Quy định mới của EU: Cấm tiêu hủy quần áo, phụ kiện và giày dép tồn kho từ 19/7/2026

Từ ngày 19 tháng 7 năm 2026, một quy định mang tính bước ngoặt của Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức có hiệu lực: các tập đoàn lớn bị cấm tiêu hủy quần áo, phụ kiện quần áo và giày dép chưa bán được . Lệnh cấm này nằm trong khuôn khổ Quy định về Thiết kế Sinh thái cho Sản phẩm Bền vững (ESPR) – Regulation (EU) 2024/1781, và áp dụng cho mọi doanh nghiệp đưa các sản phẩm này ra thị trường EU, bất kể trụ sở chính của họ ở đâu .

Những Doanh Nghiệp Nào Bị Ảnh Hưởng?

Lệnh cấm áp dụng cho các tập đoàn lớn kể từ ngày 19/7/2026. Theo định nghĩa của EU, đó là các công ty có hơn 250 nhân viên và doanh thu hàng năm vượt quá 50 triệu euro . Các doanh nghiệp vừa (50–250 nhân viên, doanh thu tối đa 50 triệu euro) có thời hạn tuân thủ chậm hơn, vào ngày 19 tháng 7 năm 2030 . Các doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ (dưới 50 nhân viên, doanh thu từ 10 triệu euro trở xuống) được miễn trừ vĩnh viễn .

Quy tắc này mang tính toàn ngành: nó ảnh hưởng đến các nhà bán lẻ thời trang nhanh (fast fashion), các hãng thời trang cao cấp (luxury), các thương hiệu đồ thể thao và bất kỳ công ty nào bán quần áo hoặc giày dép vào thị trường EU . Nói ngắn gọn, bất kỳ doanh nghiệp lớn nào trong chuỗi giá trị thời trang và dệt may đều phải tuân thủ.

Các Trường Hợp Ngoại Lệ: Khi Nào Vẫn Được Phép Tiêu Hủy?

Lệnh cấm không phải là tuyệt đối. Theo Điều 25(5) của ESPR, Ủy ban châu Âu đã thông qua một Đạo luật Ủy quyền vào ngày 9/2/2026 (C(2026) 659) cho phép tiêu hủy trong những trường hợp hạn chế và có căn cứ rõ ràng . Các trường hợp ngoại lệ này bao gồm:

• Lý do sức khỏe, vệ sinh và an toàn (ví dụ: sản phẩm bị nhiễm bẩn hoặc nguy hiểm)
• Hư hỏng vật lý không thể khắc phục khiến sản phẩm không thể sử dụng được
• Thu hồi vì lý do an toàn đối với các sản phẩm đã bị rút khỏi thị trường
• Sản phẩm không thể tái sử dụng, sửa chữa hoặc tái chế khi không có giải pháp thay thế tuần hoàn nào khả thi

Các công ty muốn áp dụng ngoại lệ phải ghi chép đầy đủ lý do và đưa vào báo cáo thường niên của mình.

Nghĩa Vụ Báo Cáo Công Khai Bắt Buộc

Bên cạnh lệnh cấm tiêu hủy, ESPR còn áp đặt nghĩa vụ công bố thông tin. Theo Điều 24, bất kỳ tổ chức kinh tế nào loại bỏ các sản phẩm tiêu dùng chưa bán được phải công khai thông tin hàng năm trên trang web của mình , bao gồm:

• Số lượng và trọng lượng sản phẩm tồn kho bị loại bỏ
• Lý do loại bỏ chúng
• Phương pháp xử lý chất thải (ví dụ: đốt, chôn lấp)

Các tập đoàn lớn đã phải báo cáo từ năm tài chính trọn vẹn đầu tiên sau khi ESPR có hiệu lực (18/7/2024), nghĩa là các báo cáo đầu tiên của họ – bao gồm năm tài chính 2025 – sẽ đến hạn vào năm 2026 . Một định dạng báo cáo tiêu chuẩn hóa đã được giới thiệu trong Đạo luật Thực thi vào tháng 2/2026 và sẽ có hiệu lực từ tháng 2/2027 . Các doanh nghiệp vừa sẽ phải đối mặt với nghĩa vụ báo cáo tương tự từ năm 2030 .

Quy Mô Vấn Đề: Bao Nhiêu Rác Thải Dệt May Bị Tiêu Hủy?

Nhiều nguồn tin có thẩm quyền của EU ước tính rằng 4–9% tổng số sản phẩm dệt may đưa ra thị trường châu Âu bị tiêu hủy mà chưa bao giờ được sử dụng . Con số này tương đương khoảng 264.000–594.000 tấn dệt may bị tiêu hủy mỗi năm . Riêng đối với hàng trả lại qua mạng, ước tính có tới 22–44% quần áo được trả lại không bao giờ đến được tay khách hàng mới và bị tiêu hủy . Nhìn chung, EU đã tạo ra khoảng 6,94 triệu tấn rác thải dệt may vào năm 2022, tương đương 16 kg mỗi người . Chi phí môi trường là rất lớn: việc xử lý và tiêu hủy số dệt may chưa bán được này tạo ra tới 5,6 triệu tấn khí thải CO₂ tương đương mỗi năm .

Tại Sao Cả Thời Trang Nhanh (Fast Fashion) và Thương Hiệu Cao Cấp (Luxury) Đều Bị Nhắm Đến?

Lệnh cấm giải quyết hai động lực gây lãng phí khác nhau nhưng bổ sung cho nhau:

• Thời trang nhanh và các thương hiệu bình dân: Sản xuất thừa, giá cực thấp và tỷ lệ trả hàng cao tạo ra khối lượng hàng tồn kho khổng lồ mà trước đây thường bị đốt hoặc chôn lấp . Các thương hiệu này chiếm phần lớn khối lượng hàng bị lãng phí.
• Các thương hiệu cao cấp (Luxury): Nhiều hãng thời trang cao cấp đã cố tình tiêu hủy hàng tồn kho chưa bán được để bảo vệ tính độc quyền của thương hiệu, ngăn chặn việc giảm giá và duy trì định vị giá . Đốt hoặc cắt nhỏ hàng tồn dư là một thông lệ tiêu chuẩn để giữ sản phẩm không lọt ra thị trường chợ xám.

ESPR nhắm mục tiêu vào tất cả các công ty bán hàng vào EU một cách bình đẳng vì vấn đề rác thải trải dài trên toàn bộ chuỗi giá trị. Quy tắc này buộc cả hai phân khúc phải chuyển đổi từ tiêu hủy sang tái sử dụng, quyên góp, tái chế hoặc lập kế hoạch nhu cầu tốt hơn .

Lịch Sử Quy Định: Từ Khi Được Thông Qua Đến Khi Thực Thi

Ngày	Cột mốc quan trọng
13/6/2024	Nghị viện châu Âu và Hội đồng thông qua Quy định (EU) 2024/1781 (ESPR)
18/7/2024	ESPR chính thức có hiệu lực; nghĩa vụ công bố thông tin của các tập đoàn lớn bắt đầu
30/6/2025	Ủy ban ban hành dự thảo quy định được ủy quyền về các trường hợp ngoại lệ của lệnh cấm tiêu hủy
9/2/2026	Ủy ban thông qua Đạo luật Ủy quyền (C(2026) 659) và Đạo luật Thực thi cuối cùng, nêu chi tiết các trường hợp ngoại lệ, định dạng báo cáo và phạm vi
19/7/2026	Lệnh cấm tiêu hủy có hiệu lực đối với các tập đoàn lớn
19/7/2030	Lệnh cấm mở rộng sang các doanh nghiệp vừa