Boeing yêu cầu Mỹ điều tra khoản vay 3 tỷ euro kỷ lục của EU cho Airbus, thử thách 'đình chiến thương mại' mỏng manh

• Thời điểm: Khoản vay được công bố chỉ 4 ngày sau khi các quốc gia thành viên EU bỏ phiếu vào ngày 25 tháng 6 năm 2026 để gia hạn lệnh đình chỉ thuế quan vô thời hạn .
• Cam kết trùng hợp: Thông báo này trùng với thời điểm lãnh đạo Airbus công khai cam kết về ngày ra mắt máy bay "eAction" mới vào khoảng năm 2030 .

Boeing yêu cầu chính phủ Mỹ đòi hỏi sự minh bạch từ EU về các điều khoản và điều kiện của khoản vay, nhằm xác định liệu khoản tài trợ này có cấu thành một khoản trợ cấp trá hình nhằm phá vỡ thỏa thuận đình chiến năm 2021 hay không .

Chi tiết chính về khoản vay 3 tỷ euro của EIB

Khoản vay EIB dành cho Airbus có quy mô chưa từng có đối với ngân hàng này:

EIB và Airbus đã ký kết đợt giải ngân đầu tiên trị giá 1 tỷ euro trong một buổi lễ tại Brussels vào ngày 29 tháng 6 năm 2026 . Khoản tài trợ này nhằm hỗ trợ các khoản đầu tư dự kiến của Airbus đến năm 2030, theo thông cáo báo chí của EIB .

Bối cảnh rộng hơn của cuộc xung đột trợ cấp xuyên Đại Tây Dương

Tranh chấp Boeing-Airbus là một trong những cuộc chiến thương mại kéo dài và tốn kém nhất trong lịch sử. Dưới đây là bối cảnh khiến khoản vay EIB trở nên gây tranh cãi:

17 năm kiện tụng tại WTO

Mỹ và EU đã tham gia một cuộc chiến pháp lý kéo dài tại Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về các cáo buộc trợ cấp bất hợp pháp cho cả Boeing và Airbus. Cả hai bên đều giành được thắng lợi một phần, dẫn đến làn sóng thuế quan trả đũa đối với hàng tỷ USD hàng hóa — từ máy bay, máy kéo đến rượu vang và phô mai . WTO phát hiện EU đã cung cấp các khoản trợ cấp bất hợp pháp cho các chương trình A380 và A350 , đồng thời cũng phán quyết rằng Mỹ đã dành cho Boeing các ưu đãi thuế và tài trợ nghiên cứu bất hợp pháp .

Thỏa thuận đình chiến năm 2021

Vào tháng 6 năm 2021, Mỹ và EU đã đồng ý đình chỉ thuế quan trong 5 năm liên quan đến tranh chấp này. Thỏa thuận đã tạo ra một khuôn khổ hướng tới tương lai để giải quyết các vấn đề trợ cấp một cách hợp tác thay vì thông qua kiện tụng . Cả hai bên đã đình chỉ 11,5 tỷ USD thuế quan trừng phạt .

Gia hạn vô thời hạn

Vào ngày 25 tháng 6 năm 2026, các quốc gia thành viên EU đã đồng ý gia hạn lệnh đình chỉ thuế quan vô thời hạn, chỉ vài ngày trước khi thỏa thuận đình chiến hết hạn vào ngày 6 tháng 7 năm 2026 . Đây được coi là một thắng lợi ngoại giao trong việc hạ nhiệt căng thẳng.

Căng thẳng mới nổi

Lá thư của Boeing đã làm sống lại căng thẳng thương mại khi lập luận rằng khoản vay EIB — được công bố chỉ 4 ngày sau khi gia hạn — mâu thuẫn với tinh thần của thỏa thuận đình chiến . EIB phản bác rằng các khoản vay tương tự đã được thông qua trong suốt quá trình tranh chấp tại WTO và đây là hoạt động cho vay tiêu chuẩn, không phải trợ cấp .

Lập trường của chính quyền Trump

Chính quyền Trump đã sử dụng thuế quan rộng rãi nhưng dường như miễn cưỡng tham gia các cơ chế của WTO vì điều đó đồng nghĩa với việc ngầm công nhận các quy tắc thương mại đa phương mà họ phản đối. Riêng ông Trump đã kêu gọi các cuộc đàm phán với các đối tác thương mại về vấn đề nhập khẩu máy bay phản lực nước ngoài, và những lo ngại của Boeing có thể được đưa ra trong các cuộc thảo luận đó . Đáng chú ý, chính quyền đã miễn trừ máy bay và các bộ phận khỏi thuế quan vào năm 2025 sau một thời gian ngắn áp thuế đối với ngành hàng không .

Kết luận

Yêu cầu của Boeing nhằm mục đích khiến chính phủ Mỹ xem xét liệu khoản vay kỷ lục của EIB có cấu thành một khoản trợ cấp trá hình nhằm phá vỡ thỏa thuận đình chiến hay không, trong khi EIB khẳng định đó là hoạt động cho vay tiêu chuẩn. Tranh chấp này nhấn mạnh sự cảnh giác tiếp diễn của cả hai bờ Đại Tây Dương ngay cả khi cuộc chiến thuế quan chính thức đã tạm thời lắng xuống. Việc Washington có tiếp nhận yêu cầu của Boeing hay không — hoặc coi khoản vay EIB như một hình thức tài trợ thị trường có thể chấp nhận được — sẽ quyết định liệu cuộc xung đột thương mại dai dẳng này có bùng phát trở lại hay vẫn nằm im.