RAMageddon 2026: Cuộc chiến chip nhớ AI 'bóp nghẹt' thị trường PC toàn cầu

Hơn hai năm, thị trường PC toàn cầu đã tận hưởng một sự phục hồi ổn định. Sau đó, Q2/2026 ập đến. Lượng PC xuất xưởng trên toàn thế giới đã giảm 4,9% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 68,2 triệu chiếc, đánh dấu sự sụt giảm đầu tiên sau chín quý tăng trưởng liên tiếp . Thủ phạm không có gì bí ẩn: một cuộc khủng hoảng chip nhớ chưa từng có do AI thúc đẩy, mà các nhà phân tích gọi là "RAMageddon" — một cuộc khủng hoảng nguồn cung có cấu trúc đã đẩy doanh số smartphone xuống mức thấp nhất kể từ năm 2013 và buộc Apple phải tăng giá 14 sản phẩm chỉ trong một ngày .

Đây là những gì đã xảy ra, tại sao nó xảy ra và những gì sẽ xảy ra cho đến cuối năm 2027.

Q2/2026: Thị trường PC phá vỡ chuỗi tăng trưởng

Các con số kể một câu chuyện rõ ràng. IDC báo cáo lượng PC xuất xưởng toàn cầu đạt 68,2 triệu chiếc trong Q2/2026, giảm 4,9% so với cùng kỳ năm ngoái . Counterpoint Research ước tính mức giảm là 4% xuống còn khoảng 65 triệu chiếc , trong khi Omdia ghi nhận mức giảm 3,6% xuống còn 65,7 triệu chiếc . Bỏ qua những khác biệt nhỏ về phương pháp luận, cả ba đơn vị theo dõi đều đồng ý: thị trường PC đã thu hẹp lần đầu tiên kể từ Q1/2025.

"Câu chuyện thực sự ở đây là sự mất kết nối giữa số lượng máy và doanh thu," Jitesh Ubrani, giám đốc nghiên cứu của IDC cho biết. "Các nhà cung cấp đang đẩy giá lên nhanh hơn tốc độ sụt giảm của nhu cầu, vì vậy doanh thu thực sự đang tăng ngay cả khi số lượng bán ra giảm" . Nói cách khác, các nhà sản xuất PC đang bán ít máy hơn nhưng tính giá cao hơn nhiều cho mỗi chiếc — một động thái đang siết chặt người tiêu dùng và làm đầy lợi nhuận cho các nhà sản xuất.

Nhu cầu thay thế của doanh nghiệp vẫn tiếp diễn, theo một báo cáo của Chosun Biz, nhưng tốc độ tăng trưởng chững lại "khi thị trường tiêu dùng, vốn bị đè nặng bởi giá cao hơn, đã thu hẹp" . Những người mua là doanh nghiệp có chu kỳ thay mới thiết bị được bảo vệ một phần; chi tiêu tùy ý của người tiêu dùng cho PC đã bốc hơi.

'Chipflation': AI bắt đầu cuộc chiến phân bổ chip nhớ

Tình trạng thiếu hụt bộ nhớ không phải là sự mất cân bằng cung-cầu thông thường. Đó là một cuộc chiến phân bổ giữa cơ sở hạ tầng trung tâm dữ liệu AI và thiết bị điện tử tiêu dùng của các công ty Samsung, SK hynix và Micron – ba công ty kiểm soát hơn 95% sản lượng DRAM toàn cầu – đã chuyển đổi hệ thống năng lực sản xuất của họ sang bộ nhớ băng thông cao (HBM) được sử dụng trong các bộ tăng tốc AI của NVIDIA, AMD và Google .

Đồng CEO của Samsung, TM Roh, gọi sự khan hiếm này là "chưa từng có" trong một cuộc phỏng vấn với Reuters vào tháng 1/2026 . SK hynix cảnh báo rằng nguồn cung cho PC và điện thoại sẽ bị siết chặt nghiêm trọng . Vào tháng 3/2026, chủ tịch SK hynix Chey Tae-won nói rằng tình trạng thiếu hụt có thể kéo dài "cho đến cuối thập kỷ này" . Samsung bắt đầu khám phá các hợp đồng bộ nhớ từ 3 đến 5 năm cho các khách hàng AI . Và tính đến tháng 1/2026, toàn bộ nguồn cung HBM của Micron đã được bán hết cho cả năm, theo CNBC .

Các tác động dây chuyền thật đáng kinh ngạc. IDC dự kiến tăng trưởng nguồn cung DRAM và NAND trong năm 2026 chỉ ở mức 16% và 17% so với cùng kỳ năm ngoái – thấp hơn nhiều so với mức trung bình lịch sử . Một số linh kiện đã chứng kiến mức tăng giá 80-90% và thời gian giao hàng lên tới 58 tuần . Giá bộ nhớ đã tăng khoảng 98% trong riêng Q1/2026, theo một báo cáo của Reuters trích dẫn dữ liệu ngành công nghiệp chip .

Goldman Sachs dự báo mức thiếu hụt DRAM 4,9% trong năm 2026 – tồi tệ nhất trong hơn 15 năm – và mức thiếu hụt 2,5% trong năm 2027 . Những gì bắt đầu như một vấn đề về linh kiện giờ đây đã trở thành một cuộc khủng hoảng nhu cầu toàn diện. Như nhà phân tích cấp cao của Counterpoint Research, Shilpi Jain, đã nói: "Cuộc khủng hoảng bộ nhớ toàn cầu hiện đã vượt qua mọi yếu tố khác để trở thành gánh nặng lớn nhất đối với ngành công nghiệp smartphone" .

Smartphone chạm đáy 13 năm

Nếu PC bị tổn thương bởi sự thiếu hụt, thì smartphone đã bị tàn phá. Doanh số smartphone toàn cầu giảm 11% so với cùng kỳ năm ngoái trong Q2/2026, mức thấp nhất trong quý 2 kể từ năm 2013, theo Counterpoint Research . Cho cả năm 2026, IDC dự báo mức giảm 12,9%, một sự sụt giảm mà họ gọi là "cuộc khủng hoảng chưa từng có" . Dự báo của Counterpoint thậm chí còn cao hơn ở mức 13,9%, điều này sẽ khiến năm 2026 trở thành năm suy thoái tồi tệ nhất được ghi nhận .

Nỗi đau tập trung ở phân khúc thấp cấp. Smartphone dưới 150 USD có nguy cơ biến mất hoàn toàn, với Transsion, Xiaomi và Honor phải đối mặt với sự sụt giảm doanh số mạnh nhất . Các nhà sản xuất chip nhớ ưu tiên DRAM AI có lợi nhuận cao hơn các linh kiện điện thoại phổ thông, khiến các nhà sản xuất bình dân không thể đảm bảo nguồn cung ở bất kỳ mức giá hợp lý nào. "Tác động đang được cảm nhận rõ rệt nhất ở những smartphone giá rẻ khi các nhà sản xuất chip chuyển trọng tâm sang máy chủ AI," Counterpoint nhận định .

Apple tăng giá: 'Không thể tránh khỏi', Tim Cook nói

Vào ngày 25/6/2026, Apple đã tăng giá trên 14 sản phẩm, bao gồm tất cả Mac và iPad, Apple TV, HomePod, HomePod mini và Vision Pro . MacBook Neo – máy tính xách tay giá rẻ nhất của Apple, nhắm đến cạnh tranh với các máy Windows và Chromebook giá phải chăng – đã tăng từ 599 USD lên 699 USD. Mac Studio tăng tới 1.300 USD. Các mức tăng khác dao động từ 30 USD cho HomePod mini đến 500 USD cho các cấu hình iPad và MacBook Pro cao cấp hơn .

Trong một cuộc phỏng vấn độc quyền với Wall Street Journal được công bố một tuần trước đợt tăng giá, CEO Tim Cook đã mô tả việc tăng giá là "không thể tránh khỏi." "Chúng tôi đang cố gắng hết sức để giảm thiểu sự gia tăng lớn đang được chuyển cho chúng tôi, và chúng tôi đã cố gắng bảo vệ khách hàng của mình khỏi sự gia tăng này, nhưng tình hình đã trở nên không thể chịu đựng nổi," Cook nói với tờ Journal . Cook cho biết chi phí chip nhớ đã tăng gấp khoảng bốn lần kể từ năm ngoái .

Đáng chú ý, giá iPhone, Apple Watch và AirPods không bị thay đổi trong đợt tăng giá ngày 25/6 . Cook đã cảnh báo các nhà đầu tư vào đầu năm 2026 rằng giá bộ nhớ sẽ tăng "đáng kể" , và đến giữa năm 2026, các nhà phân tích dự kiến giá iPhone sẽ tăng ngay trong chu kỳ ra mắt mùa thu năm 2026 .

Doanh nghiệp và người tiêu dùng: Câu chuyện của hai thị trường

Hầu hết mọi nhà sản xuất PC lớn đều chứng kiến doanh số giảm trong Q2/2026 — nhưng không phải tất cả. Chỉ có ASUS và Apple giành được thị phần PC trong quý . Mức tăng trưởng doanh số 10,1% của Apple được thúc đẩy bởi nhu cầu mạnh mẽ đối với MacBook Neo, vốn đã vượt qua xu hướng suy thoái chung .

Dell, HP và Lenovo đều ghi nhận mức giảm doanh số. Lenovo vẫn là nhà lãnh đạo thị trường toàn cầu nhưng doanh số bán ra cũng giảm theo phần còn lại của ngành . Căng thẳng địa chính trị của Trung Quốc và sự gián đoạn chuỗi cung ứng đã làm trầm trọng thêm vấn đề bộ nhớ đối với một số nhà cung cấp .

Mô hình đã rõ ràng: việc tăng giá linh kiện đã ảnh hưởng nặng nề nhất đến phân khúc chi tiêu tùy ý của người tiêu dùng. Những người mua là doanh nghiệp, những người hoạt động theo chu kỳ thay mới thiết bị theo lịch trình, vẫn tiếp tục mua hàng, mặc dù với chi phí cao hơn cho mỗi đơn vị. Người tiêu dùng cá nhân, đối mặt với giá bán lẻ cao hơn cho máy tính xách tay và điện thoại thông minh, chỉ đơn giản là ngừng mua.

Triển vọng đến cuối năm 2027: Không có dấu hiệu giảm nhẹ

IDC dự báo lượng PC xuất xưởng toàn cầu sẽ giảm 11,3% trong cả năm 2026, với điều kiện ngày càng xấu đi. Riêng Q4/2026 dự kiến sẽ giảm 20% so với cùng kỳ năm ngoái . Công ty nghiên cứu này không kỳ vọng có bất kỳ sự cải thiện đáng kể nào trước cuối năm 2027 .

Cả Samsung và SK hynix đều cảnh báo tình trạng thiếu hụt chip nhớ có thể sẽ kéo dài đến năm 2027 và có thể xa hơn. Chủ tịch SK hynix Chey Tae-won cho biết sự thiếu hụt có thể kéo dài đến cuối thập kỷ . Giám đốc bộ phận bộ nhớ của Samsung, Kim Jaejune, đã cảnh báo vào tháng 4/2026 rằng "tình trạng thiếu hụt đáng kể" trên các sản phẩm bộ nhớ dự kiến sẽ tiếp tục ít nhất đến năm 2027, với một số khách hàng đã đảm bảo phân bổ nguồn cung đến năm đó .

Giá smartphone trung bình được dự báo sẽ tăng 14% trong năm 2026 lên mức kỷ lục 523 USD, theo IDC . Các nhà sản xuất PC bao gồm Dell, HP, Lenovo và ASUS đã cảnh báo về việc tăng giá hợp đồng bộ nhớ từ 15-20% . Tăng trưởng nguồn cung DRAM và NAND sẽ vẫn ở dưới mức trung bình lịch sử cho đến năm 2027, Goldman Sachs dự báo .

Chất xúc tác thực tế duy nhất cho một sự đảo chiều là sự gia tăng đáng kể về công suất sản xuất mới dành riêng cho DRAM tiêu dùng — và không ai trong số ba nhà sản xuất bộ nhớ hàng đầu đã báo hiệu bất kỳ sự thay đổi nào như vậy. Chừng nào đầu tư vào cơ sở hạ tầng AI vẫn tiếp tục với tốc độ hiện tại, cuộc chiến phân bổ giữa trung tâm dữ liệu và thiết bị tiêu dùng sẽ chỉ ngày càng gay gắt.

Kết luận: Giá tăng cao, nguồn cung hạn chế và số lượng bán ra giảm là điều bình thường mới đối với PC và smartphone cho đến ít nhất là cuối năm 2027. Người mua là doanh nghiệp sẽ gặp may hơn người tiêu dùng, nhưng không ai có thể tránh được điều này. Kỷ nguyên của RAM giá rẻ đã chính thức kết thúc.