Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei: Ẩn dật, bị cô lập và ai đang thực sự lãnh đạo đất nước?

Dưới đây là bức tranh toàn cảnh về tình hình lãnh đạo Iran hiện tại, dựa trên các nguồn tin tức có thẩm quyền tính đến giữa năm 2026.

Thực trạng chính thức của Mojtaba Khamenei

Mojtaba Khamenei, con trai thứ hai 56 tuổi của Đại giáo chủ Ali Khamenei, đã chính thức được Hội đồng Chuyên gia bầu chọn làm Lãnh tụ tối cao thứ ba của Iran vào ngày 8-9/3/2026, một tuần sau khi cha ông thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel . Trước đó, ông hoạt động như một nhà môi giới quyền lực hậu trường, có mối quan hệ chặt chẽ với IRGC và giới tinh hoa, nhưng chưa bao giờ giữ một chức vụ chính thức trong chính phủ, phát biểu trước công chúng hay tham gia phỏng vấn .

Sự cô lập và vô hình

Mojtaba Khamenei gần như biến mất khỏi tầm nhìn công chúng kể từ khi được bổ nhiệm. Các báo cáo từ nhiều hãng tin xác nhận:

• Ông đã không xuất hiện công khai kể từ khi trở thành Lãnh tụ tối cao. CNN ghi nhận từ giữa tháng Ba rằng ông "tiếp tục phần lớn khuất bóng" , và đến cuối tháng Tư thì "hơn sáu tuần trôi qua... ông vẫn không được công chúng nhìn thấy hay nghe thấy" .
• Tình trạng sức khỏe của ông là một bí ẩn, và "không rõ ông nắm giữ bao nhiêu quyền lực" .
• Thông tin liên lạc duy nhất được cho là của ông là một tuyên bố dài duy nhất được đọc trên truyền hình nhà nước vào giữa tháng Ba, đây là tin nhắn công khai đầu tiên và duy nhất của ông . Đến cuối tháng Tư, Reuters đưa tin vai trò của ông "giờ đây chỉ là...", một đoạn câu gợi ý rằng thẩm quyền của ông đã bị bào mòn .
• Không giống như cha mình, người có thẩm quyền cuối cùng tuyệt đối về chiến tranh, hòa bình và các vấn đề chiến lược, Mojtaba "không có quyền lực tự động như cha mình đã từng nắm giữ" . The New York Times mô tả ông là "một sự hiện diện bí ẩn" mà chức danh không tương xứng với quyền lực thực tế .

Ai thực sự đang lãnh đạo Iran?

Quyền lực thực sự đã chuyển sang một chính quyền quân sự xoay quanh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Các nhân vật chủ chốt bao gồm:

Ai	Vai trò
Hội đồng Chiến tranh IRGC	Một chính quyền quân sự nổi lên như nhà lãnh đạo trên thực tế trong chiến tranh. IRGC đã nắm quyền lực thời chiến, làm lu mờ vai trò của Lãnh tụ tối cao .
Ahmad Vahidi	Tư lệnh hiện tại của Lực lượng Vệ binh Cách mạng, được bổ nhiệm sau khi hai người tiền nhiệm thiệt mạng trong cuộc xung đột . Ông là một cựu binh IRGC lâu năm và được coi là nhân vật quyền lực nhất.
Hội đồng lâm thời ba thành viên	Được thành lập ngay sau cái chết của Ali Khamenei để giám sát các trách nhiệm của chính phủ, bao gồm Đại giáo chủ Alireza Arafi và Mohammad Mokhber .
Giới lãnh đạo dân sự tan rã	Các nhân vật dân sự hàng đầu — bao gồm cựu tổng thống Ebrahim Raisi (thiệt mạng trong vụ tai nạn trực thăng năm 2024) và chủ tịch quốc hội Ali Larijani (thiệt mạng ngày 17/3/2026) — đã bị loại bỏ, khiến các thể chế dân sự suy yếu .

Các báo cáo từ Reuters, NYT và Quỹ Bảo vệ Dân chủ đều thống nhất một kết luận: IRGC và các tướng lĩnh của nó đang điều hành Iran, với Mojtaba Khamenei chỉ là một hình nhân chính thức, không được nhìn thấy cũng không được nghe thấy . Như tạp chí Time đã viết, "Lãnh tụ tối cao của Iran Không Còn Ngự Trị Tối Cao" — hệ thống được xây dựng xung quanh quyền lực tuyệt đối của một người đã tan vỡ, và "không có người ra quyết định rõ ràng nào còn lại" .

Kết luận

Mojtaba Khamenei là Lãnh tụ tối cao trên danh nghĩa của Iran nhưng trên thực tế bị cô lập, vô hình trước công chúng và bị gạt ra ngoài lề chính trị. Quyền lực điều hành thực sự thuộc về Hội đồng Chiến tranh IRGC và Tư lệnh Ahmad Vahidi, hoạt động thông qua một cấu trúc chính quyền quân sự đã giành quyền kiểm soát thời chiến. Hệ thống Iran đã chuyển từ sự cai trị của một giáo sĩ duy nhất sang sự chỉ huy tập thể của quân đội.