Khủng hoảng đồng Yen: Tuần tồi tệ nhất trong 2 tháng và cuộc chạm trán với mốc 40 năm

Trong tuần kết thúc vào ngày 24/7/2026, đồng yen Nhật đã trải qua đợt mất giá hàng tuần mạnh nhất kể từ tháng 5, đẩy USD/JPY vượt qua 163 và hướng tới mốc 165 yen đổi 1 đô la - mức thấp nhất trong 40 năm kể từ năm 1986 . Đồng yen chạm mức thấp 163,99 vào thứ Năm, ngày 23/7, và dự kiến giảm khoảng 0,9% trong tuần . Dưới đây là bốn lực đẩy chính khiến đồng yen lao dốc và những yếu tố nhà đầu tư cần theo dõi.

Bốn lực đẩy khiến đồng yen lao dốc

1. Chênh lệch lãi suất Mỹ - Nhật ngày càng rộng

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ nguyên lãi suất ở mức 3,50%–3,75% trong tháng 6 và phát tín hiệu thận trọng về việc cắt giảm, trong khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) nâng lãi suất lên 1,00% trong tháng 6 - mức cao nhất 31 năm . Bất chấp động thái này, thị trường vẫn chưa tin rằng BOJ có thể thu hẹp khoảng cách nhanh chóng. Cựu quan chức BOJ Sayuri Shirai cảnh báo rằng việc Fed tăng lãi suất có thể đẩy USD/JPY lên 163–165 . Goldman Sachs điều chỉnh dự báo USD/JPY một năm lên 165 từ 155, viện dẫn áp lực tài khóa của Nhật Bản, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ duy trì ở mức cao và tốc độ tăng lãi suất chỉ diễn ra dần dần của BOJ .

2. Xung đột Mỹ - Iran leo thang thúc đẩy nhu cầu trú ẩn an toàn vào đồng đô la

Xung đột mới ở Trung Đông đã thúc đẩy nhu cầu trú ẩn an toàn vào đồng đô la và đẩy giá dầu lên cao. Dầu Brent chạm mức 90 USD/thùng vào giữa tháng 7 và tiếp tục tăng sau đó, với hợp đồng tương lai Brent tăng hơn 1,3% lên 95,31 USD vào ngày 23/7 . Giá dầu cao hơn làm tăng lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ và làm sống lại các cược tăng lãi suất của Fed, gây thêm áp lực lên đồng yen . Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, xung đột Mỹ-Iran là sự gián đoạn lớn nhất đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu trong lịch sử và duy trì áp lực lên đồng yen trong suốt tháng 7 .

3. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng mạnh và tín hiệu diều hâu từ Fed

Việc lợi suất trái phiếu Mỹ tăng mạnh hồi đầu tháng 7 đã đẩy đồng đô la lên cao và đưa đồng yen xuống đáy 40 năm ở mức 162,27 vào ngày 30/6 . Biên bản cuộc họp tháng 6 của Fed cho thấy "một số chính sách thắt chặt sẽ có thể cần thiết", làm sống lại kỳ vọng thắt chặt . Biểu đồ dot plot của Fed cũng có xu hướng diều hâu hơn, với 9 quan chức dự kiến có ít nhất một lần tăng lãi suất trong năm 2026 . Vào ngày 21/7, đồng yen suy yếu vượt qua 163 mỗi đô la lần đầu tiên kể từ năm 1986 khi đồng đô la tăng cùng với lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ do căng thẳng Mỹ-Iran mới .

4. Sự hoài nghi của thị trường về can thiệp ngoại hối của Nhật Bản

Bộ Tài chính Nhật Bản liên tục phát tín hiệu sẵn sàng can thiệp, nhưng thị trường ngày càng hoài nghi về những cảnh báo bằng lời nói. Báo cáo cho thấy Tokyo cố tình loại bỏ ngôn ngữ can thiệp rõ ràng để làm lung lay những người phe bán yen, một chiến lược đã phản tác dụng . Nhật Bản đã chi kỷ lục 74 tỷ USD để hỗ trợ đồng yen hồi đầu năm 2026, nhưng các nhà đầu tư nói với CNBC rằng chỉ can thiệp thôi khó có thể đảo ngược đà giảm của đồng yen khi lãi suất Mỹ vẫn cao hơn nhiều so với Nhật Bản . Đồng yen giảm khoảng 0,9% trong tuần kết thúc ngày 24/7, đánh dấu tuần giao dịch tồi tệ nhất kể từ tháng 5, khi nó suy yếu sau đợt can thiệp kỷ lục của Nhật Bản .

Các quyết định sắp tới của ngân hàng trung ương

Cuộc họp của BOJ (30–31/7/2026)

BOJ được dự kiến sẽ giữ nguyên lãi suất ở mức 1,00% với xác suất lên tới 97% . Tín hiệu quan trọng sẽ là định hướng chính sách - liệu BOJ có duy trì lập trường diều hâu cam kết sẽ tăng lãi suất thêm hay không. BOJ cũng có thể điều chỉnh tăng dự báo tăng trưởng của năm tài khóa 2026 từ mức 0,5% hiện tại lên khoảng 0,8%, nhờ nhu cầu AI bùng nổ và tâm lý kinh doanh phục hồi . Các nguồn tin cho biết ngân hàng trung ương sẽ tập trung vào rủi ro lạm phát từ đồng yen yếu . Khoảng 2/3 các nhà kinh tế dự kiến lãi suất chính sách sẽ đạt 1,50% vào quý 2/2027 .

Lộ trình chính sách của Fed

Các động thái tiếp theo của Fed vẫn phụ thuộc vào dữ liệu. Sau báo cáo việc làm tháng 6 yếu hơn dự kiến, thị trường đã định giá lại kỳ vọng. Các nhà giao dịch hợp đồng tương lai quỹ liên bang hiện thấy 53% khả năng Fed tăng lãi suất vào tháng 9, giảm từ 67% . Bất kỳ tín hiệu diều hâu nào từ Fed hay sự gia tăng lạm phát do dầu từ xung đột Mỹ-Iran sẽ gây thêm áp lực lên đồng yen. Fed đã loại bỏ tham chiếu về "điều chỉnh lãi suất bổ sung" trong tháng 6, củng cố lập trường chính sách thận trọng hơn, nhưng biểu đồ dot plot cho thấy các quan chức vẫn chia rẽ khi rủi ro lạm phát vẫn tồn tại .

Rủi ro địa chính trị cần theo dõi

• Xung đột Mỹ-Iran leo thang. Bất kỳ sự leo thang nào cũng sẽ đẩy giá dầu lên cao, thúc đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ, và tăng dòng vốn trú ẩn an toàn vào đồng đô la - tất cả đều bất lợi cho đồng yen . Các nhà phân tích của Maybank cảnh báo nếu căng thẳng tiếp diễn, dầu có thể tăng trở lại trên 100 USD/thùng .
• Rủi ro giải chấp giao dịch carry trade. Carry trade đồng yen vẫn lớn; một đợt giải chấp đột ngột có thể kích hoạt sự tăng giá mạnh của đồng yen, nhưng hiện tại xu hướng vẫn nghiêng về sự suy yếu hơn nữa .
• Can thiệp ngoại hối trực tiếp (FX). Tokyo chưa can thiệp trong đợt lao dốc lần này. Can thiệp (bán đô la, mua yen) là công cụ ngắn hạn mạnh nhất để làm chậm đà mất giá, nhưng tác động thường chỉ là tạm thời .
• Lo ngại về chính sách tài khóa. Lo ngại về chính sách tài khóa của Thủ tướng Sanae Takaichi cũng đang gây áp lực lên đồng tiền, trong khi sự phục hồi nhập khẩu sau khi Eo biển Hormuz mở cửa trở lại và sự xấu đi của cán cân thương mại Nhật Bản là những yếu tố bất lợi cho yen .

Kết luận: Sự sụp đổ của đồng yen là kết quả của bốn lực đẩy củng cố lẫn nhau: một Fed diều hâu, chênh lệch lãi suất ngày càng rộng, cuộc chiến Trung Đông leo thang tiếp thêm nhu cầu đô la, và thị trường nghi ngờ khả năng tăng lãi suất đủ nhanh của BOJ. Các bước ngoặt lớn tiếp theo là quyết định ngày 31/7 của BOJ (và tín hiệu về các đợt tăng lãi suất trong tương lai) và bất kỳ động thái xoay trục nào của Fed hướng tới cắt giảm hoặc thắt chặt hơn nữa. Nếu không có sự thu hẹp đáng kể khoảng cách lãi suất Mỹ-Nhật hoặc hạ nhiệt xung đột Mỹ-Iran, con đường ít tốn kém nhất cho USD/JPY vẫn là đi lên hướng tới 165 .