Kênh đào Hormuz tê liệt, cơ sở LNG Qatar bị phá hủy: Cú sốc năng lượng tỉ đô

Tiêu thụ than tại châu Á

• Các quốc gia châu Á đã chuyển hướng mạnh sang than đá khi LNG trở nên khan hiếm và giá cả trở nên quá đắt. Nhật Bản đã cắt giảm 16% sản lượng điện từ khí đốt trong tháng 6 năm 2026 so với cùng kỳ năm ngoái và tăng cường phụ thuộc vào than . Lượng than vận chuyển đến Nhật Bản, Hàn Quốc và EU đã tăng 27% so với cùng kỳ năm ngoái trong tháng 4 năm 2026 .
• Giá than Newcastle (chuẩn châu Á) tăng vọt 8,6% lên 128,70 USD/tấn vào ngày 2/3/2026, mức tăng trong một ngày cao nhất trong ba năm .
• Tuy nhiên, mức tăng tổng thể có phần khiêm tốn: sản lượng điện từ than toàn cầu được ước tính chỉ tăng không quá 1,8% cho cả năm 2026 — nhỏ hơn nhiều so với mức tăng sau cuộc xâm lược Ukraine của Nga năm 2022 . Một số phân tích cho thấy năng lượng tái tạo, chứ không phải than, mới là nguồn lấp đầy chính cho khoảng trống điện khí tại một số khu vực .

Giá khí đốt châu Âu

• Giá khí đốt bán buôn châu Âu tăng vọt khoảng 40% ngay lập tức (từ ~30 €/MWh lên hơn 50 €/MWh vào đầu tháng 3) . Goldman Sachs cảnh báo giá có thể tăng hơn gấp đôi (mức tăng ~130%) nếu Hormuz đóng cửa trong một tháng .
• HSBC đã điều chỉnh dự báo giá TTF Hà Lan (chuẩn châu Âu) năm 2026 lên cao hơn 40% và dự kiến giá sẽ duy trì ở mức cao trong suốt năm 2027 .
• Đến giữa tháng 6/2026, châu Âu được cho là đã "vượt qua bài kiểm tra căng thẳng Hormuz" nhờ vào sự đa dạng hóa nguồn cung (nhiều LNG từ Mỹ và khí đốt từ đường ống Na Uy) và cắt giảm nhu cầu, nhưng thị trường vẫn rất mỏng manh với giá cao và lượng dự trữ giảm .

Hoạt động của các nhà máy lọc dầu

• Hơn 11 triệu thùng dầu thô và condensate từ Vịnh Ba Tư mỗi ngày đã bị cắt giảm tính đến tháng 5/2026 . Bloomberg đưa tin châu Âu đang phải đối mặt với chi phí tăng vọt để đảm bảo các chuyến hàng dầu diesel và có nguy cơ thiếu hụt dầu diesel vì việc đóng cửa Hormuz đã cắt đứt nguồn cung nguyên liệu đầu vào chính cho quá trình chưng cất tầng trung .
• Viện Kiel ước tính việc đóng cửa đã gây ra tổn thất phúc lợi nghiêm trọng cho các nước đang phát triển phụ thuộc vào năng lượng, chuỗi cung ứng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ bị gián đoạn nghiêm trọng .
• Các số liệu cụ thể về việc cắt giảm hoặc đóng cửa từng nhà máy lọc dầu còn hạn chế trong các nguồn hiện có, nhưng có sự đồng thuận rộng rãi rằng tình trạng thiếu hụt dầu thô và condensate từ Vùng Vịnh đã buộc các nhà máy lọc dầu, đặc biệt là ở châu Á và châu Âu vốn phụ thuộc vào các loại dầu thô từ Vịnh Ba Tư, phải giảm công suất hoặc tìm kiếm các loại dầu thay thế đắt đỏ hơn .

Đánh giá chung: Cú sốc kép — đóng cửa Hormuz và thiệt hại trực tiếp lên các dây chuyền LNG của Qatar — đã tạo ra sự gián đoạn nguồn cung năng lượng lớn nhất trong nhiều thập kỷ . Thị trường LNG năm 2026 sẽ đi ngang với tình trạng thâm hụt mang tính cơ cấu. Châu Á đang đốt nhiều than hơn như một giải pháp tạm thời. Giá khí đốt châu Âu vẫn ở mức cao đáng kể và vượt xa các dự báo trước khủng hoảng, kéo dài đến năm 2027. Hoạt động của các nhà máy lọc dầu bị thắt chặt do mất nguồn dầu thô và condensate từ Vịnh Ba Tư, thị trường dầu diesel đặc biệt căng thẳng.