Siêu bão năng lượng: Nắng nóng lịch sử ở Bắc Á hội tụ với tắc nghẽn eo biển Hormuz tạo ra cuộc khủng hoảng khí đốt tồi tệ nhất thế kỷ

Hàn Quốc hứng chịu một số lượng 'đêm nhiệt đới' chưa từng có — những đêm nhiệt độ vẫn trên 25°C. Seoul ghi nhận 22 đêm nhiệt đới trong tháng 7 năm 2025, phá vỡ kỷ lục 117 năm . Cơ quan Khí tượng Hàn Quốc xác nhận tháng 7 năm 2025 là tháng 7 nóng nhất kể từ khi các kỷ lục hiện đại bắt đầu vào năm 1973 .

Trung Quốc trải qua mùa hè nóng nhất lịch sử vào năm 2025, theo Cơ quan Khí tượng Trung Quốc, với nhiệt độ trung bình toàn quốc từ tháng 6 đến tháng 8 đạt 22,31°C, mức cao nhất kể từ khi các kỷ lục bắt đầu vào năm 1961 . Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) xác nhận rằng cả ba quốc gia đều ghi nhận nắng nóng cực đoan như một dấu hiệu đặc trưng của năm 2025 .

Cảnh báo nhiệt và tác động sức khỏe: Chính quyền Nhật Bản đã đưa ra cảnh báo say nắng trên diện rộng. Văn phòng giám định y tế Tokyo báo cáo 56 trường hợp tử vong nghi do say nắng trong khoảng từ tháng 6 đến cuối tháng 7 năm 2025 . Giới chức Hàn Quốc khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp bảo vệ khi các cơ sở y tế bị quá tải, với hơn 1.200 ca bệnh liên quan đến nhiệt kể từ ngày 15 tháng 5 năm 2025, bao gồm tám ca tử vong .

Cú Sốc Địa Chính Trị: Phong Tỏa Eo Biển Hormuz

Vào ngày 28 tháng 2 năm 2026, Mỹ và Israel phát động một cuộc chiến tranh không kích nhằm vào Iran. Để trả đũa, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phong tỏa hiệu quả eo biển Hormuz, cấm hầu hết tàu thương mại qua lại . Eo biển này là một trong những điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới, thường xuyên xử lý khoảng 20% lượng vận chuyển dầu và LNG toàn cầu — khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm liên quan đến dầu mỗi ngày .

Sự gián đoạn đã lan truyền qua các thị trường năng lượng toàn cầu:

• Xuất khẩu LNG toàn cầu giảm xuống mức thấp nhất trong sáu tháng vào ngày 23 tháng 3 năm 2026, với mức trung bình động 10 ngày của các lô hàng LNG giảm khoảng 20% kể từ đầu tháng 3 xuống còn khoảng 1,1 triệu tấn .
• Các nhà phân tích của Vortexa cảnh báo rằng các lô hàng LNG đến châu Á và châu Âu phải đối mặt với sự gián đoạn nghiêm trọng, vì không có công suất LNG dự phòng nào để bù đắp cho khối lượng bị mất. Như bà Claire Jungman, người đứng đầu bộ phận tình báo và rủi ro hàng hải tại Vortexa, đã tuyên bố: “Với việc không có thêm công suất nào trong lĩnh vực LNG, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể vừa nhanh chóng vừa đáng kể” .
• Đến tháng 4 năm 2026, giao thông qua eo biển gần như bị đình trệ, cộng thêm lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran. Khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu đến từ Mỹ, nhưng việc tái cân bằng toàn cầu vẫn bị hạn chế .
• RBAC ước tính rằng một cuộc xung đột kéo dài sẽ làm gián đoạn vĩnh viễn hầu như tất cả các hoạt động xuất khẩu LNG của Qatar, vì toàn bộ đội tàu của Qatar phải đi qua eo biển. Tổng lượng xuất khẩu LNG kết hợp từ Qatar và UAE đã vượt quá 80 triệu tấn mỗi năm vào năm 2025, chiếm gần 19% thương mại LNG toàn cầu .
• Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford đã ghi nhận rằng chiến lược trả đũa của Iran nhắm mục tiêu cụ thể vào các tàu thương mại trong toàn bộ Vịnh Ba Tư, không chỉ các mục tiêu quân sự .

Giá LNG Tăng Vọt và Tác Động Đến Chỉ Số JKM

Sự hội tụ của nhu cầu do nắng nóng và sự gián đoạn nguồn cung đã đẩy chỉ số chuẩn Japan Korea Marker (JKM) — tham chiếu giá LNG giao đến Đông Bắc Á — tăng mạnh tại hai thời điểm riêng biệt.

Đợt tăng giá do nắng nóng mùa hè 2025: Vào tháng 7 năm 2025, Platts JKM tăng lên $12,758/MMBtu vào ngày 11 tháng 7, được hỗ trợ bởi nhu cầu tăng vọt do các đợt nắng nóng trên khắp Bắc Á. S&P Global lưu ý rằng giá 'dự kiến sẽ vẫn vững chắc' khi đợt nắng nóng và sự không chắc chắn về nguồn cung ban đầu đã đẩy hợp đồng JKM tháng 8 lên $12,942/MMBtu vào ngày 10 tháng 7, mức cao nhất kể từ đầu năm 2025 .

Đợt tăng giá sau phong tỏa: Sau khi eo biển Hormuz đóng cửa, giá giao ngay tăng mạnh. Đến ngày 6 tháng 7 năm 2026, JKM ở mức $16,07/MMBtu — vẫn cao hơn 22,68% so với cùng kỳ năm trước, sau khi đã giảm khoảng 15% so với các đỉnh khủng hoảng trước đó vào tháng 3-4 năm 2026 . Báo cáo của CFR (ngày 23 tháng 7 năm 2026) đã liệt kê việc đóng cửa Hormuz là một trong những sự gián đoạn điểm nghẽn do xung đột nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại .

Phản Ứng Dự Trữ Khẩn Cấp và Dòng Thời Gian Cung Ứng

Nhật Bản và Hàn Quốc, cả hai đều phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu LNG để phát điện, đã kích hoạt dự trữ nhiên liệu chiến lược và đưa ra các lời kêu gọi tiết kiệm khẩn cấp trong các tháng cao điểm mùa hè 2025 và một lần nữa trong cuộc khủng hoảng nguồn cung năm 2026. Sự kết hợp giữa nhu cầu do nắng nóng kỷ lục và vận chuyển Hormuz bị chặn đã khiến các nền kinh tế này hầu như không còn công suất dự phòng — Vortexa đã ghi nhận rõ ràng rằng “với việc không có thêm công suất nào trên thị trường LNG, bất kỳ sự mất mát nguồn cung nào từ Vịnh Ba Tư sẽ cực kỳ khó thay thế” .

Dòng Thời Gian Sự Kiện Chính

Tại Sao Sự Hội Tụ Này Lại Nguy Hiểm Đến Vậy

Đây không phải là một kịch bản giả định mà là một cuộc khủng hoảng phức hợp đã được ghi nhận. IMF và CFR đánh giá việc đóng cửa eo biển Hormuz là một trong những sự gián đoạn điểm nghẽn do xung đột nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại, với các nền kinh tế nhập khẩu nhiên liệu của châu Á phải gánh chịu rủi ro nặng nề nhất .

Động lực cốt lõi rất đơn giản và tàn khốc: nắng nóng mùa hè phá kỷ lục (41,8°C ở Nhật Bản, 22 đêm nhiệt đới ở Hàn Quốc, mùa hè nóng nhất ở Trung Quốc) đã thúc đẩy nhu cầu tăng vọt về LNG để phát điện ngay khi lệnh phong tỏa eo biển Hormuz loại bỏ ~20% nguồn cung LNG toàn cầu khỏi thị trường. Với việc không có công suất sản xuất dự phòng nào trên toàn cầu để thay thế khối lượng bị mất từ Qatar và UAE, giá vẫn ở mức cao và các kho dự trữ chiến lược đã bị rút xuống .

Đối với Nhật Bản và Hàn Quốc nói riêng, cuộc khủng hoảng đã phơi bày tính dễ bị tổn thương của các nền kinh tế phụ thuộc vào LNG nhập khẩu cho một phần đáng kể sản lượng điện. Cú sốc kép từ nhu cầu do nắng nóng và sự gián đoạn nguồn cung địa chính trị đã để lại cho các nhà hoạch định chính sách rất ít lựa chọn ngoài các lời kêu gọi tiết kiệm và giải phóng dự trữ — một cuộc khủng hoảng năng lượng kinh điển trở nên nghiêm trọng hơn do tính chất phức hợp của nó.