Lệnh trừng phạt Mỹ chấm dứt 36 năm hiện diện của Meliá tại Cuba: Dòng thời gian và hậu quả

Các công ty nước ngoài được đặt hạn chót đến ngày 5/6/2026 để cắt đứt mọi quan hệ với GAESA, nếu không sẽ bị loại khỏi hệ thống tài chính Mỹ . Đối với các công ty như Meliá đang quản lý các khách sạn hợp tác với GAESA, việc tiếp tục hoạt động đồng nghĩa với việc mất quyền tiếp cận đồng đô la Mỹ, dịch vụ ngân hàng đại lý và các hạn mức tín dụng quốc tế – một rủi ro mà không một tập đoàn toàn cầu nào dám chấp nhận.

Cuộc rút lui theo từng giai đoạn: Từ tháng 6 đến tháng 7/2026

Cuộc rút lui của Meliá diễn ra trong hai giai đoạn riêng biệt:

Tháng 6/2026 – Giai đoạn đầu: Meliá ngừng quản lý 15 trong số 34 khách sạn tại Cuba, tuân thủ hạn chót ban đầu của GAESA . Vào ngày 1/6, Iberostar đã rút khỏi 12 trong số 18 khách sạn liên kết với Gaviota . Nhà điều hành Canada Blue Diamond Resorts, vốn bắt đầu thu hẹp dần từ tháng 2/2026 giữa làn sóng hồi hương hàng loạt khách du lịch Canada, cũng đã ngừng mọi hoạt động tại Cuba vào đầu tháng 6 .

Ngày 24/7/2026 – Giai đoạn cuối: Meliá tuyên bố sẽ chấm dứt toàn bộ dịch vụ quản lý và thương mại hóa 34 khách sạn, thu hồi tất cả giấy phép thương hiệu và hoàn toàn rời khỏi hòn đảo . Chỉ vài ngày trước đó, vào ngày 14/7, CEO Gabriel Escarrer Jaume đã thừa nhận rằng công ty không biết điều gì sẽ xảy ra với các tài sản của mình và đang "làm theo chỉ thị từ Bộ Ngoại giao Mỹ" .

Việc chỉ định MINTUR: Đóng mọi kẽ hở pháp lý

Bất kỳ nhà điều hành khách sạn nước ngoài nào hy vọng ở lại bằng cách chuyển từ hợp tác với GAESA sang thỏa thuận trực tiếp với chính phủ Cuba đều bị chặn đứng vào ngày 13/7/2026. Ngày hôm đó, Bộ Tài chính Mỹ đã đưa Bộ Du lịch Cuba (MINTUR) vào danh sách Công dân Đặc biệt bị Chỉ định (SDN) . Vì MINTUR là đơn vị lớn nhất trong lĩnh vực du lịch bên ngoài GAESA, động thái này đặt hầu như toàn bộ hoạt động khách sạn trên đảo vào rủi ro trừng phạt . Meliá đã thông báo với cơ quan quản lý thị trường chứng khoán CNMV của Tây Ban Nha rằng các lệnh trừng phạt đã khiến việc vận hành trở nên "bất khả thi, cả trên thực tế lẫn pháp lý" .

Làn sóng các nhà điều hành nước ngoài tháo chạy

Sự ra đi của Meliá không phải là một sự kiện đơn lẻ. Tính đến cuối tháng 7/2026, hầu như mọi nhà điều hành khách sạn nước ngoài lớn đều đã rời khỏi Cuba:

• Iberostar (Tây Ban Nha) – rút khỏi 12 khách sạn liên kết Gaviota vào ngày 1/6, sau đó xác nhận ngừng hoàn toàn mọi hoạt động tại Cuba vào ngày 21/7, cùng với Meliá .
• Barceló (Tây Ban Nha) – xác nhận rút lui hoàn toàn khỏi Cuba vào ngày 21/7 .
• Blue Diamond Resorts (Canada) – ngừng mọi hoạt động tại Cuba vào đầu tháng 6 sau khi bắt đầu thu hẹp dần từ tháng 2/2026 .
• Archipelago International (Indonesia) – rút hoàn toàn khỏi thị trường .

Nhiều chuỗi khách sạn khác đã âm thầm tách mình khỏi các tài sản liên kết với GAESA mà không có thông báo công khai .

Số liệu du lịch sụp đổ

Ngành du lịch Cuba vốn đã suy giảm nghiêm trọng trước cuộc di cư của các khách sạn, và sự ra đi này khiến việc phục hồi trở nên bất khả thi:

• Năm tháng đầu năm 2026: Chỉ có 359.491 du khách quốc tế đến Cuba, giảm 58,4% so với cùng kỳ năm 2025, theo Cơ quan Thống kê Quốc gia Cuba (ONEI) . Riêng tháng 5 chỉ ghi nhận 30.883 khách du lịch nước ngoài .
• Quý 1/2026: 298.057 du khách, giảm 48% so với cùng kỳ năm trước .
• Cả năm 2025: Cuba chỉ đón 1,8 triệu khách du lịch quốc tế, thấp hơn nhiều so với đỉnh điểm trước đại dịch là 4,75 triệu vào năm 2018 .
• Các thị trường nguồn chính (tháng 1-4/2026): Canada giảm 63,8%, Nga cũng giảm mạnh .

Sự sụp đổ này do thiếu nhiên liệu, cắt điện luân phiên, các lệnh trừng phạt của Mỹ ngăn cản du lịch – và tất cả đều trở nên trầm trọng hơn bởi sự biến mất đột ngột của mọi chuỗi khách sạn quốc tế lớn .

Hậu quả pháp lý và tài chính

Hậu quả của cuộc di cư hàng loạt đang lan rộng khắp hệ thống tài chính Tây Ban Nha và nhà nước Cuba:

• Tài sản mắc kẹt: Toàn bộ 34 khách sạn Meliá – bao gồm các khách sạn hàng đầu như Meliá Habana, Meliá Cohiba và Tryp Habana Libre – nay phải do nhà nước Cuba trực tiếp vận hành mà không có thương hiệu quốc tế, hệ thống đặt phòng hay tiêu chuẩn quản lý .
• Thiệt hại 100 triệu euro: Các công ty Tây Ban Nha có hoạt động tại Cuba đối mặt với tổn thất ước tính lên tới 100 triệu euro từ tiền phạt hợp đồng, tài sản mắc kẹt và phí quản lý bị mất .
• Quỹ đầu tư bị ảnh hưởng: Ceiba Investments Limited, một công ty đầu tư niêm yết tại London với tài sản khách sạn tại Cuba, đã đưa ra thông báo pháp lý vào ngày 21/7 thừa nhận rằng việc Meliá chấm dứt dịch vụ sẽ ảnh hưởng đáng kể đến cổ phần của mình .
• Chính phủ Cuba xoay trục: Chính quyền thông báo chuyển hướng sang du lịch nội địa và cho biết các khách sạn do nhà nước điều hành như Hotel Nacional de Cuba sẽ vẫn mở cửa, nhưng việc mất đi các thương hiệu, hệ thống quản lý và tiếp thị quốc tế đã làm tê liệt khả năng thu hút khách nước ngoài của Cuba .
• Rủi ro trừng phạt thứ cấp: Bất kỳ công ty nước ngoài nào tiếp tục làm ăn với GAESA, MINTUR hoặc các thực thể Cuba bị trừng phạt khác hiện có nguy cơ bị cắt khỏi hệ thống ngân hàng Mỹ, ngăn chặn bất kỳ nhà điều hành thay thế tiềm năng nào .

Sự ra đi của Meliá đánh dấu sự kết thúc của một kỷ nguyên đối với du lịch Cuba, nhưng tác động kinh tế đầy đủ – đối với các nhà đầu tư nước ngoài, đối với nguồn thu ngoại tệ của chính phủ Cuba và đối với hàng trăm nghìn người Cuba làm việc trong lĩnh vực này – vẫn đang tiếp diễn.