CEO Eni: 'Phong tỏa Hormuz là sự kiện quan trọng nhất trong 40 năm', định hình lại toàn cảnh năng lượng toàn cầu

CEO của tập đoàn năng lượng Ý Eni, ông Claudio Descalzi, đã mô tả cuộc phong tỏa kéo dài tại eo biển Hormuz là sự gián đoạn năng lượng mang tính biến đổi nhất trong nhiều thập kỷ. Ông cảnh báo cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu có thể tồi tệ hơn trong ngắn hạn và kêu gọi một sự tái định hướng căn bản các tuyến đường cung ứng cũng như chính sách của châu Âu .

Đánh giá cốt lõi của Descalzi (Tháng 7/2026)

Phát biểu trước ủy ban quốc hội Ý, Descalzi khẳng định cuộc phong tỏa Hormuz đã hoàn toàn xói mòn cấu trúc cung ứng năng lượng toàn cầu vốn dựa trên Nga và Trung Đông . Ông gọi đây là "sự kiện quan trọng nhất trong 40 năm", diễn ra sau những cú sốc của đại dịch và chiến tranh Nga-Ukraine, tạo nên một chuỗi sự kiện "làm thay đổi trật tự" của thế giới .

Giá dầu đang che giấu mức độ nghiêm trọng

Một nhận định quan trọng từ phiên điều trần ngày 16/7 là quy mô thực sự của vấn đề chưa được phản ánh qua giá dầu thô . Các nước OECD đã rút khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược và tung ra thị trường, giúp giữ giá dầu Brent ở mức 90-100 USD/thùng . Descalzi nói rằng giá "vẫn chưa chứng nhận" đây là một vấn đề lớn, bởi những đợt giải phóng khẩn cấp này đang đóng vai trò như van an toàn .

Rủi ro khủng hoảng ngắn hạn

Trong một cuộc phỏng vấn riêng với Il Sole 24 Ore ngày 11/7, Descalzi cảnh báo "trong ngắn hạn, hoàn toàn có khả năng" cuộc khủng hoảng năng lượng trở nên tồi tệ hơn khi tồn kho dầu suy giảm và cạnh tranh nguồn cung gia tăng . Ông cũng lưu ý các nước châu Âu sẽ cần đảm bảo khoảng 35 tỷ mét khối khí đốt để bơm đầy các kho chứa trước mùa đông .

Nút thắt thực sự: Không phải dầu thô, mà là sản phẩm tinh chế và khí đốt

Descalzi đưa ra một điểm khác biệt quan trọng mà nhiều nhà quan sát thị trường đã bỏ lỡ :

• Dầu thô vẫn tiếp tục lưu thông qua eo biển, dù với khối lượng nhỏ hơn và gặp nhiều khó khăn .
• Dầu diesel, nhiên liệu máy bay và khí đốt tự nhiên mới là vấn đề thực sự. Các sản phẩm này khó tìm nguồn thay thế hơn qua các tuyến đường khác, khiến chuỗi cung ứng châu Âu đặc biệt dễ bị tổn thương .

Ông lưu ý rằng khoảng 8-9 triệu thùng dầu thô vẫn đang được vận chuyển, nhưng khoảng trống về các sản phẩm tinh chế khó lấp đầy hơn nhiều .

Tác động đến giá dầu

Van an toàn hữu hạn

400 triệu thùng dầu dự trữ OECD được giải phóng đã kìm hãm giá dầu thô cho đến nay, nhưng 'van an toàn' này là hữu hạn. Viện Brookings trước đó đã lưu ý rằng Giám đốc điều hành IEA, Fatih Birol, cho biết đợt giải phóng phối hợp đang bổ sung khoảng 2,5 đến 3 triệu thùng mỗi ngày ra thị trường - nhưng lượng này có thể cạn kiệt vào tháng Bảy hoặc tháng Tám . Một khi kho dự trữ cạn kiệt, các 'trần giá' sẽ gần như chắc chắn bị phá vỡ .

Triển vọng thị trường mong manh

Một cuộc thăm dò của Reuters công bố ngày 30/6 cho thấy các nhà phân tích đã cắt giảm dự báo giá dầu năm 2026 lần đầu tiên kể từ khi chiến tranh Iran bắt đầu, sau 5 tháng tăng liên tiếp, khi việc eo biển Hormuz mở cửa trở lại một phần đã làm giảm bớt lo ngại về nguồn cung . Khảo sát 31 nhà kinh tế và phân tích dự báo dầu Brent sẽ trung bình 84,50 USD/thùng trong năm 2026, giảm so với mức 90,44 USD của tháng trước .

Tuy nhiên, sự lạc quan đó có thể chỉ là ngắn ngủi. IEA cảnh báo ngày 10/7 rằng các hành động thù địch mới giữa Mỹ và Iran có thể đảo ngược triển vọng, đẩy thị trường trở lại tình trạng thâm hụt . Giá dầu đã giảm mạnh sau bản ghi nhớ với Iran vào tháng 6, với giá dầu Biển Bắc giảm 31 USD/thùng xuống còn 68 USD vào đầu tháng 7 - mức thấp nhất kể từ tháng 1 và thấp hơn 2 USD so với mức trước chiến tranh - nhưng sự leo thang mới đang đặt sự phục hồi đó vào nguy hiểm .

Bối cảnh rộng hơn

IEA ước tính trước đó trong cuộc khủng hoảng rằng sản lượng dầu từ các quốc gia bị ảnh hưởng đã giảm hơn 14 triệu thùng mỗi ngày, mô tả đây là "sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu" . Các nhà phân tích Brookings kết luận rằng giá sẽ tăng cao hơn nữa nếu eo biển vẫn đóng cửa và thị trường sẽ mất nhiều tháng để bình thường hóa sau khi mở cửa trở lại . Ngân hàng Thế giới lưu ý rằng thị trường dầu mỏ phải đối mặt với mức thâm hụt dự kiến 3,7 triệu thùng/ngày trong quý 2/2026 do sản lượng Trung Đông giảm .

Trước đó trong cuộc khủng hoảng, dầu Brent đã tăng vọt qua mức 126 USD/thùng ở đỉnh điểm, với mức tăng giá dầu hàng tháng lớn nhất từ trước đến nay xảy ra vào tháng 3/2026 .

An ninh năng lượng châu Âu

Áp lực lên chính sách EU

Descalzi cũng kêu gọi Liên minh châu Âu xem xét lại kế hoạch cấm nhập khẩu khí đốt Nga, lập luận rằng sự gián đoạn Hormuz khiến khối này phụ thuộc quá nhiều vào một nhóm nhà cung cấp đang thu hẹp . Nga hiện đang phải đối mặt với lệnh cấm các thỏa thuận nhập khẩu LNG ngắn hạn từ tháng 4/2026, với lệnh cấm hoàn toàn các hợp đồng dài hạn từ ngày 1/1/2027 . Descalzi bày tỏ sự không chắc chắn về cách EU sẽ thay thế khoảng 20 tỷ mét khối LNG hiện đang nhập từ Nga .

'Cấu trúc cung ứng đã bị xói mòn hoàn toàn'

Theo Descalzi, cấu trúc cũ dựa trên các dòng chảy từ Nga và Trung Đông đã biến mất, nghĩa là châu Âu phải đối mặt với một sự tái cấu trúc vĩnh viễn các tuyến đường nhập khẩu năng lượng . Ông nhấn mạnh rằng ngay cả khi hòa bình được thiết lập ở Trung Đông, rủi ro gắn liền với khu vực này sẽ cao hơn trước .

Tính dễ bị tổn thương trước mắt

Châu Âu đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt diesel và khí đốt từ cuộc phong tỏa vì các nguồn cung thay thế từ châu Mỹ và những nơi khác mất nhiều thời gian hơn để đến lục địa này . Descalzi cảnh báo châu Âu sẽ vẫn phụ thuộc nặng nề vào khí đốt tự nhiên hóa lỏng của Mỹ để xây dựng lại kho chứa trước mùa đông .

Sự thay đổi thị trường rộng lớn hơn: Một sự tái định hướng vĩnh viễn

Sự chuyển dịch đầu tư chiến lược

Ngành dầu khí đang đa dạng hóa đầu tư sang Đông Nam Á và Mỹ Latinh để phản ứng với sự gián đoạn kéo dài của các luồng vận chuyển qua eo biển Hormuz . Phát biểu tại phiên điều trần quốc hội ngày 16/7, Descalzi cho biết các nhà sản xuất lớn - bao gồm Nga và các quốc gia vùng Vịnh - có khả năng phải đối mặt với những hạn chế về nguồn cung dài hạn và ông nhấn mạnh tầm quan trọng của khu vực Bắc Phi và châu Phi cận Sahara . Sự chuyển dịch này sẽ kéo dài ngay cả sau khi cuộc khủng hoảng Hormuz kết thúc .

Lan tỏa kinh tế

Bloomberg đưa tin rằng các dự báo tăng trưởng đang bị cắt giảm trên toàn thế giới và tình trạng thiếu hụt đang xuất hiện trên khắp châu Á (Thái Lan, Pakistan) khi cú sốc lan rộng về phía tây . Nếu eo biển vẫn đóng cửa, thế giới sẽ cần giảm đáng kể tiêu thụ dầu và khí đốt - nhưng chỉ sau khi giá tăng đủ cao để buộc phải cắt giảm nhu cầu . Bloomberg Economics dự báo rằng ở mức khoảng 110 USD/thùng dầu, một cuộc suy thoái toàn cầu sẽ được kích hoạt . Các quan chức chính phủ Mỹ và các nhà phân tích Phố Wall đã bắt đầu xem xét khả năng giá dầu đạt mức 200 USD/thùng chưa từng có .

Kết luận

Phân tích của Descalzi chỉ ra một thế giới đã thay đổi về cơ bản. Các van an toàn của kho dự trữ chiến lược đang cạn kiệt. Giá dầu thô, dao động quanh mức 85 USD sau khi giảm xuống 68 USD vào tháng 6, chưa phản ánh mức độ nghiêm trọng của sự gián đoạn . Nỗi đau thực sự - ở dầu diesel, nhiên liệu máy bay và khí đốt tự nhiên - đang gia tăng, đặc biệt là đối với châu Âu. Và phản ứng của ngành công nghiệp không phải là sự xoay trục tạm thời mà là một sự định tuyến lại vĩnh viễn các khoản đầu tư năng lượng toàn cầu ra khỏi Trung Đông .