Đường ống dẫn dầu Kirkuk-Baniyas: Kế hoạch do Mỹ hậu thuẫn nhằm vượt qua eo biển Hormuz

Ngày 17 tháng 7 năm 2026, Iraq và Syria đã ký một Biên bản ghi nhớ (MoU) tại Washington để khôi phục đường ống dẫn dầu thô lịch sử Kirkuk-Baniyas, một dự án được chính quyền Mỹ hậu thuẫn và được thiết kế để cung cấp một tuyến xuất khẩu thay thế, vượt qua eo biển Hormuz . MoU được ký kết trong cuộc họp của Hội đồng Kinh doanh Mỹ-Iraq, với sự tham dự của Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright, như một phần trong chuyến thăm Hoa Kỳ của Thủ tướng Iraq Ali Al-Zaidi . Đặc phái viên Mỹ về Syria và Iraq, Thomas Barrack, đã triệu tập các cuộc thảo luận với các quan chức từ cả hai quốc gia và các công ty năng lượng Mỹ, bao gồm cả Chevron, để thúc đẩy dự án .

Thông số kỹ thuật của đường ống Kirkuk-Baniyas

Đường ống, được xây dựng ban đầu vào năm 1952, kết nối các mỏ dầu Kirkuk ở miền bắc Iraq với cảng Baniyas của Syria trên Địa Trung Hải . Nó đã không hoạt động kể từ năm 2003 khi bị hư hại trong cuộc xâm lược Iraq do Mỹ dẫn đầu, và cơ sở hạ tầng của nó đòi hỏi phải sửa chữa quy mô lớn bao gồm các trạm bơm mới, bể chứa và hệ thống điện .

Thông số	Chi tiết
Chiều dài	~800 km (một số nguồn dẫn 850–891 km)
Công suất ban đầu	300.000 thùng/ngày (bpd)
Công suất mở rộng theo kế hoạch	Cấu hình hai đường ống có khả năng vận chuyển 1,5 triệu đến 2 triệu thùng/ngày
Tình trạng	Xây dựng 1952; ngừng hoạt động từ 2003; cần được khôi phục toàn diện
Tuyến đường	Mỏ dầu Kirkuk (bắc Iraq) → Haditha → Baniyas, Syria

Kế hoạch phục hồi xem xét một hệ thống hai đường ống hiện đại có thể vận chuyển cả dầu thô nặng và nhẹ, với một số nguồn tin cho thấy công suất lên tới 2,2 triệu thùng/ngày . Thời gian xây dựng ước tính khoảng 36 tháng .

Tập đoàn liên doanh và các thành viên chủ chốt

Giai đoạn nghiên cứu ban đầu có sự tham gia của một tập đoàn liên doanh bao gồm 'ông lớn' dầu mỏ Mỹ Chevron, công ty đầu tư Mỹ Capital TI, và đối tác Qatar UCC . Nội các Iraq đã chấp thuận cho Công ty Dầu mỏ Basra ký một thỏa thuận sơ bộ (heads of agreement) và một thỏa thuận không tiết lộ với tập đoàn này để chuẩn bị các nghiên cứu khả thi về kỹ thuật và tài chính cho các dự án đường ống xuất khẩu dầu chiến lược .

• Chevron là công ty năng lượng Mỹ được chỉ định để dẫn đầu việc xây dựng và khôi phục đường ống thực tế . Công ty này cũng đã ký một thỏa thuận khung riêng với chính phủ Iraq và Syria để thực hiện dự án .
• Capital TI là công ty đầu tư Mỹ đã làm trung gian cho MoU ban đầu và ký thỏa thuận không tiết lộ cho các nghiên cứu khả thi .
• UCC của Qatar là đối tác thứ ba trong tập đoàn .

Chi phí ước tính

Các ước tính chi phí rất khác nhau, phản ánh sự khác biệt giữa việc phục hồi đường ống đơn hiện có so với xây dựng một hệ thống hai đường ống mới:

• 4,5 tỷ USD — mức thấp hơn, dành cho cấu hình hai đường ống hiện đại
• 4,5 tỷ USD đến 8 tỷ USD — phạm vi được nhiều tổ chức tin tức trích dẫn phổ biến nhất
• ~8 tỷ USD — ước tính ở mức cao hơn cho việc khôi phục hoàn toàn lên công suất cao hơn, bao gồm khôi phục đường ống cũ lên 700.000 thùng/ngày

Những con số này chỉ là sơ bộ vì tập đoàn liên doanh vẫn chưa hoàn thành các nghiên cứu khả thi của mình . Một số ước tính trước đó cho thấy việc phục hồi đường ống cũ lên 700.000 thùng/ngày sẽ tốn khoảng 8 tỷ USD, trong khi xây dựng các đường ống kép hoàn toàn mới có thể tốn khoảng 4,5 tỷ USD .

Mục đích chiến lược: Vượt qua eo biển Hormuz

Việc hồi sinh đường ống Kirkuk-Baniyas là một biện pháp phòng vệ chiến lược trực tiếp chống lại khả năng phong tỏa eo biển Hormuz của Iran, một điểm nghẽn hẹp mà qua đó khoảng 20 triệu thùng dầu thô được vận chuyển mỗi ngày . Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ tuyên bố rằng tuyến đường này "có thể làm giảm khả năng của Iran trong việc phong tỏa nguồn cung dầu qua eo biển Hormuz" . Iran đã nhiều lần đe dọa đóng cửa eo biển này trong bối cảnh xung đột Mỹ-Iran, khiến đường ống này trở thành một phần cơ sở hạ tầng quan trọng cho an ninh năng lượng .

Bằng cách vận chuyển dầu thô Iraq qua đường bộ đến Địa Trung Hải tại Baniyas, đường ống tạo ra một hành lang vượt qua Hormuz, cho phép hàng xuất khẩu của Iraq đến được thị trường toàn cầu qua Biển Địa Trung Hải mà không cần quá cảnh qua Vịnh Ba Tư . Bộ Ngoại giao Mỹ mô tả dự án này là "một dự án cơ sở hạ tầng ưu tiên" .

Gói năng lượng rộng lớn trị giá 60 tỷ USD

MoU về đường ống này là một phần của một loạt các thỏa thuận lớn hơn có tổng trị giá hơn 60 tỷ USD, được ký kết giữa Iraq và các công ty dầu mỏ phương Tây (chủ yếu là Mỹ) trong chuyến thăm Washington của Thủ tướng Al-Zaidi . Reuters xác nhận rằng "các thỏa thuận, MoU được ký kết tại hội nghị thượng đỉnh đã vượt quá 60 tỷ USD" , trong khi Associated Press đưa tin "khoảng 60 tỷ USD trong các thỏa thuận và quan hệ đối tác" .

Các thành phần chính của gói thỏa thuận rộng lớn hơn bao gồm:

• ConocoPhillips đã đồng ý mua lại 42% cổ phần trong BP Energy of Kirkuk Ltd, hợp tác với BP để tái phát triển các mỏ dầu khổng lồ Kirkuk . Liên doanh này nhằm mục đích đảo ngược sự sụt giảm sản lượng kể từ khi chiến tranh Iran bắt đầu .
• BP sẽ tiếp tục là nhà điều hành chính của việc tái phát triển mỏ Kirkuk, với ConocoPhillips tham gia với tư cách là một đối tác lớn .
• Chevron đang tham gia riêng vào các cuộc đàm phán và các thỏa thuận sơ bộ cho các lô thăm dò bao gồm Nassiriya và West Qurna 2, ngoài vai trò của mình trong dự án đường ống .
• Các thỏa thuận bao gồm phát triển mỏ dầu khí, cơ sở hạ tầng điện và các tuyến xuất khẩu mới, bao gồm cả đường ống Kirkuk-Baniyas và các dự án đa dạng hóa xuất khẩu khác .

Các thỏa thuận này là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn của Mỹ nhằm thắt chặt quan hệ năng lượng với Iraq và giảm sự phụ thuộc của khu vực vào các tuyến quá cảnh Hormuz trong bối cảnh xung đột Mỹ-Iran đang diễn ra .