Pháp lý trách nhiệm khí hậu bước vào giai đoạn mới: TotalEnergies kháng cáo phán quyết phải hạch toán khí thải, song song với vụ kiện của người bản địa Australia

Động thái kháng cáo (27/7/2026): Hội đồng quản trị TotalEnergies đã bỏ phiếu kháng cáo phán quyết . Các lập luận pháp lý cốt lõi của công ty bao gồm:

• Luật Nghĩa vụ Giám sát chỉ bao gồm rủi ro từ hoạt động của chính công ty, công ty con và nhà cung cấp – chứ không phải hoạt động của khách hàng. TotalEnergies lập luận rằng họ không thể kiểm soát việc một người lái xe chọn xe xăng hay xe điện .
• Chỉ thị Thẩm định Bền vững Doanh nghiệp châu Âu (CSDDD) cũng không bao gồm hoạt động của khách hàng trong phạm vi của nó, và TotalEnergies cho rằng điều này ủng hộ cách hiểu của họ .
• Công ty cho rằng luật này chưa bao giờ được thiết kế để áp dụng cho khí thải Phạm vi 3 (Danh mục 11) và việc làm này vi phạm nguyên tắc an toàn pháp lý và quyền tự do kinh doanh .

Bối cảnh tài chính: Khí thải Phạm vi 3 chiếm phần lớn dấu chân carbon của TotalEnergies (ước tính khoảng 90%). Công ty chưa công khai tuyên bố rằng phán quyết sẽ buộc họ phải thay đổi hoạt động cụ thể nào, và tòa án sơ thẩm đã không ra lệnh tạm dừng bất kỳ dự án nào, một điểm mà TotalEnergies hài lòng ghi nhận . Vụ kháng cáo hiện đang chờ Tòa án Phúc thẩm Paris xử lý.

Vụ người Torres Strait: Tiếng nói từ những hòn đảo đang chìm

Phán quyết gốc (15/7/2025): Trong vụ kiện Pabai v Commonwealth (No 2) FCA 796, Thẩm phán Wigney đã bác bỏ yêu cầu của hai trưởng lão Uncle Pabai Pabai và Uncle Paul Kabai kiện chính phủ Australia . Thẩm phán chấp nhận bằng chứng khoa học cho thấy biến đổi khí hậu đang tàn phá eo biển Torres và đe dọa Ailan Kastom (phong tục hải đảo), nhưng cho rằng chính phủ không có nghĩa vụ chăm sóc (duty of care) trong luật bồi thường thiệt hại đối với các quyết định về mục tiêu phát thải và chính sách khí hậu, vì đó là vấn đề "chính sách cốt lõi" của chính phủ, nằm ngoài thẩm quyền xem xét của tòa án .

Phiên kháng cáo (cuối tháng 7/2026): Một phiên kháng cáo kéo dài 4 ngày đã diễn ra tại Melbourne trước Tòa án Liên bang Toàn phần (Full Federal Court), do Chánh án Debra Mortimer, Thẩm phán Craig Colvin và Thẩm phán Nicholas Owens chủ tọa . Các nguyên đơn kháng cáo lập luận rằng thẩm phán phiên sơ thẩm đã sai khi cho rằng luật bồi thường thiệt hại không thể bồi thường cho những tổn thất do các quyết định chính sách khí hậu của chính phủ gây ra .

Câu hỏi pháp lý trọng tâm: Liệu tòa án có thể kết luận rằng Chính phủ Liên bang có nghĩa vụ chăm sóc đối với các cộng đồng Bản địa trước những tác hại khí hậu có thể thấy trước, và liệu tòa có thể ra phán quyết bồi thường cho sự mất mát về văn hóa và lối sống? Tòa án Toàn phần đã dành quyền quyết định và sẽ đưa ra phán quyết sau đó .

Ý nghĩa toàn cầu

Hai vụ kiện này đại diện cho những câu hỏi tiên phong trong lĩnh vực trách nhiệm giải trình về khí hậu: liệu các tập đoàn tư nhân có phải chịu trách nhiệm về toàn bộ lượng khí thải trong chuỗi giá trị của họ theo các khuôn khổ thẩm định nhân quyền hay không, và liệu các chính phủ có thể bị coi là có lỗi (negligence) vì các chính sách khí hậu chưa đủ mạnh hay không. Cả hai vụ kháng cáo đều chưa có kết quả cuối cùng và đang được cả thế giới theo dõi vì tiềm năng định hình lại toàn bộ lĩnh vực kiện tụng khí hậu.