Thương vụ Boeing 19 tỷ USD của Trung Quốc bị đình trệ vì một yêu cầu: Bảo đảm phụ tùng có tính ràng buộc pháp lý

Bế tắc Boeing liên quan thế nào đến cuộc chiến thương mại rộng lớn hơn?

Tranh chấp về bảo đảm phụ tùng là hậu quả trực tiếp của cuộc chiến công nghệ Mỹ-Trung và việc cả hai bên sử dụng chuỗi cung ứng làm vũ khí.

• Nỗi sợ hãi về kiểm soát xuất khẩu có đi có lại: Vào tháng 10/2025, Trump đe dọa áp đặt kiểm soát xuất khẩu đối với phụ tùng Boeing như một đòn bẩy chống lại các biện pháp hạn chế đất hiếm của Trung Quốc . Mối đe dọa đó vẫn còn sống động trong ký ức của Bắc Kinh. Trung Quốc đã mở rộng kiểm soát đối với 17 khoáng sản quan trọng – bao gồm cả đất hiếm – để trả đũa các mức thuế quan của Mỹ được công bố vào tháng 4/2025 .
• Sự thiếu hụt khoáng sản quan trọng: Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu khoáng sản quan trọng và đất hiếm của Trung Quốc đã tạo ra sự thiếu hụt nguồn cung cho các ngành công nghiệp năng lượng sạch và quốc phòng Mỹ. Một thỏa thuận cấp phép vào tháng 11/2025 với Trung Quốc đã tạm thời đình chỉ nhiều hạn chế đó cho đến tháng 11/2026, giúp Mỹ có thêm thời gian xây dựng chuỗi cung ứng nội địa – nhưng chính quyền Trump vẫn chưa tài trợ đầy đủ cho sản xuất trong nước .
• Gia hạn lệnh ngừng bắn thuế quan: Trung Quốc đã công khai gắn việc mua Boeing với việc tìm kiếm gia hạn lệnh ngừng bắn thuế quan Mỹ-Trung đạt được vào tháng 10/2025, tuyên bố sẽ mua 200 máy bay phản lực và tìm cách cắt giảm thuế quan song phương . Thương vụ Boeing được cả hai bên coi là phép thử cho lệnh ngừng bắn thương mại mong manh .

Chuyến thăm cấp nhà nước ngày 24/9 bị ảnh hưởng ra sao?

Chuyến thăm cấp nhà nước của Chủ tịch Tập Cận Bình tới Washington, dự kiến vào khoảng ngày 24/9, đang được tiến hành song song với bế tắc Boeing – và có thể bị ảnh hưởng bởi nó.

• Ngày tháng được xác nhận: Trump cho biết ông dự kiến đón ông Tập vào khoảng ngày 24/9, trùng với Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York . Ngoại trưởng Marco Rubio đã thảo luận về việc lên kế hoạch cho chuyến thăm cấp nhà nước với nhà ngoại giao hàng đầu của Trung Quốc vào ngày 22/7 .
• Đúng tiến độ bất chấp căng thẳng: Trung Quốc xác nhận vào ngày 20/7 rằng chuyến thăm vẫn đang đi đúng hướng, và việc lên kế hoạch của Nhà Trắng vẫn đang được tiến hành "khẩn trương" ngay cả khi Trump có những cáo buộc về việc Trung Quốc can thiệp bầu cử . Các nhà lãnh đạo dự kiến sẽ thảo luận về trí tuệ nhân tạo và hợp tác rộng hơn .
• Đòn bẩy và thời điểm: Bế tắc thương vụ Boeing là một vấn đề chính mà Nhà Trắng dự định sẽ nêu ra với Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Mã Triệu Húc trong chuyến thăm cuối tháng 7/2026, trước thềm hội nghị thượng đỉnh tháng 9 . Kết quả của các cuộc đàm phán về Boeing có thể sẽ định hình liệu chuyến thăm cấp nhà nước có tạo ra các kết quả thương mại cụ thể hay không – hay dẫn đến nhiều căng thẳng công khai hơn.

Điều gì xảy ra tiếp theo?

Các giám đốc điều hành Boeing cho biết công ty sẵn sàng cung cấp hỗ trợ sau bán hàng cho 200 máy bay, miễn là được phép bán phụ tùng trên toàn cầu . Nhưng sự bất ổn chính trị vẫn còn: cả hai bên đều bị mắc kẹt trong thế bế tắc khi mỗi bên đều sợ bên kia sẽ sử dụng chuỗi cung ứng làm vũ khí. Việc giải quyết – hay không giải quyết – vấn đề bảo đảm phụ tùng sẽ quyết định không chỉ số phận của 200 máy bay phản lực mà còn cả quỹ đạo quan hệ thương mại Mỹ-Trung trước thềm hội nghị thượng đỉnh mùa thu.