Nguy cơ 'Siêu El Niño' thổi bùng lạm phát toàn cầu: JPMorgan, ADB và hàng loạt tổ chức lên tiếng cảnh báo

Xác Suất và Mức Độ Nghiêm Trọng

El Niño năm 2026 được dự báo là một sự kiện 'siêu' hạng nặng trong lịch sử. Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ xác nhận các điều kiện El Niño đã xuất hiện vào tháng 5 năm 2026 và dự kiến sẽ đạt đỉnh vào mùa đông . JPMorgan đưa ra xác suất 81% cho một siêu El Niño trong năm nay . UBS Group đặt xác suất El Niño kéo dài đến cuối năm 2026 đầu 2027 là 96% . Sự kiện dự kiến sẽ leo thang từ tháng 7/2026, đạt đỉnh trong những tháng mùa đông và bắt đầu suy yếu vào mùa hè 2027, mặc dù các tác động mang tính hệ thống đến nguồn cung và giá lương thực có thể kéo dài đến năm 2027 và 2028 .

Tác Động Dự Kiến Lên Lạm Phát Chung

Ước Tính Chính của JPMorgan

• JPMorgan ước tính siêu El Niño kết hợp giá năng lượng cao có thể thêm 0,3 điểm phần trăm vào lạm phát toàn cầu năm sau, các thị trường mới nổi là nơi gánh chịu hậu quả nặng nề nhất .
• Sajjid Chinoy, Trưởng bộ phận Nghiên cứu Kinh tế Châu Á của JPMorgan, cho biết riêng yếu tố El Niño có thể đẩy lạm phát tại châu Á tăng thêm trung bình ~30 điểm cơ bản (0,3pp) .
• Ngân hàng này nhận thấy lạm phát thực phẩm có thể tăng 1,3%–1,5% do chi phí năng lượng làm trầm trọng thêm sự gián đoạn mùa màng .

Tác Động Rộng Hơn Đến Thị Trường Mới Nổi

• ADB đã nâng dự báo lạm phát năm 2026 của khu vực châu Á đang phát triển lên 4,3%, cao hơn 1,3 điểm phần trăm so với năm 2025, với lý do giá năng lượng cao hơn lan truyền sang thực phẩm và các chi phí khác .
• Allianz Research ước tính Indonesia sẽ chịu cú sốc lạm phát lớn nhất từ giá thực phẩm là +2,3 điểm phần trăm, tiếp theo là Malaysia và Philippines với mức +0,7 điểm phần trăm .
• Deutsche Bank cảnh báo cú sốc khí hậu có thể 'định hình lại chi phí thực phẩm cho đến năm 2027' .
• Goldman Sachs ước tính các cú sốc kết hợp từ năng lượng, phân bón và El Niño có thể thêm 2,1 điểm phần trăm vào lạm phát thực phẩm Đông Nam Á trong vòng 12 tháng .

Áp Lực Chồng Chéo: Giá Năng Lượng và Địa Chính Trị

El Niño đang xảy ra khi nền kinh tế đã phải vật lộn với cú sốc giá năng lượng liên quan đến xung đột Iran, tạo ra một vòng phản hồi nguy hiểm:

• Dầu trên 100 USD và sự lan truyền năng lượng: Sự kết hợp giữa dầu trên 100 USD/thùng và El Niño được dự báo sẽ kéo dài thời kỳ lạm phát toàn cầu .
• Khủng hoảng nguồn cung phân bón: Thương mại phân bón qua eo biển Hormuz vẫn giảm ~30% do khủng hoảng Trung Đông, đẩy chi phí đầu vào cho các loại cây lương thực chủ lực ở châu Á tăng cao .
• Bài toán khó cho ngân hàng trung ương: EIU cho biết El Niño sẽ khiến các ngân hàng trung ương châu Á thận trọng, việc lạm phát thực phẩm và chi phí nhiên liệu vẫn ở mức cao sẽ ngăn cản các động thái chuyển hướng sang chính sách nới lỏng .
• Lạm phát dai dẳng là chủ đề bao trùm: JPMorgan cũng đã chính thức 'bỏ qua kịch bản Goldilocks' cho nền kinh tế Mỹ .

Rủi Ro Cụ Thể Đối Với Các Mặt Hàng Nông Sản Chiến Lược

Một phân tích của Reuters cảnh báo rằng các bất thường thời tiết có thể ảnh hưởng đến sự sẵn có và giá cả cho đến năm 2027 và 2028 . Báo cáo Triển vọng Thị trường Hàng hóa tháng 4 năm 2026 của Ngân hàng Thế giới dự báo chỉ số giá hàng hóa thực phẩm toàn cầu tăng 2,5% trong năm 2026, nhưng lưu ý rủi ro 'thiên về chiều hướng tăng' .

Khuyến Nghị Chính Sách

Chính sách tiền tệ: duy trì lập trường thận trọng, dựa trên dữ liệu. EIU khuyến cáo các ngân hàng trung ương không nên chuyển hướng nới lỏng quá sớm . JPMorgan cho rằng các ngân hàng trung ương ở Philippines, Indonesia và Ấn Độ có thể buộc phải tăng lãi suất thêm hoặc trì hoãn việc nới lỏng sang năm 2027 .

Đệm tài khóa và an ninh lương thực: xây dựng dự trữ chiến lược và đa dạng hóa nguồn cung. Các chính phủ nên dự trữ ngũ cốc và đảm bảo các nguồn nhập khẩu thay thế .

Thích ứng nông nghiệp: đẩy nhanh các chương trình chuyển đổi cây trồng. Khuyến cáo của Ấn Độ về việc chuyển sang cây trồng cần ít nước là một mô hình .

Kiểm tra sức chịu đựng của chuỗi cung ứng: chuẩn bị cho sự gián đoạn kéo dài. Các công ty và chính phủ nên xây dựng các kịch bản nơi sự gián đoạn thương mại phân bón và thời tiết bất thường kéo dài đến năm 2028 .

Phối hợp khu vực: tránh các lệnh cấm xuất khẩu gây tổn hại lẫn nhau. Allianz lưu ý rằng các nền kinh tế châu Á có lạm phát cao nhất (Indonesia, Malaysia, Philippines) sẽ được hưởng lợi từ các chính sách thương mại lương thực phối hợp trong khu vực .