Chiến tranh tiêu hao Iran-Mỹ tháng 7/2026: Eo biển Hormuz bị phong tỏa, các căn cứ Mỹ bị tấn công dồn dập

Cuộc xung đột Mỹ-Iran leo thang nghiêm trọng vào tháng 7 năm 2026, đánh dấu bằng sự sụp đổ của lệnh ngừng bắn tạm thời, việc Mỹ tái áp đặt phong tỏa hải quân, và một làn sóng tấn công bằng tên lửa, máy bay không người lái (UAV) của Iran nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ trên khắp Vùng Vịnh. Dưới đây là phân tích chi tiết, dựa trên các nguồn tin đã được kiểm chứng, phân biệt rõ ràng giữa sự thật đã được xác nhận và những tuyên bố chưa có căn cứ.

Chỉ thị từ tang lễ Giáo chủ Khamenei: Sự tiếp nối và báo thù, không phải mệnh lệnh cụ thể

Từ ngày 4 đến 6/7/2026, Iran tổ chức hàng loạt sự kiện tang lễ cho Giáo chủ tối cao vừa qua đời, Ali Khamenei. Vào ngày 5/7, một phái đoàn Hezbollah do Mohammad Fneish dẫn đầu đã gặp Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tại Tehran để bày tỏ sự chia buồn và thảo luận về việc Iran hỗ trợ Lebanon . Các cuộc họp song song cũng diễn ra với đại diện của Hamas, Mặt trận Bình dân Giải phóng Palestine và lực lượng Houthi, tất cả đều tái khẳng định sự thống nhất của 'Trục Kháng chiến' do Iran lãnh đạo . Thông điệp rộng rãi được chính quyền Iran đưa ra là về sự tiếp nối của nền Cộng hòa Hồi giáo và sự báo thù cho cái chết của Khamenei . Tờ New York Times lưu ý rằng Khamenei đã biến việc hậu thuẫn các nhóm chiến binh nước ngoài thành một khía cạnh cốt lõi của sức mạnh Iran, chủ yếu thông qua Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) .

Giới hạn bằng chứng: Không có nguồn tin nào trích dẫn rõ ràng một mệnh lệnh tác chiến cụ thể nào được đưa ra từ các cuộc họp trong tang lễ. Các báo cáo hiện có chỉ mô tả những lời tái khẳng định quan hệ và tư thế báo thù chung, chứ không phải là một mệnh lệnh cụ thể.

Sự sụp đổ của lệnh ngừng bắn tạm thời (8-11/7)

Đến cuối tháng 6/2026, Mỹ và Iran đã liên tục bắn phá lẫn nhau, cho thấy sự mong manh của lệnh ngừng bắn hiện tại . Ngày 10/7, Mỹ tiến hành các cuộc không kích mới, và Iran đáp trả bằng cách nhắm vào các quốc gia Vùng Vịnh đồng minh của Mỹ, một cuộc trao đổi đe dọa thỏa thuận tạm thời kéo dài 60 ngày vốn được thiết kế để giúp kết thúc chiến tranh . Nhiều nguồn tin xác nhận rằng một thỏa thuận tạm thời đã sụp đổ trong bối cảnh các cuộc tấn công leo thang vào khoảng ngày 10-11/7. Không có bằng chứng nào xác nhận một lệnh ngừng bắn cụ thể mang tên 'ngày 8/7' như một thỏa thuận có tên gọi chính thức.

Leo thang: Không kích Mỹ và Phong tỏa Hải quân

Để đáp trả việc đàm phán đổ vỡ và các cuộc tấn công liên tục vào tàu thuyền, Tổng thống Donald Trump vào ngày 14/7 đã tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với tất cả các cảng của Iran và đe dọa sẽ tấn công các nhà máy điện và cầu cống nếu Tehran không nối lại đàm phán . Tính đến ngày 18/7, Mỹ đã tiến hành đêm không kích thứ bảy liên tiếp vào các mục tiêu của Iran . Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã tấn công các hệ thống phòng thủ bờ biển và các bệ phóng tên lửa của Iran, lần đầu tiên bắn trúng các mục tiêu gần Tehran trong đợt giao tranh mới nhất này . Mỹ cũng đã nổ súng vào một con tàu bị cáo buộc cố gắng phá vỡ lệnh phong tỏa .

Các cuộc tấn công của Iran vào căn cứ Mỹ trên khắp Vùng Vịnh

Iran đã phóng nhiều đợt tấn công bằng tên lửa và UAV trả đũa nhằm vào các căn cứ Mỹ trên khắp khu vực. Các mốc thời gian quan trọng bao gồm:

• Ngày 9/7: Iran nhắm mục tiêu vào các tổ hợp đánh chặn Patriot ở Kuwait, hệ thống cảnh báo sớm ở Qatar và các kho nhiên liệu ở Bahrain .
• Ngày 12-13/7: IRGC tấn công các tài sản quân sự Mỹ tại Qatar, Kuwait, Oman, Bahrain và Jordan, bao gồm Căn cứ Không quân Al Udeid (Qatar), Căn cứ Không quân Ali Al Salem (Kuwait), Căn cứ Không quân Al Dhafra (UAE) và trụ sở Hạm đội 5 Mỹ tại Bahrain .
• Ngày 15-18/7: Iran phát động 'Chiến dịch Nasr 2', tấn công các cơ sở của Mỹ tại Kuwait, Bahrain và Jordan — bao gồm căn cứ không quân Al-Azraq ở Jordan và Trại Arifjan ở Kuwait .
• Quân đội Iran riêng rẽ tuyên bố đã thực hiện các cuộc tấn công bằng UAV nhằm vào các kho hậu cần ở Jordan và nhà máy nhôm Alba ở Bahrain .
• Jordan xác nhận đã bắn hạ một số tên lửa của Iran .

Sử dụng bom, đạn chùm: Thiếu bằng chứng

Cụm từ 'bom, đạn chùm' (cluster munitions) xuất hiện trong một số đoạn trích tìm kiếm đề cập đến việc Iran sử dụng chúng để tấn công các căn cứ Mỹ ở Kuwait, Bahrain và Jordan, và bài viết trên Wikipedia về cuộc chiến Iran năm 2026 đề cập đến một quả bom chùm từ đầu đạn Iran đã bắn trúng một tòa chung cư ở Ramat Gan, Israel vào ngày 17/3 . Tuy nhiên, các nguồn tin tức uy tín cao (NPR, Reuters, NYT, AP) không xác nhận rõ ràng việc sử dụng bom, đạn chùm trong các báo cáo hiện tại về các căn cứ ở Vùng Vịnh. Không có đủ bằng chứng trực tiếp từ các nguồn hàng đầu để xác minh độc lập tuyên bố cụ thể này.

Tấn công tàu chở dầu ở eo biển Hormuz

• Ngày 7/7, Iran đã bắn tên lửa vào các tàu thương mại ở eo biển Hormuz .
• Ngày 11/7, Iran bắn vào và vô hiệu hóa một tàu thương mại đi qua eo biển, đồng thời tuyên bố đóng cửa hoàn toàn tuyến đường thủy này .
• Ngày 13-14/7, Iran dùng tên lửa hành trình tấn công hai tàu chở dầu mang cờ UAE là Mombasa và Al Bahiyah tại vùng biển Oman. Một thủy thủ đoàn (người Ấn Độ) thiệt mạng và tám người bị thương (sáu người Ấn Độ, hai người Ukraine) . UAE xác nhận các tàu này đã bị tên lửa hành trình của Iran nhắm tới .

Các tuyên bố chưa được xác minh và không có căn cứ

Một số tuyên bố từ câu hỏi ban đầu không thể được xác minh với các nguồn tin hiện có:

• Cuộc tấn công căn cứ al-Tanf: Không có nguồn tin nào xác nhận tuyên bố của Iran về việc tấn công căn cứ al-Tanf của Mỹ ở Syria, cũng như sự phủ nhận của Mỹ hay Syria liên quan đến việc rút quân vào tháng 2.
• Mối đe dọa từ dân quân Iraq ở Lebanon: Các nguồn tin hiện có không có báo cáo cụ thể về mối đe dọa từ sự tham gia của dân quân Iraq vào mặt trận Lebanon.
• Tuyên bố của Mojtaba Khamenei: Không có nguồn tin nào quy câu nói 'Con quỷ lớn' (Great Satan) hay 'những bài học khó quên' cho Mojtaba Khamenei.
• Nỗ lực hòa giải: Các nguồn tin không nêu tên cụ thể Ai Cập, Qatar, Pakistan và Ả Rập Xê Út là những bên thúc giục quay lại ngoại giao, mặc dù có đề cập đến một thỏa thuận tạm thời .
• Các cuộc tấn công Saudi-Houthi trở lại: Các báo cáo chi tiết về sự thù địch mới giữa Saudi Arabia và Houthi không xuất hiện trong các bằng chứng được cung cấp.

Cảnh báo của Iran và bức tranh toàn cảnh

Quân đội Iran tuyên bố họ đang tham gia một cuộc chiến sinh tử với Mỹ và đe dọa sẽ cắt đứt nguồn xuất khẩu năng lượng trong khu vực . Iran đã hành động theo lời đe dọa nhắm vào bất kỳ quốc gia nào có căn cứ quân sự Mỹ bằng cách tấn công các căn cứ ở Kuwait, Bahrain, Qatar, Jordan, Oman và UAE . Eo biển Hormuz, nơi khoảng 1/5 lượng dầu mỏ thế giới đi qua, đã bị Iran đóng cửa hiệu quả từ cuối tháng 2/2026 . Giao thông vận tải biển qua điểm nghẽn này phần lớn đã bị ngừng trệ .