Kho dầu diesel châu Âu sắp chạm đáy nhiều năm: Chuỗi cú sốc nguồn cung và biên lợi nhuận lọc dầu kỷ lục

Tồn kho diesel châu Âu đang trên đà giảm xuống mức thấp nhất nhiều năm vào cuối năm 2026, do hội tụ ít nhất bốn cú sốc nguồn cung lớn đồng thời làm tê liệt cả nhập khẩu lẫn sản xuất trong nước, trong khi các giải pháp giảm thiểu bị hạn chế nghiêm trọng.

Các cú sốc nguồn cung chính

• Phong tỏa eo biển Hormuz (tháng 2/2026) – Iran đã phong tỏa eo biển vào ngày 28/2 sau các cuộc không kích Mỹ-Israel, gây ra cú sốc nguồn cung năng lượng lớn nhất trong lịch sử . Chuyên gia kinh tế năng lượng Philip Verleger ước tính sự gián đoạn này đã loại bỏ khoảng 3–4 triệu thùng dầu diesel mỗi ngày, tương đương 5–12% tiêu thụ toàn cầu . Nhập khẩu dầu diesel đường biển Tây Bắc Âu giảm xuống 1,64 triệu tấn trong tháng 4/2026, mức thấp nhất trong ít nhất một thập kỷ, khi dòng chảy từ Vùng Vịnh và Bờ Tây Ấn Độ gần như biến mất .

• Lệnh cấm xuất khẩu diesel của Nga (tháng 7/2026) – Ngày 8/7, Nga cấm xuất khẩu diesel sau khi các cuộc tấn công bằng UAV Ukraine làm tê liệt cơ sở hạ tầng lọc dầu trong nước, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nội địa . Mặc dù châu Âu không còn nhập khẩu trực tiếp nhiên liệu từ Nga, lệnh cấm này đã loại bỏ khoảng 400.000–817.000 thùng/ngày khỏi thị trường toàn cầu, thắt chặt toàn bộ nguồn cung .

• Đóng cửa vĩnh viễn các nhà máy lọc dầu châu Âu – Nhiều nhà máy lọc dầu châu Âu đã đóng cửa hoặc ngừng hoạt động, làm giảm cấu trúc năng lực sản xuất diesel trong khu vực. Các vụ đóng cửa này, kết hợp với bảo trì liên tục, đã gây áp lực thắt chặt nguồn cung kể từ năm 2022 .

• Gián đoạn Biển Đỏ/Houthi và dòng chảy thương mại thay đổi – Kể từ cuối năm 2023, các cuộc tấn công ở Biển Đỏ đã chuyển hướng tàu chở dầu khỏi kênh đào Suez, kéo dài thời gian vận chuyển và tăng chi phí vận tải cho dầu diesel từ Trung Đông và Ấn Độ đến châu Âu .

Biên lợi nhuận lọc dầu kỷ lục

• Biên lợi nhuận lọc dầu diesel châu Âu đã vượt 60 USD/thùng vào đầu tháng 7/2026 — mức kỷ lục mọi thời đại . Hợp đồng tương lai gasoil châu Âu đạt mức premium kỷ lục 60,77 USD/thùng so với dầu Brent vào ngày 10/7 .
• Biên lợi nhuận đã ở mức cao trước đó: vào tháng 11/2025, biên lợi nhuận diesel châu Âu đạt 33,90 USD/thùng, do các lệnh trừng phạt, đóng cửa và bảo trì . Mức tăng đột biến tháng 7/2026 gần như gấp đôi con số đó.
• Morgan Stanley mô tả tình hình là "thực sự thắt chặt," với mô hình cung/cầu cho thấy lượng tồn kho sẽ tiếp tục giảm đến cuối năm .

Các lựa chọn giảm thiểu hạn chế

• Việc thay thế nhập khẩu từ Trung Đông gần như bất khả thi. Mỹ và Tây Phi đã tăng cường một số chuyến hàng, nhưng nhập khẩu dầu diesel đường biển châu Âu vẫn chạm đáy một thập kỷ vào tháng 4/2026 .
• Các nhà máy lọc dầu châu Âu khó có thể tăng công suất. Sản lượng lọc dầu vẫn bị cắt giảm nghiêm trọng tại các khu vực sản xuất chính, và biên lợi nhuận tổng thể của châu Âu đã chuyển sang âm đối với một số cấu hình vào đầu tháng 7, làm tăng nguy cơ cắt giảm sản lượng .
• Tồn kho OECD vẫn dưới mức trung bình 2015–2019 . EIA đã ghi nhận sự xói mòn liên tục của tồn kho nhiên liệu toàn cầu kể từ khi Hormuz bị phong tỏa .
• Không có giải pháp nhanh từ các thùng dầu Nga. Châu Âu đã cấm nhập khẩu dầu diesel đường biển từ Nga vào năm 2023, và lệnh cấm xuất khẩu của Moscow hiện ngăn các thùng dầu đó đến bất kỳ thị trường nào, thắt chặt thêm cán cân toàn cầu .
• Phá hủy nhu cầu là cơ chế cân bằng thực sự. Nếu không mở lại eo biển Hormuz hoặc đảo ngược các biện pháp hạn chế xuất khẩu của Nga, điều chỉnh duy nhất còn lại là giá cao hơn buộc phải cắt giảm tiêu thụ — điều này mang rủi ro suy thoái kinh tế trực tiếp cho châu Âu .