Iran bán dầu thu về 18 tỷ USD trong chiến tranh và ngừng bắn, vượt mục tiêu ngân sách bất chấp trừng phạt

• 11,5 tỷ USD trong thời kỳ chiến tranh
• 6,5 tỷ USD trong thời kỳ ngừng bắn

Ông Paknejad giải thích rằng giai đoạn ngừng bắn chứng kiến rủi ro thấp hơn cho tàu chở dầu, giúp tăng cường xuất khẩu và tạo điều kiện bán một phần trong số khoảng 100 triệu thùng dầu thô và condensate khí đã được dự trữ . Rủi ro vận chuyển giảm cho phép Iran di chuyển một khối lượng dầu thô đáng kể ra khỏi phạm vi phong tỏa và tiếp cận những khách hàng mà trước đây họ gặp khó khăn trong thời gian giao tranh .

So sánh với mục tiêu ngân sách hàng năm của Iran

Ông Paknejad cho biết tổng doanh thu 18 tỷ USD đã đạt hơn 60% mục tiêu doanh thu dầu mỏ được dự kiến trong ngân sách hàng năm của Iran . Các báo cáo ngân sách độc lập từ cuối năm 2025 ước tính mục tiêu doanh thu dầu thô của Iran cho năm 1405 (bắt đầu từ tháng 3/2026) vào khoảng 21 tỷ USD, dựa trên dự báo bán khoảng 1 triệu thùng mỗi ngày với giá 57 USD/thùng . Do đó, con số thực tế 18 tỷ USD đã vượt quá những gì nhiều người kỳ vọng Iran có thể đạt được trong điều kiện bị phong tỏa và chiến tranh . Đáng chú ý, một số nguồn tin trong chính phủ Iran và trung tâm nghiên cứu của quốc hội trước đó đã cảnh báo rằng các dự báo doanh thu dầu mỏ trong ngân sách có thể quá lạc quan ngay cả trong điều kiện bình thường .

Quyền miễn trừ trừng phạt của Mỹ và việc hủy bỏ

Sự gia tăng doanh số tạm thời trong thời gian ngừng bắn được tạo điều kiện nhờ một sự đảo ngược chính sách của Mỹ, nhưng nhanh chóng bị hủy bỏ:

• Cấp phép: Là một phần của bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran nhằm kết thúc chiến tranh, Mỹ đã cấp một quyền miễn trừ 60 ngày (được ban hành dưới tên "Giấy phép Chung X") cho phép bán dầu của Iran . Quyền miễn trừ này, được công bố vào ngày 23/6/2026, cho phép các giao dịch bằng đô la đối với dầu thô của Iran lần đầu tiên trong hơn 40 năm .
• Thời hạn: Quyền miễn trừ được cấp khoảng hai tuần trước khi bị hủy bỏ, nghĩa là Iran chỉ có một cửa sổ ngắn để bán dầu hợp pháp .
• Hủy bỏ: Vào ngày 7/7/2026, chính quyền Trump đã hủy bỏ quyền miễn trừ sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tấn công ba tàu chở dầu ở eo biển Hormuz. Bộ Tài chính đã thay thế Giấy phép Chung X bằng một quyền miễn trừ hẹp hơn ("Giấy phép Chung X1") không cho phép bán dầu mới sau ngày 7/7 .
• Phản ứng của Iran: Ông Paknejad tuyên bố vào ngày 14/7/2026 rằng xuất khẩu dầu của Iran vẫn tiếp diễn như bình thường bất chấp việc hủy bỏ, vì bộ này đã duy trì các cơ chế trong nhiều năm để vượt qua và vô hiệu hóa các lệnh trừng phạt của Mỹ — và vẫn giữ nguyên các hệ thống đó ngay cả trong thời gian được miễn trừ tạm thời . Ông lưu ý Iran đã bảo toàn cơ sở hạ tầng trốn tránh trừng phạt "ngay từ khi quyền miễn trừ tạm thời có hiệu lực" theo Điều 10 của bản ghi nhớ . "Thời gian đã chứng minh, sau 15 ngày, kẻ thù, đúng như bản chất của chúng, đã vi phạm điều khoản này," ông Paknejad nói .

Tác động đến sản lượng dầu thô

Các tuyên bố của ông Paknejad được đưa ra trong bối cảnh sản lượng và khối lượng xuất khẩu biến động trong suốt cuộc xung đột:

• Trong suốt năm 2025 và đầu năm 2026, trước khi bị phong tỏa và chiến tranh, sản lượng dầu thô của Iran dao động ở mức 3,2–3,3 triệu thùng mỗi ngày .
• Sản lượng giảm xuống còn khoảng 3,06 triệu thùng/ngày trong tháng 3/2026 khi phong tỏa hải quân Mỹ (bắt đầu từ giữa tháng 4/2026) cắt giảm mạnh xuất khẩu .
• Trong thời kỳ ngừng bắn / miễn trừ, Iran đã nhanh chóng xuất khẩu hơn 40 triệu thùng dầu thô sau khi Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hải quân, theo lời chủ tịch quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf .
• Lệnh ngừng bắn cho phép Iran bán dầu với giá cao hơn khoảng 20% so với trước chiến tranh .
• Tờ Wall Street Journal ước tính Iran đã xuất khẩu khoảng 70 triệu thùng, trị giá khoảng 5–6 tỷ USD trong suốt một tháng tạm dừng phong tỏa của Mỹ, nhanh chóng xây dựng lại một khoản dự trữ tiền mặt .

Ước tính tiềm năng khi trừng phạt được dỡ bỏ hoàn toàn

Theo các nhà phân tích và báo cáo, trong trường hợp đạt được một thỏa thuận hòa bình toàn diện, Iran có thể tạo ra hơn 60 tỷ USD mỗi năm từ doanh thu dầu mỏ nếu sản lượng trước xung đột (khoảng 3,5–4 triệu thùng/ngày dầu thô và condensate) được khôi phục hoàn toàn và các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ vĩnh viễn . Do đó, 18 tỷ USD kiếm được trong thời chiến và ngừng bắn chỉ bằng khoảng 30% hoặc ít hơn so với doanh thu tiềm năng hàng năm trong một kịch bản bình thường hóa hoàn toàn . Chính ông Paknejad trước đó cũng đã tuyên bố rằng nếu các lệnh trừng phạt của Mỹ được dỡ bỏ, Iran có thể nâng sản lượng dầu thô lên gần mức năm 2015 — khoảng 3,8 triệu thùng/ngày — trong vòng một năm .

Bối cảnh doanh thu trước chiến tranh

Để so sánh, vào năm 2025, xuất khẩu dầu của Iran đã tăng vọt lên mức cao nhất trong nhiều năm thông qua các lô hàng bí mật (chủ yếu sang Trung Quốc), nhưng thu nhập của chính phủ thực tế lại giảm do chiết khấu sâu và chi phí trốn tránh trừng phạt . Iran bán được nhiều dầu hơn nhưng lại kiếm được ít tiền hơn trên mỗi thùng . Con số 18 tỷ USD trong thời chiến, mặc dù ấn tượng so với kỳ vọng ngân sách, lại đến vào thời điểm giá dầu toàn cầu tăng vọt do chính cuộc xung đột, tạo ra một cơn gió thuận lợi bất thường có thể không tồn tại trong điều kiện bình thường.