Chiến lược rút kho dự trữ và cắt giảm nhập khẩu của Trung Quốc đã ngăn giá dầu thế giới vượt ngưỡng 200 USD/thùng ra sao

Vị thế dự trữ của Trung Quốc trước khủng hoảng

Trung Quốc bước vào năm 2026 với ước tính khoảng 1,4 tỷ thùng dầu thô trong kho dự trữ chiến lược và thương mại kết hợp, được tích lũy trong hơn một năm mua vào ồ ạt, tăng thêm khoảng 1,1 triệu thùng/ngày xuyên suốt năm 2025 . Lượng dự trữ này lớn gấp hơn ba lần Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược của Mỹ (Strategic Petroleum Reserve - SPR), vốn ở mức 413 triệu thùng vào tháng 12/2025 .

Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford ước tính tổng lượng dầu thô dự trữ của Trung Quốc ở mức 1,1–1,3 tỷ thùng, tương đương 110–140 ngày nhập khẩu . Khoảng 45–50% lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc đi qua eo biển Hormuz, khiến kho đệm này trở nên đặc biệt quan trọng .

Cách thức rút kho giúp kiềm chế giá

Phản ứng của Trung Quốc trước khủng hoảng kết hợp hai đòn bẩy: rút dầu từ kho dự trữ và cắt giảm mạnh nhập khẩu mới. Cùng nhau, chúng đã loại bỏ đủ nhu cầu khỏi thị trường toàn cầu để ngăn chặn một cú sốc giá nghiêm trọng hơn nhiều.

1. Rút kho dự trữ thay thế nhập khẩu bị mất. Trung Quốc bắt đầu khai thác kho dự trữ thương mại ngay từ tháng 3/2026, với công ty tư vấn FGE NexantECA dự báo mức rút lên tới 1 triệu thùng/ngày trong vòng 4 đến 6 tuần . Đến tháng 6, lượng rút kho trung bình khoảng 1 triệu thùng/ngày, bù đắp khoảng một phần ba lượng dầu thô Trung Quốc không còn nhận được qua Hormuz .

2. Nhập khẩu dầu thô giảm xuống mức thấp nhất trong một thập kỷ. Trung Quốc đã cắt giảm nhập khẩu dầu thô từ 11,7 triệu thùng/ngày trong tháng 2/2026 xuống chỉ còn dưới 9 triệu thùng/ngày vào cuối tháng 5, và sau đó xuống mức thấp kỷ lục trong một thập kỷ là ~7,12 triệu thùng/ngày trong tháng 6 (29,27 triệu tấn) . Riêng nhập khẩu đường biển giảm xuống còn khoảng 6,6–6,7 triệu thùng/ngày trong tháng 5 . Mức giảm ~4–5 triệu thùng/ngày trong nhu cầu của Trung Quốc đã hấp thụ khoảng một phần ba tổng nguồn cung Trung Đông bị gián đoạn, ước tính khoảng 12–15 triệu thùng/ngày . Các nhà phân tích của J.P. Morgan ước tính mức cắt giảm của Trung Quốc chiếm khoảng 74% tổng mức giảm nhập khẩu dầu thô toàn cầu — một đóng góp "không cân xứng" giúp giữ giá dầu "ổn định một cách đáng chú ý" .

3. Điều này đã ngăn chặn một đợt tăng giá tồi tệ hơn nhiều. Trong khi dầu Brent tăng vọt lên trên 126 USD/thùng vào cuối tháng 4, nhiều nhà phân tích đã dự đoán giá sẽ vượt xa các mức đó . Tạp chí Fortune đưa tin rằng "các nhà phân tích phải cảm ơn hoạt động thương mại của Trung Quốc" vì đã giữ giá dầu ở dưới mức 100–104 USD trong thời gian dài . CNBC ghi nhận quyết định cắt giảm nhập khẩu và khai thác kho dự trữ của Bắc Kinh đã "làm dịu cú sốc cung" và đóng vai trò ổn định "then chốt" bên cạnh các đợt giải phóng SPR của Mỹ và đợt giải phóng 400 triệu thùng phối hợp của IEA .

Quan điểm của các nhà phân tích về vị thế dự trữ và cắt giảm nhập khẩu

• Kho dự trữ vẫn "tương đối mạnh" ngay cả sau khi rút. MUFG Americas lưu ý rằng vị thế dự trữ của Trung Quốc mạnh hơn nhiều so với SPR của Mỹ, vốn đã giảm xuống mức thấp nhất trong bốn thập kỷ . Bloomberg đưa tin rằng ngay cả sau khi khai thác kho thương mại, Trung Quốc vẫn nắm giữ khoảng 1,2 tỷ thùng trong tổng kho dự trữ thương mại và chiến lược tính đến tháng 6 .

• Việc cắt giảm nhập khẩu được mô tả là "tấm đệm cầu lớn nhất" đã hạn chế đà tăng giá dầu từ tháng 3 đến tháng 6 . Các nhà phân tích tại Semafor lưu ý rằng quyết định cắt giảm mạnh nhập khẩu của Trung Quốc đã trở thành "một yếu tố quan trọng không kém trong các nguyên tắc cơ bản của thị trường" so với chính việc đóng cửa Hormuz .

• Đến đầu tháng 7, khi eo biển mở cửa trở lại, giá Brent đã giảm xuống còn ~70,78 USD/thùng và WTI ở mức ~67,74 USD/thùng . Morgan Stanley đã hai lần cắt giảm dự báo giá dầu trong vòng hai tuần, cảnh báo về nguy cơ dư thừa một phần do nhập khẩu yếu kéo dài của Trung Quốc .

Triển vọng cho các mô hình mua hàng trong tương lai

Dự kiến sẽ tái bổ sung vào cuối năm 2026 và 2027. Reuters đưa tin vào tháng 7/2026 rằng các chính phủ — bao gồm cả Trung Quốc — sẽ mua hàng triệu thùng đến năm 2028 để xây dựng lại kho dự trữ khẩn cấp đã cạn kiệt do các đợt rút trong khủng hoảng. Các nhà phân tích cho biết "giá dầu thấp hơn có thể thúc đẩy việc mua hàng dự trữ của Trung Quốc" và "việc tái bổ sung SPR sẽ dẫn đến một mức sàn giá cao hơn" . Việc tái bổ sung đó có thể tạo thêm 506.000 thùng/ngày nhu cầu dầu thô trong quý 4/2026, và tăng hơn nữa trong năm 2027 .

Bloomberg đưa tin vào ngày 13 tháng 7 rằng nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc "dường như sẵn sàng phục hồi" khi Bắc Kinh nới lỏng các hạn chế xuất khẩu nhiên liệu, tăng tỷ lệ vận hành nhà máy lọc dầu và mua nhanh nguồn cung Trung Đông, với các nhà phân tích và thương nhân dự báo sẽ quay trở lại tích trữ chiến lược vào cuối năm 2026 .

Rủi ro chính được các nhà phân tích nêu ra: Việc Trung Quốc cuối cùng quay trở lại thị trường với tư cách là người mua sẽ loại bỏ 'tấm đệm cầu' lớn nhất vốn giữ giá dầu ổn định. OilPrice.com cảnh báo rằng việc Trung Quốc tái gia nhập thị trường mua dầu thô sẽ loại bỏ "tấm đệm cầu lớn nhất từng hạn chế mức tăng giá dầu trong giai đoạn tháng 3-6", có khả năng tạo áp lực tăng giá khi Bắc Kinh tái bổ sung kho .

Tuy nhiên, những trở ngại ngắn hạn vẫn còn. Nhiều nhà máy lọc dầu của Trung Quốc đã được lên lịch bảo trì đến giữa năm 2026, và tỷ suất lợi nhuận lọc dầu yếu có thể làm chậm tốc độ phục hồi . Vào tháng 6, các nhà máy lọc dầu Trung Quốc tạm dừng mua giao ngay khi họ theo dõi việc mở cửa trở lại eo biển, cho thấy sự phục hồi có thể diễn ra từ từ hơn là ngay lập tức .