Xung đột Mỹ - Iran leo thang: Đêm oanh tạc thứ 13, lời đe dọa 'ăn miếng trả miếng' và cuộc khủng hoảng vận tải ở eo biển Hormuz

Lời đe dọa leo thang: 'Một cái đầu đền một con mắt'

Xung đột quân sự đang đi kèm với một cuộc chiến tranh ngôn từ, khi cả hai bên đều đưa ra những lời đe dọa có nguy cơ mở rộng tàn khốc của cuộc chiến.

• Tổng thống Trump đe dọa vào ngày 22 tháng 7 sẽ ném bom một cây cầu hoặc nhà máy điện của Iran cho mỗi con tàu mà Iran tấn công ở eo biển Hormuz . Trong một bài đăng trên Truth Social, ông viết: "Bất cứ khi nào Cộng hòa Hồi giáo Iran bắn vào một con tàu ở eo biển Hormuz... Hoa Kỳ sẽ ném bom và phá hủy MỘT CÂY CẦU HOẶC NHÀ MÁY ĐIỆN" . Trước đó, ông đã tối hậu thư cho Iran phải mở cửa eo biển nếu không sẽ phải hứng chịu các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng như vậy .

• Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã đáp trả trực tiếp trên X: "Học thuyết phòng thủ của chúng tôi rất rõ ràng: mắt đền mắt. Bất kỳ hành động xâm lược nào chống lại Iran, bao gồm cả cơ sở hạ tầng của chúng tôi, sẽ buộc phải có một phản ứng mạnh mẽ và dứt khoát" . Ông nói thêm rằng những ai hỗ trợ hoặc tiếp tay cho các cuộc tấn công như vậy của Mỹ cũng sẽ bị coi là "mục tiêu hợp pháp" .

• Ngoại trưởng Marco Rubio đã leo thang luận điệu hơn nữa khi tham dự Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59, nói rằng: "Araghchi nói chính sách của họ là mắt đền mắt. Chính sách của Trump là một cái đầu đền một con mắt. Họ sẽ phải trả một cái giá rất đắt" .

Mối đe dọa nhắm vào cơ sở hạ tầng dân sự được nhiều người coi là một tội ác chiến tranh tiềm tàng theo luật pháp quốc tế . Một tổ chức giám sát xung đột độc lập đã báo cáo rằng chính quyền Trump đã tấn công cơ sở hạ tầng dân sự của Iran, bao gồm cầu cống, đường sắt và các công trình cấp nước .

Cuộc khủng hoảng vận tải ở eo biển Hormuz

Xung đột đã khiến eo biển Hormuz, tuyến đường thủy qua đó khoảng 20% lượng dầu thế giới thường xuyên lưu thông, gần như bị đóng cửa .

• Ngừng hoạt động gần như hoàn toàn: Không có tàu lớn nào băng qua tuyến đường do Mỹ điều phối qua eo biển trong khi phát tín hiệu định vị trong nhiều ngày đầu tháng 7 . Dữ liệu của Lloyd's List Intelligence cho thấy các chuyến đi có thể theo dõi được qua làn đường phía Oman đã dừng hẳn, được gọi là "sự gián đoạn cung cấp lớn nhất trong lịch sử" .
• Lưu lượng tàu chở dầu giảm mạnh: Số lượng tàu chở dầu qua eo biển đã giảm xuống mức thấp nhất trong hai tháng vào giữa tháng 7, khi các cuộc tấn công và không kích mới làm gia tăng rủi ro an toàn .
• Cảnh báo của Liên Hợp Quốc: Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) khuyến cáo tất cả các tàu thuyền nên tránh quá cảnh qua eo biển "cho đến khi các điều kiện an toàn cần thiết được đảm bảo", khiến khoảng 6.000 thủy thủ bị mắc kẹt trên hàng trăm con tàu .
• Phong tỏa: Iran tuyên bố đóng cửa tuyến đường thủy , và Mỹ tái áp đặt phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran . Tổng thống Trump đề xuất thu phí 20% để bảo vệ eo biển cho vận tải thương mại .

Thương vong được báo cáo

Số liệu thương vong vẫn khó có thể xác minh độc lập và các nguồn tin khác nhau đưa ra con số khác nhau.

• Thương vong của Iran: Các nguồn tin thân Iran đưa tin ít nhất 53 người thiệt mạng và gần 600 người bị thương tính đến đêm thứ chín của các cuộc không kích . Lưu ý quan trọng: Con số này được đưa tin qua các hãng truyền thông Iran và chưa được các hãng tin phương Tây xác minh độc lập. Trước đó, Bộ Y tế Iran đã báo cáo ít nhất 14 người chết sau hai đêm đầu tiên của cuộc ném bom mới .

• Thương vong của Mỹ: Tính đến đêm thứ chín liên tiếp (20 tháng 7), quân đội Mỹ xác nhận có ít nhất 3 quân nhân Mỹ thiệt mạng trong các cuộc giao tranh gần đây và báo cáo tổng số quân nhân Mỹ thiệt mạng trong cuộc xung đột kéo dài gần 5 tháng đã lên tới 17 người . CNBC đưa tin về con số 17 người thiệt mạng này, bao gồm cả các hoạt động trước đó . Con số 18 quân nhân Mỹ thiệt mạng được đồn đại rộng rãi không thể được xác nhận độc lập từ các báo cáo mới nhất, có thẩm quyền cao; nó rất có thể thể hiện tổng số tích lũy từ đầu cuộc xung đột hoặc tổn thất của toàn liên minh. Số liệu chính thức của Lầu Năm Góc vẫn đang được cập nhật khi chiến dịch tiếp diễn.

Triển vọng rộng hơn: Khả năng leo thang cao hơn

Xung đột không có dấu hiệu hạ nhiệt. Các yếu tố chính chỉ ra sự gia tăng cường độ hơn nữa:

• Không có lệnh ngừng bắn nào trong tầm mắt: Một thỏa thuận sơ bộ đã sụp đổ vào đầu tháng 7 . Tổng thống Trump tuyên bố vào ngày 6 tháng 7 rằng sẽ "hoặc là một thỏa thuận hoặc chúng ta sẽ kết thúc công việc" .
• Iran mở rộng chiến trường: Để trả đũa các cuộc tấn công của Mỹ, Iran đã phát động các cuộc tấn công nhằm vào các đồng minh của Mỹ ở Vùng Vịnh, bao gồm Jordan, Qatar, Kuwait và Oman, và tuyên bố đã tấn công một cơ sở của Mỹ . Các lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn cũng đã mở rộng phong tỏa Biển Đỏ .
• Các cuộc tấn công cơ sở hạ tầng đang đến gần: Mối đe dọa rõ ràng của Tổng thống Trump về việc tấn công các cây cầu và nhà máy điện, nếu được thực hiện, sẽ đánh dấu một sự leo thang lớn vượt xa chiến dịch hiện tại nhằm vào các mục tiêu quân sự thuần túy .
• Cú sốc thị trường năng lượng: Việc gần như ngừng hoạt động hoàn toàn của eo biển Hormuz đã gây căng thẳng nghiêm trọng cho thị trường dầu mỏ toàn cầu, tạo ra những gì các nhà phân tích gọi là sự gián đoạn cung cấp lớn nhất trong lịch sử .

Yếu tố không chắc chắn chính: Việc xác minh độc lập các số liệu thương vong vẫn còn hạn chế, đặc biệt là đối với tổn thất của Iran, và con số chính xác về thương vong của Mỹ vẫn đang được cập nhật. Các tác động lâu dài đối với an ninh năng lượng toàn cầu và sự ổn định khu vực là rất sâu sắc.