Z.AI hoàn thành trung tâm dữ liệu AI 1 gigawatt toàn chip nội địa

Z.AI (tiền thân là Zhipu AI) vừa hoàn thành xây dựng một trung tâm dữ liệu AI công suất 1 gigawatt, chạy hoàn toàn bằng chip nội địa Trung Quốc — một thành tựu mang tính bước ngoặt trong nỗ lực của Bắc Kinh nhằm vượt qua các lệnh trừng phạt xuất khẩu bán dẫn của Mỹ. Cơ sở này tiêu thụ lượng điện tương đương khoảng 750.000 hộ gia đình, đã bắt đầu vận hành một phần và được thiết kế để cung cấp sức mạnh tính toán cần thiết nhằm huấn luyện các thế hệ mô hình AI mới nhất hoàn toàn trên phần cứng nội địa .

Vị trí của dự án trong chiến lược tự chủ chip của Trung Quốc

Dự án này nằm ở trung tâm của một chiến lược quốc gia rộng lớn hơn nhiều:

• Chính sách bắt buộc: Vào tháng 11/2025, Trung Quốc cấm sử dụng chip AI nước ngoài trong tất cả các trung tâm dữ liệu được nhà nước tài trợ, yêu cầu phải dùng chip sản xuất trong nước .
• Kế hoạch 295 tỷ USD: Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC) của Trung Quốc đang soạn thảo một kế hoạch 5 năm trị giá 2.000 tỷ nhân dân tệ (~295 tỷ USD) để xây dựng mạng lưới trung tâm dữ liệu AI trên toàn quốc, với yêu cầu ít nhất 80% chip phải đến từ các nhà cung cấp nội địa như Huawei .
• Z.AI là lá cờ đầu: Cơ sở 1-GW hoàn toàn nội địa của công ty là một trong những minh chứng cụ thể và lớn nhất cho thấy hệ sinh thái chip Trung Quốc (bao gồm dòng Ascend của Huawei và bộ xử lý Hanguang của Alibaba) có thể vận hành các khối lượng công việc AI siêu lớn .
• "Dự án Manhattan" phiên bản Trung Quốc: Hãng tin Reuters đã đưa tin rằng Trung Quốc đang dàn dựng một nỗ lực quốc gia mang tên "Dự án Manhattan" để cạnh tranh với phương Tây trong lĩnh vực chip AI, với trung tâm dữ liệu của Z.AI đóng vai trò là bằng chứng then chốt .

Các cột mốc về tài chính và mô hình

Tăng trưởng doanh thu và ARR:

• Doanh thu năm 2025 của Z.AI đạt 724 triệu nhân dân tệ (~100 triệu USD), tăng 132% so với cùng kỳ năm trước .
• Đến tháng 7/2026, công ty cán mốc doanh thu thuần hàng năm (ARR) 1 tỷ USD, trở thành công ty AI độc lập đầu tiên của Trung Quốc vượt qua ngưỡng này — sớm hơn vài tháng so với mục tiêu nội bộ .
• Các nhà phân tích dự báo doanh thu sẽ tăng trưởng với tốc độ CAGR 199% đến năm 2028, đạt 19,3 tỷ RMB (~2,7 tỷ USD) vào năm 2028 .

Thành tựu về mô hình:

• Mô hình GLM-4.7 của họ đứng đầu trong số các mô hình Trung Quốc trong các bài kiểm tra chuẩn, và GLM-5.2 đã được phát hành vào giữa năm 2026 .
• Z.AI phát hành công khai các mô hình tốt nhất của mình dưới dạng mã nguồn mở để tải về miễn phí, đồng thời thu phí truy cập qua API đám mây — một chiến lược đã thúc đẩy mảng kinh doanh API tăng trưởng gấp 60 lần .
• Công ty đã chuyển hướng sang các trường hợp sử dụng mã hóa và AI tác nhân (agentic AI) vào năm 2025, giảm ưu tiên cho chatbot đơn thuần để tập trung vào các công cụ cho nhà phát triển và tự động hóa doanh nghiệp .

Diễn biến thị trường chứng khoán:

• Z.AI (mã chứng khoán 2513.HK) niêm yết tại Hồng Kông trong đợt IPO AI nền tảng đầu tiên trên thế giới . Giá cổ phiếu đã tăng hơn 2.200% trong năm 2026, mang lại cho công ty mức định giá hơn 1.000 tỷ HKD (~128 tỷ USD) .

Những thách thức phía trước

Bất chấp những cột mốc đáng chú ý, vẫn còn những rủi ro đáng kể:

• Thua lỗ sâu: Z.AI ghi nhận khoản lỗ ròng 4,72 tỷ nhân dân tệ (695 triệu USD) trong năm 2025, tăng 60% so với 2,96 tỷ nhân dân tệ năm 2024. Công ty đã tích lũy khoảng 6,2 tỷ nhân dân tệ lỗ lũy kế so với vỏn vẹn 685 triệu nhân dân tệ doanh thu lũy kế .
• Con đường lợi nhuận đầy chông gai: Chi tiêu R&D lớn, cạnh tranh gay gắt về giá từ các đối thủ giàu tiềm lực như Baidu, Alibaba và ByteDance, cùng với các mô hình kinh doanh chưa hoàn thiện khiến con đường đi đến lợi nhuận trở nên bấp bênh. Biên lợi nhuận gộp đã giảm từ 64,6% (2023) xuống 41,0% (2025) .
• Khoảng cách hiệu năng chip nội địa: Chip AI sản xuất tại Trung Quốc vẫn tụt hậu so với các sản phẩm cao cấp của Nvidia về hiệu năng thô trên mỗi watt, điều này có thể hạn chế tốc độ và hiệu quả của việc huấn luyện mô hình ngay cả ở quy mô 1-GW .
• Nguy cơ leo thang trừng phạt chip: Mỹ đã tiếp tục thắt chặt các kiểm soát xuất khẩu đối với công nghệ bán dẫn tiên tiến và chuỗi cung ứng chip nội địa của Trung Quốc vẫn dễ bị tổn thương trước các hạn chế hơn nữa đối với thiết bị in thạch bản và công cụ EDA .
• Cuộc đua mô hình thế hệ mới: Với việc GLM-5.2 đã ra mắt và các đối thủ cạnh tranh như DeepSeek và MiniMax cũng đang tiến bộ nhanh chóng, Z.AI phải đối mặt với áp lực rất lớn để duy trì vị trí số 1 nội địa đồng thời thu hẹp khoảng cách với các mô hình phương Tây tiên tiến .
• Định giá so với các chỉ số cơ bản: Vốn hóa thị trường 128 tỷ USD dựa trên những kỳ vọng tăng trưởng khổng lồ — JPMorgan dự báo doanh thu năm 2026 khoảng 4,6 tỷ nhân dân tệ, đồng nghĩa với việc cổ phiếu đang được giao dịch ở mức gấp khoảng 350 lần doanh thu dự kiến, để lại rất ít dư địa cho những sai lầm trong thực thi .