Nga khủng hoảng nhiên liệu: Hơn 50 vùng bị ảnh hưởng, Crimea ban bố tình trạng khẩn cấp, Matxcơ buộc phải nhập xăng từ Ấn Độ

Cuộc khủng hoảng nhiên liệu năm 2026 của Nga: Nguyên nhân, mức độ nghiêm trọng và các biện pháp khẩn cấp

Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng

Nguyên nhân chính là chiến dịch tập kích tầm xa bằng máy bay không người lái (drone) của Ukraine nhắm vào cơ sở hạ tầng lọc dầu của Nga. Bắt đầu từ mùa xuân năm 2026, các cuộc tấn công liên tiếp đã đánh trúng những nhà máy lọc dầu lớn như NORSI (lớn thứ tư của Nga), Omsk và NS-Oil, phá hủy khoảng một phần ba tổng công suất lọc dầu của cả nước . Chính Tổng thống Putin đã công khai thừa nhận các cuộc tấn công này đang gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu . Sản lượng xăng giảm khoảng 25% so với cùng kỳ năm ngoái, chỉ còn khoảng 850.000 thùng/ngày .

Mức độ nghiêm trọng của sự thiếu hụt

Đến cuối tháng 7/2026, cuộc khủng hoảng đã lan rộng ra toàn quốc:

• 56 vùng đã áp đặt các hạn chế về nhiên liệu vào cuối tháng 6, trong đó ít nhất 18 vùng bắt buộc thực hiện tại mọi trạm xăng .
• Phân tích của CNN cho thấy hầu như tất cả 83 vùng của Nga đều đang trải qua tình trạng thiếu hụt hoặc gián đoạn nguồn cung .
• Phân phối hạn chế lan rộng, bao gồm chương trình bán xăng theo biển số chẵn/lẻ ở ít nhất sáu vùng (do Oryol tiên phong) , và giới hạn mua 10–20 lít/khách hàng .
• Tờ Financial Times ước tính khoảng 50 triệu người — tương đương 35% dân số — bị ảnh hưởng trực tiếp .
• Các vùng nông nghiệp gặp khó khăn trong thu hoạch mùa vụ vì nông dân không có xăng để chạy máy móc trong cao điểm mùa vụ .
• Hàng dài người xếp hàng chờ đợi hàng giờ, các ứng dụng cộng đồng để tìm trạm xăng còn xăng trở nên phổ biến .

Crimea là nơi bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Chính quyền do Nga bổ nhiệm đã ban bố tình trạng khẩn cấp vào ngày 26/6/2026 sau khi các cuộc tấn công của Ukraine phá hủy lưới điện và làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nhiên liệu . Việc bán nhiên liệu cho công chúng đã bị đình chỉ hoàn toàn ở một số khu vực, và thống đốc cảnh báo tình hình sẽ tiếp tục "căng thẳng" . Tờ Guardian đưa tin đây là khu vực đầu tiên dưới sự kiểm soát của Nga phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt trầm trọng, khi người dân không có điện, nước và nhiên liệu .

Các biện pháp bất thường của Matxcơ

Nhập khẩu xăng từ Ấn Độ (được lọc từ dầu thô của Nga)

• Trong một sự đảo ngược chưa từng có so với vai trò xuất khẩu nhiên liệu thông thường, Nga bắt đầu nhập khẩu xăng bằng đường biển từ Ấn Độ vào đầu tháng 7/2026 . Ít nhất 60.000 tấn xăng đã được vận chuyển trong các lô hàng đầu tiên, bao gồm một chuyến hàng 42.000 tấn từ nhà máy lọc dầu Vadinar do Nga hậu thuẫn ở Ấn Độ .
• Sự trớ trêu được nhiều người chỉ ra: Nga vận chuyển dầu thô sang Ấn Độ, Ấn Độ lọc thành xăng và Nga mua lại. Ấn Độ đã nhập khẩu kỷ lục 2,7 triệu thùng dầu thô Nga/ngày trong tháng 6 năm 2026 .

Tìm kiếm nguồn cung từ Belarus và Nhật Bản

• Đến giữa tháng 7, Nga đã tăng cường nhập khẩu từ Belarus và chuyển hướng nhiên liệu từ Siberia để bảo vệ khu vực Matxcơ khỏi tình trạng thiếu hụt .
• Nga cũng dự định nhập khẩu một lô hàng 200.000 thùng nhiên liệu máy bay có nguồn gốc từ Nhật Bản thông qua các nhà giao dịch, bốc dỡ từ Chiba . Tuy nhiên, chính phủ Nhật Bản xác nhận rằng lệnh cấm xuất khẩu nhiên liệu máy bay sang Nga — một phần của các lệnh trừng phạt G7 — vẫn còn hiệu lực và bao gồm cả các lô hàng gián tiếp, tạo ra sự mơ hồ về việc liệu thỏa thuận có được tiến hành hay không .

Các bước khẩn cấp khác

• Cấm xuất khẩu: Matxcơ đã gia hạn lệnh cấm xuất khẩu xăng và dầu diesel đến ít nhất ngày 31/7/2026 .
• Hạ tiêu chuẩn chất lượng: Chính phủ đã ký sắc lệnh cho phép các nhà máy lọc dầu sản xuất và nhập khẩu nhiên liệu chất lượng thấp hơn (Euro-3 thay vì Euro-5) đến cuối năm .
• Áp trần giá và điều chuyển nội địa: Nhà chức trách duy trì trần giá và gấp rút điều chuyển nguồn cung từ các vùng sản xuất sang vùng thiếu hụt .