Kinh tế Nga 2026: Mùa hè đình trệ và khủng hoảng nhiên liệu

Tính đến cuối tháng 7 năm 2026, nền kinh tế Nga đang trượt dần vào tình trạng đình trệ. Ngân hàng Trung ương Nga đã cắt giảm lãi suất chủ chốt xuống 14% và hạ mạnh dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 xuống mức 0,0–1,0% — về cơ bản là bằng 0 — trong khi lạm phát tăng vọt lên 6,02% so với cùng kỳ năm ngoái vào tháng 6, nguyên nhân chính là cuộc khủng hoảng nhiên liệu ngày càng sâu sắc do các cuộc tấn công liên tục bằng máy bay không người lái (UAV) của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga . Putin, người từng khiển trách các quan chức cấp cao vào tháng 4 vì nền kinh tế giảm 1,8% trong hai tháng đầu năm, đã công khai thừa nhận vào cuối tháng 6 rằng Nga đang đối mặt với tình trạng thiếu nhiên liệu, một sự thừa nhận đáng kể từ Điện Kremlin .

Quyết định lãi suất mới nhất và dự báo của Ngân hàng Trung ương

Vào ngày 24 tháng 7 năm 2026, Ngân hàng Trung ương Nga đã cắt giảm lãi suất chuẩn thêm 25 điểm cơ bản (bps) xuống 14% từ mức 14,25% . Mức cắt giảm này thấp hơn so với kỳ vọng trung bình của thị trường là giảm 50 bps, phản ánh sự khó khăn của ngân hàng trung ương trong việc cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng đình trệ và kiềm chế lạm phát gia tăng . Đồng thời, ngân hàng này đã hạ mạnh dự báo tăng trưởng GDP xuống 0,0–1,0%, giảm so với dự báo 0,5–1,5% trước đó vào tháng 4 . Thống đốc Elvira Nabiullina cho biết tăng trưởng có thể ở mức 0% cho cả năm .

Ngân hàng Trung ương hiện dự báo lạm phát ở mức 6–7% cho năm 2026, tăng mạnh so với dự báo trước đó là 4,5–5,5%, với lý do "sự gia tăng đáng kể của giá nhiên liệu đã xảy ra" . Dữ liệu thực tế từ Rosstat xác nhận xu hướng này: lạm phát hàng năm đã tăng tốc lên 6,02% trong tháng 6 năm 2026, từ mức 5,3% của tháng 5, với lạm phát hàng tháng tăng vọt lên 0,87% trong tháng 6 từ chỉ 0,17% trong tháng 5 . Ở một số khu vực, giá xăng bán lẻ đã tăng lên một trong những mức cao nhất ở châu Âu . Các nhà phân tích bên ngoài được Ngân hàng Trung ương Nga khảo sát đã nâng dự báo lãi suất chủ chốt trung bình cho năm 2026 lên 14,5%, cho thấy thị trường tài chính kỳ vọng chu kỳ nới lỏng hiện tại của ngân hàng trung ương có thể chỉ tồn tại trong thời gian ngắn .

Cuộc khủng hoảng nhiên liệu: Nguyên nhân và tác động

Các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine đã châm ngòi cho sự thiếu hụt như thế nào

Nguyên nhân chính của cuộc khủng hoảng là sự gia tăng mạnh mẽ chiến dịch UAV tầm xa của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga. Các UAV của Ukraine đã tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga ít nhất 194 lần chỉ trong năm 2026, theo phân tích của Financial Times và Rochan Consulting . Các cuộc tấn công này đã vô hiệu hóa ước tính khoảng 20–40% công suất lọc dầu của Nga . Các cuộc tấn công chính trong dòng thời gian bao gồm:

• Tháng 5 năm 2026: Hầu như tất cả các nhà máy lọc dầu lớn ở miền trung nước Nga đã buộc phải ngừng hoặc giảm sản xuất .
• Ngày 6 tháng 7: Ukraine tấn công nhà máy lọc dầu Omsk, nhà máy lớn nhất của Nga, nằm sâu trong Siberia — một trong những cuộc tấn công tầm xa nhất của Ukraine trong chiến tranh — khiến nhà máy phải ngừng hoạt động hoàn toàn .
• Ngày 9 tháng 7: UAV tấn công các kho dầu ở các vùng Tver và Stavropol và đốt cháy hai tàu chở dầu ở Biển Azov .
• Ngày 10 tháng 7: Các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu ở miền nam nước Nga và cảng Taganrog .
• Ngày 25 tháng 7: Một cuộc tấn công bằng UAV mới đã gây ra hỏa hoạn tại nhà máy lọc dầu Tyumen .

Cuộc sống của người dân Nga: Phân phối theo khẩu phần, xếp hàng và gián đoạn

Tác động đến thị trường nhiên liệu trong nước rất nghiêm trọng và lan rộng. Đến tháng 7 năm 2026, gần như tất cả 83 vùng của Nga đã báo cáo tình trạng thiếu xăng hoặc gián đoạn nguồn cung . Nhiều trạm xăng đã áp dụng chế độ phân phối xăng theo khẩu phần, với những hàng dài xe hơi chờ đợi hàng giờ đồng hồ tại các cây xăng . Ở một số khu vực, các tuyến xe buýt đã bị rút ngắn hoặc tạm ngừng do vấn đề cung cấp nhiên liệu . Matxcơva đã áp dụng lệnh cấm xuất khẩu xăng vào tháng 4 năm 2026 để cố gắng bảo toàn nguồn cung trong nước, nhưng điều này không làm giảm bớt tình trạng thiếu hụt . Các tác động kinh tế lan tỏa rất rộng, đẩy giá cả hàng hóa và dịch vụ lên cao, thúc đẩy lạm phát, làm chậm sản lượng công nghiệp và đẩy nền kinh tế vào tình trạng đình lạm (stagflation) — sự kết hợp giữa tăng trưởng đình trệ và lạm phát gia tăng mà các nhà hoạch định chính sách ngày càng khó kiểm soát .

Cảnh báo của Putin và sự sụp đổ của các dự báo trước đó

Sự suy thoái nhanh chóng này là một sự đảo ngược hoàn toàn so với các dự báo chính thức chỉ vài tháng trước. Vào tháng 4 năm 2026, ngân hàng trung ương đã dự báo tăng trưởng GDP ở mức 0,5–1,5% cho năm và lạm phát chậm lại ở mức 4,5–5,5% . Cả hai dự báo này hiện đã bị hạ cấp đáng kể. Quỹ đạo này đã thúc đẩy một loạt các thừa nhận ngày càng ảm đạm từ Tổng thống Putin:

• Ngày 15 tháng 4 năm 2026: Putin khiển trách các quan chức cấp cao sau khi nền kinh tế giảm 1,8% trong hai tháng đầu năm, thúc giục họ đưa ra các chiến lược tăng trưởng mới .
• Ngày 29 tháng 6 năm 2026: Putin công khai thừa nhận rằng Nga đang phải đối mặt với tình trạng thiếu nhiên liệu sau các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine — đây là lần đầu tiên ông thừa nhận chi tiết về cuộc khủng hoảng . Ông nói trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình nhà nước rằng các cuộc tấn công đã cản trở sản xuất nhiên liệu của Nga.
• Đầu tháng 7 năm 2026: Putin đã có một sự thừa nhận công khai hơn nữa về cuộc khủng hoảng xăng dầu, lưu ý sự tức giận lan rộng của công chúng và những khó khăn chính trị mà nó tạo ra cho Điện Kremlin .

Bất chấp dữ liệu ngày càng xấu đi, Điện Kremlin tuyên bố vào ngày 16 tháng 7 rằng những khó khăn của nền kinh tế là "không nghiêm trọng", mặc dù các nhà phân tích độc lập mô tả tình hình là một sự suy thoái kinh tế chậm chạp .

Con đường phía trước: Một lối đi hẹp cho các nhà hoạch định chính sách

Hiệu ứng kết hợp của các cuộc tấn công UAV liên tục của Ukraine vào năng lực lọc dầu, chi tiêu do chiến tranh thúc đẩy và áp lực lạm phát ngày càng tăng đã đẩy nền kinh tế Nga vào trạng thái mong manh. Tăng trưởng GDP thực tế ở mức 0, lạm phát đang ở trên mục tiêu và gia tăng, và một cuộc khủng hoảng nhiên liệu mùa hè đang làm gián đoạn cuộc sống hàng ngày trên khắp đất nước — một bức tranh ảm đạm hơn nhiều so với các dự báo chính thức chỉ vài tháng trước. Ngân hàng trung ương đang đối mặt với một con đường ngày càng thu hẹp: cắt giảm lãi suất có nguy cơ đổ thêm dầu vào lửa cho lạm phát, trong khi giữ nguyên hoặc tăng lãi suất có thể càng làm nghẹt thở tăng trưởng vốn đã đình trệ.