Big Tech đang giấu 1.650 tỷ USD nợ AI như thế nào?

Cuộc đua xây dựng cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) của Big Tech đã tạo ra một khoản nợ tài chính khổng lồ và phần lớn là vô hình: 1.650 tỷ USD nợ ngoại bảng, theo phân tích của Nikkei Shimbun công bố ngày 19–20 tháng 7 năm 2026 . Phân tích, được các tờ báo như Chosun Ilbo đăng tải, cho thấy năm công ty công nghệ lớn nhất nước Mỹ đã tích lũy 'khoản nợ vô hình' thông qua các khoản đầu tư AI, vượt quá tổng số nợ được ghi nhận chính thức trên bảng cân đối kế toán của họ .

Những công ty nào liên quan và số nợ chính thức của họ lớn đến đâu?

Phân tích bao gồm Alphabet (Google), Amazon, Meta, Microsoft và Oracle . Tổng nợ trên bảng cân đối kế toán của họ đã tăng gần gấp đôi trong 5 năm qua lên khoảng 350 tỷ USD . 1.650 tỷ USD nợ tiềm ẩn đã vượt qua con số đó . Trong khoảng 4 năm, khoản nợ ngoại bảng này đã tăng gấp 8 lần .

Cơ chế kế toán nào cho phép điều này?

Cách xử lý này được phép theo các chuẩn mực kế toán (GAAP/IFRS) đối với hợp đồng thuê hoạt động và các phương tiện mục đích đặc biệt (SPE) hoặc liên doanh. Các cấu trúc phổ biến bao gồm:

• Một phương tiện chuyên dụng (liên doanh hoặc SPE) mua lại hoặc phát triển tài sản trung tâm dữ liệu, giữ khoản nợ ngoài bảng cân đối kế toán của các 'ông lớn công nghệ' .
• Các hợp đồng "mua hoặc trả" (take-or-pay) và các cam kết cho thuê dài hạn chỉ được công bố trong các chú thích tài chính chứ không được ghi nhận là nợ phải trả trên bảng cân đối kế toán .
• Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đã gọi thực hành này là "vay mượn bóng tối" .

Các con số cụ thể: Meta và Oracle

Meta đã huy động được khoảng 60 tỷ USD vốn để xây dựng trung tâm dữ liệu, và khoảng một nửa trong số đó — tương đương 30 tỷ USD — được cấu trúc để nằm hoàn toàn ngoài bảng cân đối kế toán của họ . Meta cho thấy khoản nợ trên bảng cân đối kế toán khoảng 28,8 tỷ USD .

Oracle là công ty có đòn bẩy tài chính cao nhất trong số năm công ty: nợ trên bảng cân đối kế toán hiện tại của họ là khoảng 105 tỷ USD, và họ đã công bố các cam kết cho thuê ngoại bảng khoảng 20 tỷ USD . Dòng tiền tự do của Oracle đã trở nên âm .

Sự trùng khớp với báo cáo của Moody's

Moody's Ratings đã phát hiện một cách riêng rẽ rằng năm 'ông lớn công nghệ' đã ký nhưng chưa ghi nhận trên bảng cân đối kế toán các hợp đồng thuê trung tâm dữ liệu trị giá khoảng 662 tỷ USD, tương đương 113% tổng nợ đã điều chỉnh của họ . Khối lượng thực tế của 'khoản nợ ma' này có thể cao hơn đáng kể . Điều này phù hợp với con số 1.650 tỷ USD rộng hơn của Nikkei, bao gồm không chỉ hợp đồng thuê mà còn cả các cam kết mua chip và cơ sở hạ tầng khác.

Áp lực thị trường tín dụng

• Goldman Sachs đã quan sát thấy rằng thị trường trái phiếu cấp đầu tư có thể không đáp ứng được tất cả nhu cầu tài chính của Big Tech . Barclays cũng lưu ý riêng rằng sự gia tăng đột biến của nợ liên quan đến AI đang "thử thách" thị trường cấp cao .
• Nợ liên quan đến AI hiện chiếm khoảng 30% nguồn cung cấp mới ròng của thị trường trái phiếu đầu tư bằng đồng đô la Mỹ .
• The Economist đưa tin năm công ty này sẽ chi 800 tỷ USD chỉ trong năm 2026 cho cơ sở hạ tầng AI .
• Các 'ông lớn công nghệ' lớn nhất đã cam kết chi tới 725 tỷ USD cho chi tiêu vốn vào năm 2026, và con số này dự kiến sẽ vượt 1.000 tỷ USD vào năm 2027 . McKinsey dự báo đầu tư toàn cầu vào trung tâm dữ liệu có thể đạt 7.000 tỷ USD vào năm 2030 .

Rủi ro nếu nhu cầu AI không đạt kỳ vọng

Các nhà quan sát và nhà phân tích trong ngành đã chỉ ra nhiều rủi ro:

• Xóa sổ và tài sản mắc kẹt: Nếu nhu cầu AI không thành hiện thực, việc xây dựng trung tâm dữ liệu ồ ạt có thể khiến các công ty có những tài sản không được sử dụng hết công suất hoặc lỗi thời .
• Căng thẳng dòng tiền: Các cấu trúc ngoại bảng buộc các công ty phải thực hiện các khoản thanh toán thuê và mua dài hạn bất kể nhu cầu, điều này có thể siết chặt các chương trình mua lại cổ phiếu và chi trả cổ tức .
• Đòn bẩy tài chính ẩn: Phần lớn 1.650 tỷ USD nghĩa vụ ngoại bảng là ràng buộc về mặt pháp lý nhưng không được phản ánh trong các tỷ lệ đòn bẩy tiêu chuẩn, khiến các nhà đầu tư khó đánh giá rủi ro .
• Sự gián đoạn thị trường tín dụng: Một vụ vỡ nợ hoặc tái cấu trúc của một công ty lớn có thể lan sang các thị trường tín dụng tư nhân và bảo hiểm, vốn đã tài trợ cho phần lớn khoản vay bóng tối này .

Lập luận phản biện đầy lạc quan của các công ty

Các 'ông lớn công nghệ' cho rằng việc xây dựng cơ sở hạ tầng AI là một khoản đầu tư dài hạn cần thiết. Các biện pháp bảo vệ chính của họ bao gồm:

• Lượng dự án tồn đọng khổng lồ: Các công ty lưu ý rằng nhu cầu dịch vụ đám mây và AI đang tăng nhanh, với các hợp đồng doanh nghiệp dài hạn mang lại khả năng dự báo doanh thu .
• Quan điểm của AWS: Amazon Web Services đã khẳng định rằng việc lập kế hoạch công suất của họ được thúc đẩy bởi nhu cầu hiện tại và dự báo của khách hàng và họ có thể giảm tốc độ chi tiêu vốn nếu cần .
• Bảng cân đối kế toán vững chắc: Bất chấp nợ gia tăng, các công ty như Microsoft, Alphabet và Amazon vẫn duy trì xếp hạng tín dụng cấp đầu tư và vị thế tiền mặt mạnh có thể hấp thụ các cú sốc .
• Tăng trưởng doanh thu: Các công ty nhấn mạnh rằng doanh thu liên quan đến AI đang tăng nhanh hơn chi tiêu cho cơ sở hạ tầng và các hạn chế về công suất — chứ không phải nhu cầu — mới là nút thắt hiện tại .