Rạn nứt Trump-Netanyahu: Đối đầu ngoại giao quanh quân đội Israel tại Syria, Lebanon và Gaza

Cốt lõi của cuộc đối đầu

Rạn nứt bắt nguồn từ những tầm nhìn chiến lược khác biệt căn bản. Trump đang theo đuổi một chiến lược giảm leo thang rộng khắp Trung Đông, bao gồm một thỏa thuận Mỹ-Iran nhằm ngừng các hành động thù địch và bình thường hóa quan hệ với chính phủ hậu Assad ở Damascus . Netanyahu coi những động thái này là mối đe dọa đối với an ninh Israel và nhất quyết duy trì các vùng đệm quân sự trên nhiều mặt trận .

Vào ngày 14 tháng 7 năm 2026, Trump nói với Netanyahu qua điện thoại rằng Israel nên bắt đầu tái bố trí lực lượng khỏi Syria và thúc giục Netanyahu làm điều tương tự ở Lebanon, cảnh báo rằng việc duy trì sự hiện diện quân sự kéo dài có thể gây ra leo thang trong khu vực . Thông điệp rất rõ ràng: Trump tin rằng sự hiện diện của Israel ở Syria đang đổ thêm dầu vào lửa, chứ không phải ngăn chặn căng thẳng .

Netanyahu đã bác bỏ những yêu cầu này. Truyền thông Israel đưa tin ông có kế hoạch chống lại áp lực của Mỹ về việc rút quân khỏi Gaza, nam Lebanon và Syria cùng lúc . Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz củng cố lập trường này, tuyên bố rằng các lực lượng Israel sẽ ở lại nam Lebanon ngay cả khi chính quyền Trump yêu cầu .

Sự chia rẽ lên đến đỉnh điểm vào tháng 6 năm 2026 khi Mỹ và Iran đồng ý ngừng các hành động thù địch – một thỏa thuận mà Netanyahu nói Israel không bị ràng buộc . Hãng Reuters mô tả hai nhà lãnh đạo đang trên 'quỹ đạo va chạm' . Cũng trong giai đoạn này, Trump thừa nhận ông đã gọi Netanyahu là 'điên rồ' trong một cuộc điện đàm căng thẳng về các hoạt động quân sự của Israel tại Lebanon .

Chiều kích Gaza

Dù ít nổi bật hơn Syria và Lebanon trong cuộc đối đầu trực diện, Gaza vẫn là một điểm tranh cãi. Kế hoạch hòa bình của Trump cho vùng đất này đề xuất một thỏa thuận về lực lượng an ninh đa quốc gia. Trong một cử chỉ nhượng bộ có vẻ nhằm xoa dịu Trump trước cuộc họp tại Nhà Trắng ngày 27 tháng 7, Israel thông báo vào ngày 27 tháng 7 rằng họ sẽ cho phép lực lượng này tiến vào Gaza . Vào ngày 21 tháng 7, Israel cũng thông báo đã tái bố trí một số lực lượng ở nam Lebanon như một phần của các thỏa thuận do Mỹ hậu thuẫn . Những động thái này dường như là những nhượng bộ chiến thuật hơn là một sự thay đổi chiến lược.

Các chiến dịch quân sự gần đây của Israel tại miền nam Syria

Ngay cả khi căng thẳng ngoại giao gia tăng, các chiến dịch quân sự của Israel tại miền nam Syria vẫn tiếp diễn – và trong một số trường hợp còn leo thang.

Vào ngày 27 tháng 7 năm 2026, lực lượng Israel đã đột kích vào nhà dân ở làng Al-Ardah thuộc tỉnh Daraa, lục soát nhà cửa và dựng các trạm kiểm soát . Đây là hoạt động nối tiếp một cuộc xâm nhập tương tự ở tỉnh Quneitra một ngày trước đó, nơi một thường dân đã bị giam giữ . Các chiến dịch trên bộ này là một phần của khuôn mẫu rộng lớn hơn bắt đầu từ khi chế độ Assad sụp đổ vào ngày 8 tháng 12 năm 2024.

Kể từ ngày đó, Israel đã xâm chiếm khu vực phi quân sự ở tây nam Syria (liền kề với Cao nguyên Golan do Israel chiếm đóng) và tiếp tục chiếm đóng nó . Đến tháng 12 năm 2025, Israel đã mở rộng vùng đệm này bất chấp những cảnh báo của Mỹ rằng việc làm đó có thể làm suy yếu chính phủ mới ở Damascus .

Israel cũng tiến hành một chiến dịch không kích kéo dài. Trong những tháng sau khi Assad bị lật đổ, Israel đã thực hiện hơn 700 cuộc không kích nhắm vào Syria, bao gồm một cuộc oanh tạc lớn gần Damascus . Vào tháng 7 năm 2025, Nhà Trắng cho biết Trump đã 'bị bất ngờ' trước các cuộc không kích của Israel nhằm vào Damascus và Sweida, dẫn đến một cuộc gọi trực tiếp cho Netanyahu . Vào tháng 2 năm 2026, Israel thực hiện một cuộc xâm nhập quân sự khác vào tỉnh Quneitra của Syria . Netanyahu đã tuyên bố công khai rằng Israel sẽ không cho phép lực lượng quân sự Syria có mặt ở phía nam Damascus .

Bối cảnh khu vực rộng lớn hơn

Không thể hiểu được rạn nứt Netanyahu-Trump nếu không có bức tranh khu vực rộng lớn hơn. Thỏa thuận ngừng chiến Mỹ-Iran vào tháng 6 năm 2026 là tác nhân trực tiếp. Iran đã tạm dừng đàm phán với Mỹ trong cùng tháng, yêu cầu Israel ngừng các chiến dịch quân sự đang leo thang ở nam Lebanon . Nhưng Israel thay vào đó đã tăng cường thế trận: vào tháng 6 năm 2026, quân đội Israel đã chiếm được Lâu đài Beaufort chiến lược ở nam Lebanon, và IDF công bố bản đồ cho thấy một khu vực kiểm soát quân sự mở rộng trong khu vực – thách thức trực tiếp thỏa thuận Mỹ-Iran .

Phân tích của Chatham House lưu ý rằng mối quan hệ giữa Trump và Netanyahu 'đã trở nên căng thẳng hơn kể từ khi bắt đầu cuộc chiến Iran và dường như đã chạm đáy trong bối cảnh Trump nỗ lực chấm dứt các hành động thù địch ở cả Iran và Lebanon' . Netanyahu, người đang tụt hậu trong các cuộc thăm dò trước cuộc bầu cử mùa thu ở Israel, phải đối mặt với áp lực phải chứng tỏ một mối quan hệ làm việc tốt đẹp với Trump trước cử tri của mình .

Điều gì tiếp theo?

Hai nhà lãnh đạo dự kiến gặp nhau tại Nhà Trắng vào ngày 27 tháng 7 năm 2026 , với Iran là vấn đề hàng đầu trong chương trình nghị sự . Kết quả của cuộc gặp đó có thể quyết định liệu rạn nứt có thể được kiềm chế hay nó sẽ sâu sắc hơn thành một sự đổ vỡ lâu dài, làm thay đổi quan hệ Mỹ-Israel và toàn bộ Trung Đông.

Hiện tại, các bằng chứng chỉ ra một sự bế tắc. Trump muốn giảm leo thang và một lối thoát ngoại giao. Netanyahu muốn tiếp tục kiểm soát quân sự và bác bỏ bất kỳ thỏa thuận nào hạn chế quyền tự do hành động của Israel. Giọng điệu cá nhân của cuộc tranh cãi – bao gồm cả lời lẽ 'điên rồ' – nhấn mạnh mức độ suy giảm của mối quan hệ so với liên minh chặt chẽ trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump.