Bitcoin vượt 65.000 USD, dầu thô lao dốc sau cuộc ngừng bắn tạm thời Mỹ-Iran: Fed và lệnh ngừng bắn mong manh khiến thị trường thấp thỏm

Dưới đây là những gì thực sự đã diễn ra trên thị trường, tình trạng thực sự của lệnh ngừng bắn và những bài học từ lịch sử cho chúng ta biết về khả năng kéo dài của đợt tăng giá này.

Diễn biến Thị trường Thứ Hai: Dầu Giảm, USD Hạ, Bitcoin Tăng

Việc tạm dừng cuối tuần chỉ là một sự tạm nghỉ về mặt chiến thuật, chứ không phải nối lại một lệnh ngừng bắn chính thức. Nhưng nó đủ để kích hoạt một sự đảo chiều mạnh ở một số thị trường chủ chốt vào sáng thứ Hai:

Dầu mỏ: Sau 13 đêm không kích liên tiếp của Mỹ đã đẩy giá dầu Brent lên trên 100 USD/thùng vào ngày 24 tháng 7 , sự tạm dừng đột ngột đã khiến mức bù rủi ro về nguồn cung nhanh chóng bị tháo dỡ. Ngân hàng Westpac nhận định rằng 'tâm lý thị trường được hỗ trợ bởi các báo cáo rằng Pakistan và Iran đang khám phá các cuộc đàm phán hòa bình mới' . Đây là mức giảm mạnh nhất trong một phiên giao dịch của cuộc xung đột này.

Bitcoin và tiền mã hóa: Bitcoin đã bị áp lực địa chính trị trong suốt tháng Bảy. Khi lệnh ngừng bắn sụp đổ vào ngày 8 tháng 7, giá BTC đã trượt về gần mức 61.500 USD . Nó đã phần nào hồi phục khi Iran bày tỏ sẵn sàng đàm phán , nhưng vẫn ở dưới mốc 63.000 USD trong những ngày không kích dữ dội nhất . Sự tạm nghỉ giảm leo thang cuối tuần đã thay đổi cục diện: Bitcoin tăng khoảng 1,2% trong 24 giờ lên trên 65.000 USD, và Ethereum (ETH) tăng hơn 3% lên gần 1.950 USD . Solana (SOL) và XRP cũng ghi nhận mức tăng từ 1% đến 2% . Tổng vốn hóa thị trường tiền mã hóa tăng lên 2,29 nghìn tỷ USD, tăng 0,84% .

Đồng USD: Chỉ số Đồng USD suy yếu khi nhu cầu trú ẩn an toàn giảm – một mô hình cổ điển khi căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt . Một đồng USD yếu hơn thường là yếu tố hỗ trợ cho Bitcoin và các tài sản rủi ro khác được định giá bằng USD.

Tâm lý thị trường chung: Niềm tin của nhà đầu tư được cải thiện rộng rãi , mặc dù mức tăng tập trung vào các tài sản bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi cuộc xung đột. Dầu Brent đã giảm khoảng 4% trước khi thị trường đóng cửa cuối tuần, đóng cửa gần mức 96,7 USD , do đó mức giảm 4,7% vào thứ Hai chỉ là sự kéo dài của xu hướng đó.

Tại sao Lệnh Ngừng bắn Vẫn Còn Mong Manh

Việc tạm dừng cuối tuần không phải là sự khôi phục của lệnh ngừng bắn tạm thời 60 ngày. Thỏa thuận đó – Bản Ghi nhớ Islamabad gồm 14 điểm, được ký vào ngày 17 tháng 6 với sự trung gian của Pakistan – nhằm trì hoãn các vấn đề khó khăn như chương trình hạt nhân của Iran và khả năng tiếp cận eo biển Hormuz trong khi tạo ra một khoảng thời gian 60 ngày cho đàm phán . Nhưng vào ngày 8 tháng 7, ông Trump tuyên bố nó 'đã kết thúc', nói rằng ông không muốn đối thoại với Tehran . Các cuộc không kích mới của Mỹ ngay lập tức được nối lại.

Hãng tin Reuters đưa tin vào ngày 13 tháng 7 rằng lệnh ngừng bắn đã bị xói mòn do 'những bất đồng về eo biển Hormuz và các vấn đề khác' . Điều 5 của Bản Ghi nhớ quy định tàu thương mại phải được đi lại an toàn, nhưng các nhà phân tích lưu ý rằng ngôn từ còn mơ hồ . Việc tạm dừng cuối tuần là một sự tạm nghỉ chiến thuật, không phải là một đột phá ngoại giao: cả Mỹ và Iran đều ngừng tấn công lẫn nhau, nhưng lệnh phong tỏa hải quân của Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) vẫn được duy trì .

Sự khác biệt này rất quan trọng đối với thị trường. Một sự tạm nghỉ chiến thuật có thể bị đảo ngược trong vài giờ; trong khi một lệnh ngừng bắn được nối lại đòi hỏi phải có sự tuân thủ đã được xác minh. Chừng nào lệnh phong tỏa còn được duy trì và những bất đồng cốt lõi về chương trình hạt nhân cũng như các lệnh trừng phạt của Iran chưa được giải quyết, thì mức bù rủi ro về gián đoạn nguồn cung dầu có thể quay trở lại bất cứ lúc nào.

Yếu tố Bất ngờ Từ Fed: Cuộc họp FOMC 28-29/7

Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) sẽ họp từ thứ Ba đến thứ Tư, với quyết định về lãi suất được công bố vào lúc 14:00 giờ miền Đông nước Mỹ (ET) ngày 29 tháng 7 . Lãi suất quỹ liên bang hiện đang ở mức 3,50%–3,75%, được giữ nguyên kể từ tháng 1 năm 2026 . Tính đến giữa tháng 7, các nhà giao dịch chỉ đặt cược khoảng 10% khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp này, sau khi số liệu lạm phát tháng 6 cho thấy sự hạ nhiệt .

Nhưng bối cảnh địa chính trị đã thay đổi đáng kể kể từ đó. Cú sốc giá dầu lên trên 100 USD/thùng vào cuối tháng 7 – do chiến dịch ném bom gây ra – đã khiến các nhà đầu tư 'tăng mạnh cược rằng sẽ có một đợt tăng lãi suất mới trong năm nay' . Đến ngày 24 tháng 7, công cụ FedWatch của Sàn giao dịch Hàng hóa Chicago (CME) cho thấy xác suất tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 7 là 38%, tăng từ mức 12% một tuần trước đó . Các nhà dự báo cũng bị chia rẽ: một cuộc thăm dò của Reuters với các nhà kinh tế cho thấy kỳ vọng trung vị là lãi suất sẽ giữ nguyên, nhưng ở một câu hỏi riêng, các nhà dự báo lại tỏ ra bất đồng hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ khi cuộc xung đột leo thang .

Tác động thị trường của quyết định này rất rõ ràng:

• Giữ nguyên lãi suất có khả năng hỗ trợ các tài sản rủi ro bao gồm cả tiền mã hóa, phù hợp với môi trường chấp nhận rủi ro (risk-on).
• Tăng lãi suất bất ngờ sẽ củng cố đồng USD, thắt chặt các điều kiện tài chính và gây áp lực lên Bitcoin—đặc biệt nếu Fed báo hiệu rằng giá dầu cao hơn đang lan tỏa vào kỳ vọng lạm phát.

Bài Học Từ Lịch Sử: Chu Kỳ 'Chuẩn Bị - Bùng Phát - Rõ Ràng'

Các phân tích hàn lâm và thị trường về các cuộc xung đột địa chính trị lớn trong quá khứ—Chiến tranh Vùng Vịnh 1990-91, Chiến tranh Iraq 2003 và Chiến tranh Nga-Ukraine 2022—cho thấy một mô hình ba giai đoạn nhất quán :

• Giai đoạn 1 (Leo thang/Chuẩn bị): Dầu và vàng tăng vọt vì bất ổn; chứng khoán và tài sản rủi ro giảm. Đây là những gì đã xảy ra trong hầu hết tháng 7, đặc biệt là sau ngày 8 tháng 7.
• Giai đoạn 2 (Giảm leo thang/Tạm dừng): Dầu giảm, đồng USD yếu đi và tài sản rủi ro phục hồi khi mức bù rủi ro về nguồn cung giảm. Đây chính xác là những gì thị trường đã thấy vào ngày 27 tháng 7.
• Giai đoạn 3 (Giải quyết hoặc Tái phát): Nếu một lệnh ngừng bắn bền vững được thiết lập, tài sản rủi ro có xu hướng tăng hơn nữa. Nếu giao tranh tiếp diễn, dầu sẽ tăng vọt và tiền mã hóa/đồng USD sẽ định giá lại mạnh.

Việc tạm dừng vào cuối tuần hiện tại phù hợp với Giai đoạn 2. Nhưng Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) đã cảnh báo rằng mối quan hệ lịch sử giữa các sự kiện địa chính trị và giá dầu là 'không rõ ràng' : một số cú sốc chỉ tạo ra những biến động nhỏ, ngắn ngủi trong giá dầu. Nghiên cứu của Trường Kinh tế London (LSE) xác nhận rằng các cú sốc dầu mỏ do địa chính trị 'giống với các cú sốc nguồn cung dầu nghiêm trọng, dẫn đến suy giảm sản lượng và giá dầu tăng mạnh hơn nhiều so với các cú sốc thông thường' . Điều này có nghĩa là biến động giá dầu vào thứ Hai—dù lớn—nhưng có thể chỉ là tạm thời nếu không có sự gián đoạn nguồn cung thực sự.

Riêng đối với tiền mã hóa, các bằng chứng học thuật từ các cuộc xung đột Nga-Ukraine và Israel-Gaza cho thấy Bitcoin có 'mối tương quan đáng chú ý và tích cực với vàng' (một kênh trú ẩn an toàn) nhưng có 'mối tương quan không đáng kể và tiêu cực với dầu' (một hàng hóa chu kỳ) . Trong chiến tranh Nga-Ukraine, một số nghiên cứu phát hiện ra rằng Bitcoin mang lại 'đặc tính trú ẩn an toàn lâu dài hơn vàng đối với lợi nhuận từ dầu' , trong khi các nghiên cứu khác lại thấy vai trò trú ẩn an toàn của tiền mã hóa là 'yếu đối với cổ phiếu và mạnh hơn đối với tiền tệ' .

Kết Luận: Một Đà Tăng Cuối Tuần Không Có Nền Hòa Bình Lâu Dài

Việc tạm dừng cuối tuần đã tạo ra phản ứng thị trường chính xác như các mô hình lịch sử dự đoán: dầu giảm, USD giảm, Bitcoin tăng. Nhưng đó chỉ là Giai đoạn 2. Liệu Giai đoạn 3 sẽ mang lại một lệnh ngừng bắn lâu dài—hay một sự tái phát của cuộc xung đột toàn diện—vẫn là ẩn số then chốt.

Quyết định của FOMC thêm vào một lớp phức tạp khác. Nếu Fed giữ nguyên lãi suất, bối cảnh vĩ mô nhìn chung vẫn hỗ trợ cho tiền mã hóa. Nếu Fed gây bất ngờ với việc tăng lãi suất, đồng USD sẽ mạnh lên và Bitcoin sẽ chịu áp lực. Và nếu lệnh ngừng bắn cơ bản tiếp tục đổ vỡ, làn sóng xoay vòng chấp nhận rủi ro có thể đảo ngược nhanh chóng như khi nó bắt đầu.

Hiện tại, mô hình lịch sử rất rõ ràng: các đợt phục hồi do giảm leo thang có xu hướng kéo dài hàng tuần, không phải vài ngày, nhưng chúng đòi hỏi một giải pháp ngoại giao bền vững để tự duy trì . Nếu không có giải pháp đó—và với cuộc họp Fed chỉ còn 48 giờ nữa—đà tăng ngày 27 tháng 7 được hiểu rõ nhất là một sự tạm nghỉ mang tính chiến thuật, chứ không phải là một bước ngoặt.