví dụ điển hình của chủ nghĩa bá quyền AI' . Bộ cảnh báo Trung Quốc sẽ thực hiện 'mọi biện pháp cần thiết' - nghĩa là các biện pháp đối phó - để bảo vệ các công ty của mình nếu Mỹ áp đặt trừng phạt hoặc hạn chế thương mại .

Bằng chứng gây tranh cãi & Sự hoài nghi của chuyên gia

Tuyên bố của Mỹ đang bị các chuyên gia AI độc lập công khai nghi ngờ. TechCrunch đưa tin ngày 23/7 rằng nhiều chuyên gia cho rằng 'việc khai thác Fable của Anthropic không phải là cách Kimi K3 trở nên tốt như vậy', gây hoài nghi về việc liệu chưng cất Fable 5 có thể tạo ra cấu hình hiệu suất của Kimi K3 hay không . Chính phủ Mỹ chưa công bố bằng chứng kỹ thuật nào để hỗ trợ cho cáo buộc . Moonshot chưa công khai thừa nhận hành vi này.

Chiến lược rộng hơn của chính quyền Trump đối với AI Trung Quốc

Vụ việc Moonshot nằm trong bối cảnh rộng hơn, đôi khi mâu thuẫn, trong lập trường của chính quyền Trump đối với AI Trung Quốc:

• Kiểm soát xuất khẩu: Chính quyền đã hủy bỏ 'Quy tắc phổ biến AI' của Biden vào tháng 5/2025, nhưng đến tháng 12/2025 đã nới lỏng một số hạn chế chip, cấp giấy phép bán chip H200 của Nvidia cho Trung Quốc . Tuy nhiên, đến tháng 6/2026, Bộ Thương mại đã tái áp đặt các kiểm soát chặt chẽ hơn, mở rộng lệnh cấm xuất khẩu chất bán dẫn sang các công ty con ở nước ngoài của các công ty Trung Quốc để bịt các lỗ hổng lách luật .
• Áp lực từ Quốc hội: Vào tháng 4/2026, Ủy ban Đối ngoại Hạ viện đã thông qua các dự luật kiểm soát xuất khẩu lưỡng đảng nhằm hạn chế dòng chảy công nghệ AI vào Trung Quốc, cho thấy Quốc hội đang thúc đẩy một lập trường cứng rắn hơn so với chính quyền .
• Quy tắc mua sắm và cấm hội nghị: Vào tháng 3/2026, NeurIPS (một hội nghị AI hàng đầu) đã tạm thời cấm các bài báo từ các thực thể bị Mỹ trừng phạt, sau đó đảo ngược quyết định sau khi Trung Quốc tẩy chay, minh họa cho những căng thẳng trong quá trình tách rời công nghệ rộng lớn hơn .

Sự leo thang hiện tại - sử dụng chưng cất mô hình làm tác nhân cho việc đưa vào Danh sách Đen - đại diện cho một hướng thực thi mới đáng kể, vượt ra ngoài các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip hiện có.