Hạm đội taxi điện Trung Quốc: 'Lá chắn' chiến lược hóa giải cú sốc dầu mỏ Eo biển Hormuz

Cuộc khủng hoảng Eo biển Hormuz năm 2026 — bắt nguồn từ xung đột Mỹ-Iran khiến 'điểm nghẽn' dầu mỏ quan trọng nhất thế giới bị đóng cửa, đã loại bỏ khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu khỏi thị trường . Giá dầu tăng vọt từ 72 USD lên 118 USD/thùng chỉ trong vài tuần. Và rồi một điều bất ngờ đã xảy ra: nhà nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới hầu như không nao núng.

Vũ khí bí mật của Trung Quốc không phải là quân sự. Đó là một nỗ lực có chủ đích, kéo dài hàng thập kỷ nhằm điện khí hóa đội xe taxi và xe gọi công nghệ của nước này — một chiến lược đã biến thành một 'tấm đệm' chiến lược trong thời gian thực khi Hormuz đóng cửa.

Hiệu ứng hạm đội taxi: Nửa triệu xe điện màu xanh

Tính đến giữa năm 2026, một nửa trong số 1,3 triệu taxi ở Trung Quốc đã là xe điện, theo số liệu kiểm kê của Bộ Giao thông Vận tải, và tỷ lệ này ở các thành phố lớn là gần như 100% . Riêng trong năm 2025, 'ông lớn' gọi xe Didi đã bổ sung thêm 2 triệu xe hybrid hoặc điện vào nền tảng của mình, nâng tổng số xe điện hóa trên mạng lưới lên 8 triệu chiếc, trong đó xe điện đảm nhận 75% quãng đường .

Chỉ riêng sự chuyển đổi của đội xe này đã giúp cắt giảm tổng lượng tiêu thụ xăng của Trung Quốc tới 10% trong tháng 5/2026 so với thời kỳ trước chiến tranh . Hiệu ứng tức thời và có thể đo lường được — không phải là một khoản tiết kiệm trong tương lai xa vời, mà là một sự cắt giảm thực tế đang diễn ra trong cú sốc cung dầu tồi tệ nhất lịch sử.

Sự dịch chuyển rộng lớn hơn nhờ xe điện

Hạm đội taxi chỉ là một phần nhỏ trong một sự chuyển đổi lớn hơn nhiều. Hãng nghiên cứu Rhodium Group ước tính rằng toàn bộ đội xe điện của Trung Quốc đã thay thế hơn 1 triệu thùng dầu mỗi ngày trong nhu cầu dầu tiềm năng vào giữa năm 2025 — tương đương sản lượng dầu hàng ngày của Oman . Con số đó được dự báo sẽ tăng thêm 600.000 thùng/ngày trong vòng 12 tháng tới .

Một nghiên cứu của CEPR (Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Kinh tế châu Âu) cho thấy việc áp dụng xe điện đã giúp giảm tiêu thụ xăng của Trung Quốc 0,43 triệu thùng/ngày (chiếm 12% lượng xăng tiêu thụ hàng năm) vào năm 2024, và hiệu quả này đang ngày càng tăng tốc kể từ đó . Trên toàn cầu, xe chạy bằng pin đã thay thế ước tính khoảng 1,7 triệu thùng dầu mỗi ngày trong năm 2025 .

Sự sụp đổ nhập khẩu: Một đợt cắt giảm có kiểm soát

Trước chiến tranh, Trung Quốc nhập khẩu ổn định khoảng 11,5 triệu thùng dầu thô mỗi ngày. Kể từ tháng 4/2026, con số này chỉ còn trung bình khoảng 8 triệu thùng/ngày . Các lô hàng giao trong tháng 6/2026 giảm mạnh xuống chỉ còn khoảng 40% so với trước chiến tranh — mức thấp nhất kể từ năm 2018, khiến nhiều nhà giao dịch và nhà phân tích bất ngờ .

Bắc Kinh cố tình ngừng mua vào khi giá dầu tăng vọt, sử dụng kho dự trữ sẵn có và dựa vào nhu cầu trong nước đã thấp hơn do thay đổi cơ cấu . Quy mô của sự chậm lại này hóa ra lại là một yếu tố quan trọng giúp ổn định thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Làm thế nào 'tấm đệm' này làm giảm cú sốc?

45-50% lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc thường vận chuyển qua Eo biển Hormuz . Việc đóng cửa hiệu quả từ cuối tháng 2/2026 đã loại bỏ khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu khỏi thị trường . Giá dầu Brent tăng vọt từ khoảng 72 USD/thùng lên đỉnh điểm 118 USD vào cuối tháng 3, trước khi hạ nhiệt về mức trước chiến tranh vào đầu tháng 7 .

Nhiều nhà phân tích cho rằng sự hạ nhiệt giá đó là nhờ trực tiếp vào việc Trung Quốc giảm mua mạnh và 'hủy hoại' nhu cầu. Reuters đưa tin rằng việc Trung Quốc giảm nhu cầu "đã giữ giá dầu ở mức thấp và giải phóng các chuyến hàng cho các nước khác" . CNBC đưa tin rằng nếu không có sự cắt giảm nhập khẩu của Trung Quốc, dầu "có thể đã tăng vọt lên 200 USD" .

Mang tính cơ cấu, không chỉ theo chu kỳ

Một hiểu biết quan trọng từ các nhà phân tích tại Reuters, Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, và các tổ chức khác là: phần lớn sự 'hủy hoại' nhu cầu trong thời chiến của Trung Quốc là vĩnh viễn . Việc điện khí hóa giao thông vận tải — taxi, xe gọi công nghệ, xe buýt, xe tải và xe điện tư nhân — đang làm giảm dần cường độ dầu mỏ của nền kinh tế Trung Quốc.

Xe điện chiếm kỷ lục 62,9% doanh số bán xe mới tại Trung Quốc trong tháng 5/2026 . Điện năng đã chiếm 27,4% tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng của Trung Quốc . Một phần đáng kể trong mức giảm nhập khẩu khoảng 3,5 triệu thùng/ngày "đã và đang diễn ra và sẽ không quay trở lại" ngay cả khi cuộc khủng hoảng kết thúc .

Bài học chiến lược

Nỗ lực kéo dài nhiều năm của Trung Quốc trong việc điện khí hóa taxi và xe gọi công nghệ đã tạo ra một khả năng giảm nhu cầu xăng lớn và linh hoạt mà Bắc Kinh có thể dựa vào ngay lập tức khi Eo biển Hormuz đóng cửa. Sự suy giảm nhu cầu mang tính cơ cấu này, kết hợp với kho dự trữ chiến lược khổng lồ 1,39 tỷ thùng , cho phép Trung Quốc:

• Giảm nhập khẩu dầu thô hơn 3 triệu thùng/ngày
• Làm dịu tác động của việc tăng giá xăng dầu trong nước
• Giúp ngăn giá dầu toàn cầu chạm mức 200 USD/thùng

Bằng chứng — từ dữ liệu của Bộ Giao thông Vận tải, các nghiên cứu của IEA (Cơ quan Năng lượng Quốc tế) và học thuật, cũng như theo dõi nhập khẩu thời gian thực — ủng hộ mạnh mẽ rằng đây là một chiến lược đa dạng hóa năng lượng có chủ đích và hiệu quả, chứ không phải là một kết quả ngẫu nhiên.