Phong tỏa Bab el-Mandeb: Houthi siết chặt eo biển, thương mại toàn cầu lao đao

Những tàu nào đã bị ảnh hưởng?

• Tháng 7/2025, Houthi đánh chìm hai tàu hàng thương mại, khiến ít nhất 4 thủy thủ thiệt mạng, đánh dấu sự leo thang nghiêm trọng sau một giai đoạn tương đối yên ắng .
• Tàu chở hàng rời Magic Seas mang cờ Hy Lạp bị đánh chìm ngày 6/7/2025 .
• Hàng chục tàu thương mại đã bị tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái trong suốt giai đoạn 2025-2026, buộc các hãng tàu phải chuyển hướng .
• Vào giữa năm 2025, khoảng 60% lưu lượng container châu Á - châu Âu đã phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng, sau đó con số này có giảm nhưng vẫn ở mức cao .
• Tính đến năm 2025, lượng tàu trung bình đi qua Biển Đỏ mỗi ngày chỉ còn 36 tàu, giảm mạnh so với mức 74 tàu của cùng kỳ năm 2023 .

Cơn sốt phí bảo hiểm

Tác động tài chính đối với ngành vận tải biển là rất nặng nề. Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đã tăng hơn gấp đôi, đạt khoảng 1% giá trị con tàu, so với mức 0,2-0,3% trong thời gian yên ắng trước đó . Bloomberg đưa tin, bảo hiểm một tàu trị giá 100 triệu USD đi qua Biển Đỏ hiện tốn khoảng 1 triệu USD cho một lần vận chuyển . Một số nhà môi giới báo cáo mức tăng từ 500% đến 900% so với trước khủng hoảng . Phí bảo hiểm hàng hóa cho rủi ro chiến tranh cũng tăng vọt, thậm chí có lúc tới hơn 1.000% đối với các tuyến có nguy cơ cao . Một phần (25-50%) phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh bổ sung có thể được hoàn lại dưới dạng tiền thưởng nếu không có khiếu nại, nhưng chi phí trả trước vẫn là rào cản lớn .

Phản ứng quốc tế

• Quân đội Mỹ đã bị dàn trải nghiêm trọng trong việc kiềm chế các cuộc tấn công trên diện rộng của Iran, và mối đe dọa phong tỏa mới của Houthi có nguy cơ mở ra một mặt trận khác trong cuộc xung đột Mỹ-Iran .
• Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã thông qua Nghị quyết 2722 vào tháng 1/2024 lên án các cuộc tấn công của Houthi và khẳng định quyền tự do hàng hải. Nghị quyết 2812 vào tháng 1/2026 đã gia hạn nghĩa vụ báo cáo hàng tháng .
• Mỹ và Anh đã tiến hành các cuộc không kích định kỳ nhằm vào cơ sở hạ tầng tên lửa và máy bay không người lái của Houthi kể từ đầu năm 2024 .
• Israel cũng đã tấn công các mục tiêu Houthi ở Yemen để đáp trả.
• Tuy nhiên, các quan chức Mỹ hiện tại và cựu quan chức thừa nhận rằng một cuộc phong tỏa kéo dài của Houthi sẽ thách thức nghiêm trọng một Hải quân Mỹ vốn đã quá tải .

Bối cảnh địa chính trị rộng lớn hơn

Việc Houthi phong tỏa được liên kết trực tiếp với cuộc xung đột Iran rộng lớn hơn. Houthi là lực lượng ủy nhiệm hiệu quả nhất của Iran, và các hành động của họ được phối hợp với chiến lược của Tehran . Lệnh cấm vận tải biển ngày 8/6 diễn ra sau khi các quan chức Iran đe dọa vào tháng 4/2026 sẽ cản trở thương mại ở Biển Đỏ nếu Mỹ duy trì lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran . Việc phong tỏa Saudi Arabia vào ngày 20/7 đe dọa mở rộng cuộc chiến và làm gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu, vì eo biển Bab el-Mandeb xử lý khoảng 7% nguồn cung dầu của thế giới . Cuộc khủng hoảng này đại diện cho một mối đe dọa kép: cùng với eo biển Hormuz, Biển Đỏ/Bab el-Mandeb hiện đang bị tranh chấp hiệu quả, làm tăng nguy cơ gián đoạn đồng thời cả hai tuyến đường vận chuyển dầu chính ở Trung Đông . Đối thoại giữa Houthi và Saudi Arabia đã có tiến triển trước khi leo thang này, nhưng lệnh phong tỏa đánh dấu một bước lùi rõ rệt .