Thị trường chứng khoán châu Á lao dốc: Bão bán tháo cổ phiếu chip và căng thẳng Mỹ - Iran

Thị trường chứng khoán châu Á đã giảm mạnh vào thứ Năm, ngày 16 tháng 7, bị chi phối bởi ba yếu tố chính: làn sóng bán tháo cổ phiếu bán dẫn toàn cầu lấn át kết quả kinh doanh tích cực của TSMC, căng thẳng Mỹ - Iran leo thang gần eo biển Hormuz, và sự biến động mạnh theo từng ngành tại Nhật Bản và Hàn Quốc .

Dưới đây là phân tích chi tiết từng yếu tố:

Làn sóng bán tháo cổ phiếu bán dẫn / Chip

• Đà bán tháo toàn cầu là nguyên nhân chính. Các nhà đầu tư đồng loạt xả hàng cổ phiếu bán dẫn vốn hóa lớn trên khắp châu Á. Chỉ số bán dẫn Philadelphia SE đã giảm 4,3% trong phiên giao dịch qua đêm tại Mỹ, và đà giảm này lan sang các thị trường châu Á .
• Kết quả kinh doanh của TSMC gây thất vọng. Nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới báo cáo lợi nhuận kỷ lục, "vượt xa kỳ vọng" trên lý thuyết, nhưng không đáp ứng được kỳ vọng vốn đã rất cao của các nhà đầu tư . Cổ phiếu TSMC đã giảm tới 4,5% tại Đài Bắc, và đà bán tháo càng mạnh hơn khi xuất hiện những lo ngại về chi tiêu quá mức cho hạ tầng AI và triển vọng lợi nhuận yếu hơn .
• Nỗi lo về năng lực dư thừa AI tiếp tục ám ảnh ngành. Những nghi ngờ mới về tính bền vững của cuộc bùng nổ xây dựng AI, bao gồm kế hoạch bán quyền truy cập sức mạnh tính toán AI của Meta Platforms, làm dấy lên lo ngại rằng chu kỳ đầu tư chip có thể đã đạt đỉnh .

Rủi ro địa chính trị Mỹ - Iran

• Xung đột leo thang gần eo biển Hormuz làm gia tăng sự bất ổn. Các cuộc tấn công qua lại giữa Mỹ và Iran, cùng với sự kết thúc của lệnh ngừng bắn mong manh, đã đẩy giá dầu thô tăng cao và khiến các nhà đầu tư rời bỏ các tài sản rủi ro .
• Rủi ro địa chính trị này đè nặng lên tâm lý thị trường trên toàn khu vực, đặc biệt là ở các thị trường nhạy cảm với năng lượng, và được coi là một nguyên nhân chính cho sự sụt giảm của chứng khoán châu Á vào thứ Năm, bên cạnh làn sóng bán tháo cổ phiếu chip .

Biến động theo ngành tại Nhật Bản và Hàn Quốc

Hàn Quốc (KOSPI):

• KOSPI là chỉ số châu Á chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, đã rơi vào vùng giá xuống (bear market) vào tháng Bảy sau một loạt các phiên "Thứ Năm đen tối" .
• Vào ngày 16 tháng 7, chỉ số này lại giảm mạnh (khoảng 2,7–5% trong các phiên khác nhau), với Samsung Electronics và SK Hynix - hai công ty chiếm tới một nửa vốn hóa thị trường của KOSPI - lao dốc vì lo ngại nhu cầu AI .
• Nhà sản xuất chip nhớ SK Hynix mất 7,7% và Samsung giảm hơn 7% trong các phiên trước đó, và xu hướng này lặp lại vào thứ Năm khi cuộc khủng hoảng chip trở nên sâu sắc hơn .

**Nhật Bản (Nikkei 225):

• Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản giảm 2,7% vào thứ Năm và sau đó trượt vào vùng điều chỉnh (correction) vào thứ Sáu, bị đẩy xuống thấp hơn bởi làn sóng bán tháo cổ phiếu chip và căng thẳng Trung Đông .
• Các nhà cung cấp chất bán dẫn và cổ phiếu công nghệ lớn của Nhật Bản đi theo đà giảm của khu vực; "cú sốc Samsung" từ đầu tháng Bảy (kết quả kinh doanh sơ bộ yếu kém của Samsung) đã lây lan sang cổ phiếu chip Nhật Bản, dẫn đến một ngày giảm điểm mạnh thứ hai liên tiếp .
• Tokyo Electron và các nhà sản xuất thiết bị chip khác là một trong những cổ phiếu gây áp lực giảm lớn nhất lên Nikkei .

Tóm tắt chuỗi nguyên nhân

Yếu tố	Tác động trực tiếp	Mức độ (Thứ Năm, 16 tháng 7)
Bán tháo bán dẫn (toàn cầu)	Bán tháo trên diện rộng tất cả cổ phiếu liên quan đến chip	Chỉ số SOX giảm 4,3% qua đêm
TSMC không đáp ứng kỳ vọng	Cổ phiếu TSMC giảm 4,5% tại Đài Bắc	Lợi nhuận kỷ lục không thể nâng đỡ tâm lý
Căng thẳng Mỹ - Iran	Giá dầu tăng, khẩu vị rủi ro giảm	Dầu hướng đến tuần tăng giá; thị trường Vùng Vịnh cũng giảm
Nhật Bản (Nikkei 225)	Cổ phiếu chip/công nghệ dẫn đầu đà giảm	Nikkei giảm ~2,7% ; rơi vào vùng điều chỉnh vào ngày 17/7
Hàn Quốc (KOSPI)	Samsung & SK Hynix lao dốc	KOSPI giảm ~5%+ trong một số phiên

Kết luận: Đợt bán tháo hôm thứ Năm chủ yếu là một đợt điều chỉnh do cổ phiếu bán dẫn dẫn dắt, được khuếch đại bởi rủi ro địa chính trị và rủi ro tập trung cực đoan tại thị trường Hàn Quốc và Nhật Bản, nơi một số ít cổ phiếu chip chiếm ưu thế trong các chỉ số chuẩn. Kết quả kinh doanh mạnh mẽ của TSMC là không đủ để đảo ngược tâm lý tiêu cực rộng lớn hơn về tính bền vững của chi tiêu AI và tâm lý ngại rủi ro liên quan đến cuộc xung đột Mỹ-Iran.