Khủng hoảng kép eo biển: Houthi và Hormuz đe dọa 1/4 nguồn cung dầu toàn cầu

Điều gì đã xảy ra tại Bab el-Mandeb?

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự sụp đổ của hoạt động vận chuyển là một cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Houthi nhằm vào các cơ sở dầu mỏ của Saudi dọc bờ Biển Đỏ . Chỉ có 11 tàu chở hàng đi qua eo Bab el-Mandeb vào ngày 26/7, theo dữ liệu theo dõi tàu từ Kpler . Đây là sự leo thang mới nhất trong một chiến dịch lớn hơn: vào ngày 20/7, Houthi tuyên bố "lệnh cấm vận hàng hải" đối với Saudi Arabia, nói rằng họ đã đóng cửa eo Bab el-Mandeb đối với các tàu liên quan đến Saudi có hiệu lực ngay lập tức . Nhóm này cho biết việc phong tỏa là để trả đũa những gì họ mô tả là cuộc bao vây Yemen của Saudi .

Lượng dầu thô của Saudi xuất qua Bab el-Mandeb đã giảm 36% chỉ trong hai tuần, xuống còn 6,1 triệu thùng/ngày trong tuần ngày 13/7, từ mức đỉnh 9,5 triệu vào ngày 29/6, theo dữ liệu của Kpler . Dữ liệu từ AXSMarine cho thấy số lượng tàu quá cảnh hàng ngày giảm từ hơn 34 tàu trong tuần đầu tháng 7 xuống còn 14 tàu trong tuần ngày 16/7 — mức giảm 59% .

Eo biển Hormuz: Điểm nghẽn thứ nhất

Lưu lượng tàu chở dầu qua eo Hormuz gần như ngừng trệ kể từ ngày 28/2/2026, khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh không kích Iran . Đến ngày 9/7, chỉ có hai tàu chở dầu đi qua eo biển này trong những ngày trước đó . Hormuz bình thường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới .

Viện Brookings báo cáo rằng bảo hiểm hiện không có sẵn hoặc quá đắt đối với các tàu quá cảnh eo biển, và các thủy thủ từ chối thực hiện hành trình, đồng nghĩa với việc eo biển này "đã đóng cửa một cách hiệu quả" . Bloomberg ước tính việc đóng cửa đang làm giảm dòng chảy dầu toàn cầu khoảng 11 triệu thùng/ngày, tạo ra sự thiếu hụt khoảng 9 triệu thùng/ngày — nhiều hơn tổng lượng dầu tiêu thụ của Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha và Ý cộng lại . Ngân hàng Thế giới gọi sự gián đoạn này là "cú sốc thị trường dầu lớn nhất trong lịch sử," với nguồn cung dầu toàn cầu giảm 10,1 triệu thùng/ngày trong tháng 3/2026 .

Mối đe dọa kép từ hai điểm nghẽn

Bab el-Mandeb và Hormuz hiện đang đồng thời bị đe dọa . Các nhà phân tích lưu ý rằng việc đóng cửa hoàn toàn Bab el-Mandeb sẽ loại bỏ khoảng 7% nguồn cung dầu thô toàn cầu khỏi đường biển . Kết hợp lại, hai điểm nghẽn này đe dọa khoảng một phần tư nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu . Riêng eo Hormuz đã xử lý khoảng 20% lượng dầu vận chuyển toàn cầu trước khủng hoảng , và sự gián đoạn đồng thời cả hai tuyến đường sẽ cắt đứt tuyến đường xuất khẩu thay thế duy nhất còn lại của Saudi Arabia — đường ống Yanbu ra Biển Đỏ .

Giá dầu: Brent vượt 100 USD

Dầu Brent đã vượt mốc 100 USD/thùng vào ngày 23/7/2026, lần đầu tiên kể từ tháng 5/2026, được thúc đẩy bởi các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Houthi nhằm vào hai tàu chở dầu của Saudi — Encelia và Layla — ở Biển Đỏ . Brent chốt ở mức 100,69 USD, tăng 7% trong phiên, theo Reuters . The New York Times đưa tin giá dầu vẫn ở gần mức 100 USD vào ngày 24/7 sau khi Iran bác bỏ đề xuất ngừng bắn của Mỹ . Giá Brent hiện cao hơn gần 40% so với thời điểm chiến tranh Iran bắt đầu vào tháng 2 . Các nhà phân tích đã cảnh báo Brent có thể vượt quá 120 USD nếu sự gián đoạn tiếp diễn .

Thế khó trong việc định tuyến lại của Saudi Arabia

Khi eo Hormuz đóng cửa, Saudi Arabia đã cố gắng vượt qua bằng cách xuất khẩu dầu từ các cảng Biển Đỏ của mình qua eo Bab el-Mandeb và kênh đào Suez . Hơn 70% lượng xuất khẩu của Saudi đã được chuyển hướng qua cảng Yanbu trên Biển Đỏ, nơi thực hiện 75% tổng lượng xuất khẩu dầu của vương quốc này . Lệnh phong tỏa của Houthi hiện đe dọa trực tiếp tuyến đường thay thế này . Với Bab el-Mandeb bị phong tỏa và Hormuz gần như đóng cửa, hàng xuất khẩu của Saudi phải đối mặt với một bài toán định tuyến lại tốn kém: hoặc đi vòng qua mũi Hảo Vọng của châu Phi — kéo dài thêm nhiều tuần và tốn thêm hàng triệu đô la chi phí nhiên liệu — hoặc gần như tê liệt hoàn toàn .

Triển vọng

Các nhà phân tích được nhiều hãng tin trích dẫn cảnh báo rằng giá dầu sẽ tiếp tục tăng nếu không có sự thay đổi có ý nghĩa hướng tới đàm phán . Iran đã bác bỏ đề xuất ngừng bắn của Mỹ vào cuối tháng 7, và Mỹ đã tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran, làm leo thang thù địch hơn nữa . Houthi đã cảnh báo sẽ nối lại các cuộc tấn công nếu lệnh ngừng bắn ở Gaza sụp đổ hoặc chiến tranh Iran leo thang . Với bảo hiểm hầu như không có sẵn cho các chuyến quá cảnh qua Hormuz và các thủy thủ từ chối ra khơi, cả hai điểm nghẽn vẫn đóng cửa hiệu quả đối với giao thông thương mại . Cuộc khủng hoảng kép tại các điểm nghẽn này chưa có dấu hiệu giảm nhiệt.