Gặp gỡ 'Likweli': Loài khỉ mới với đôi môi màu cam được phát hiện sâu trong rừng mưa Congo

Đặc điểm ngoại hình

• Kích thước: Trưởng thành có kích thước nhỏ đối với một con khỉ colobus, nặng khoảng 7 kg (tương đương một con chó nhỏ) .
• Lông và mặt: Chủ yếu là màu đen với một mảng màu hồng cam rực rỡ nổi bật quanh miệng, tạo ra khuôn mặt giống như 'mặt nạ'. Đôi môi màu cam là điểm nhận dạng đặc trưng nhất của chúng .
• Tiếng kêu đặc biệt: Chúng phát ra một tiếng gầm trầm, thấp hoặc tiếng kêu 'quạc' giống ếch, không giống bất kỳ loài khỉ colobus nào khác được biết đến trong khu vực .

Tập tính và môi trường sống

• Likweli là loài sống hoàn toàn trên cây, chỉ sống trong các khu rừng mưa nhiệt đới cao, tán rậm rạp trên nền đất sét sâu và các đảo rừng đất nền .
• Chúng chia sẻ phạm vi sống với hai loài colobine khác: Piliocolobus parmentieri và Colobus angolensis .
• Loài này rất bí ẩn và hiếm khi bị bắt gặp đến nỗi ngay cả cộng đồng Balanga địa phương cũng hầu như không biết đến nó trước khi công trình khoa học bắt đầu .

Nơi tìm thấy

Toàn bộ phạm vi được biết đến của loài khỉ này chỉ giới hạn trong vùng đất cô lập xa xôi giữa hai con sông Lomami và Congo (Lualaba) ở phía đông-trung bộ của Cộng hòa Dân chủ Congo. Hầu hết quần thể sống trong và xung quanh Vườn quốc gia Lomami, cho thấy sự phân bố rất hạn chế .

Các mối đe dọa và tình trạng bảo tồn

• Các tác giả của nghiên cứu đề xuất phân loại Sách đỏ IUCN sơ bộ là Nguy cấp (EN) .
• Các mối đe dọa chính là mất môi trường sống (phá rừng và suy thoái rừng trong phạm vi hạn chế của chúng) và săn bắn. Các nhà nghiên cứu đã kiểm tra các cá thể chết bị tịch thu từ thợ săn để xác nhận loài .
• Một nguồn tin cho thấy có thể có ít hơn 1.000 cá thể trong khu vực . Phạm vi địa lý rất hạn chế của chúng khiến chúng đặc biệt dễ bị tổn thương trước bất kỳ sự xáo trộn nào .

Khám phá này tiết lộ điều gì về đa dạng sinh học lưu vực Congo?

Việc phát hiện ra Likweli có ý nghĩa sâu sắc đối với sự hiểu biết của chúng ta về đa dạng sinh học của lưu vực Congo:

• Vẫn còn là vùng đất hoang sơ cho khám phá: Đây là loài khỉ mới thứ hai được mô tả từ cùng một khu vực trong 15 năm (loài lesula, Cercopithecus lomamiensis, được mô tả vào năm 2012) .
• Khoảng trống khảo sát là có thật: Việc một loài linh trưởng cỡ trung bình, sống trên tán cây lần đầu tiên được chụp ảnh vào năm 2008 và chỉ được mô tả chính thức vào năm 2026 cho thấy các khu rừng ở lưu vực Congo vẫn chưa được khảo sát đầy đủ như thế nào, ngay cả đối với các loài động vật có vú tương đối lớn .
• Vai trò quan trọng của các khu bảo tồn: Phát hiện này nhấn mạnh giá trị bảo tồn quan trọng của Vườn quốc gia Lomami và nhu cầu cấp thiết về bảo vệ các vùng đất cô lập giữa các dòng sông. Những khu vực này có thể chứa thêm các loài bí ẩn đang bị đe dọa bởi nạn phá rừng và săn bắt thịt thú rừng đang gia tăng .