Cuộc chiến Iran đẩy giá nhiên liệu máy bay tăng vọt: Hãng hàng không châu Âu lao đao, lợi nhuận ngành giảm một nửa, Fed có thể tăng lãi suất

Giá nhiên liệu máy bay tăng gấp đôi: 'Cơn ác mộng' cho hãng hàng không châu Âu

Cuộc chiến tại Iran đã tạo ra một cuộc khủng hoảng dây chuyền chưa từng có đối với các hãng hàng không châu Âu. Kể từ khi chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran bắt đầu vào tháng 2/2026, giá nhiên liệu bay (jet fuel) đã tăng hơn gấp đôi, từ khoảng 68 euro/thùng (80 USD) lên 154 euro (180 USD) vào cuối tháng 4 . Al Jazeera đưa tin mức tăng này là hơn 80% kể từ cuối tháng 2 .

Nguyên nhân trực tiếp đến từ việc eo biển Hormuz bị đóng cửa, làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung nhiên liệu bay từ Trung Đông mà châu Âu và châu Á phụ thuộc rất lớn . Mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng được thể hiện qua cảnh báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vào giữa tháng 4: châu Âu chỉ còn đủ nhiên liệu bay cho khoảng sáu tuần .

Hệ quả tức thì là các hãng hàng không châu Âu buộc phải cắt giảm hàng nghìn chuyến bay, giảm hàng triệu chỗ ngồi và tăng giá vé . Một nghiên cứu chỉ ra chi phí nhiên liệu trung bình cho mỗi hành khách trên các chuyến bay đường dài tăng thêm 88 euro (104 USD) . Những hãng bay có ít hợp đồng phòng hộ giá (fuel hedging) là những đối tượng chịu thiệt hại nặng nề nhất . Theo Reuters, một số hãng đang "tính đến các phương án tái cấu trúc, mua lại hoặc thậm chí là nộp đơn xin bảo hộ phá sản", và áp lực này đã đè nặng lên giá cổ phiếu của ngành .

IATA cắt giảm một nửa dự báo lợi nhuận toàn cầu năm 2026

Tại Đại hội đồng thường niên tháng 6/2026, Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) đã đưa ra một bản tin ảm đạm: cắt giảm một nửa dự báo lợi nhuận ròng của ngành hàng không toàn cầu năm 2026, từ mức khoảng 41 tỷ USD trước đó xuống chỉ còn 23 tỷ USD . Biên lợi nhuận ròng cũng bị cắt giảm từ 3,9% dự kiến xuống chỉ còn 2,0%, mức thấp nhất kể từ đại dịch Covid-19 .

IATA dự báo tổng chi phí nhiên liệu của các hãng bay sẽ tăng vọt gần 40%, từ 252 tỷ USD trong năm 2025 lên 350 tỷ USD trong năm 2026. Nguyên nhân là giá nhiên liệu bay trung bình dự kiến tăng tới 70% so với cùng kỳ năm trước, lên khoảng 152 USD/thùng .

Thị trường tài chính và áp lực lên Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed)

Tác động của cuộc chiến không chỉ dừng lại ở ngành hàng không. Đến cuối tháng 6/2026, sau bốn tháng lạm phát leo thang, thị trường tương lai và lợi suất trái phiếu kho bạc ngắn hạn đã phản ánh kỳ vọng về gần hai lần tăng lãi suất của Fed trong năm tới .

Biên bản cuộc họp tháng 6 của Fed cho thấy các nhà hoạch định chính sách thừa nhận cú sốc giá dầu từ Iran đang làm sống lại các lo ngại về lạm phát, thúc đẩy kỳ vọng về một đợt tăng lãi suất . Bloomberg Economics dự báo lãi suất toàn cầu sẽ duy trì ở mức cao hơn trong nhiều năm vì tác động lạm phát của cuộc chiến .

Tình hình càng thêm phức tạp khi lệnh ngừng bắn mong manh sụp đổ vào đầu tháng 7, khiến giá dầu thô tăng vọt và thị trường chứng khoán lao dốc, kéo dài sự biến động của thị trường . Trước đó, trong cuộc họp tháng 3/2026, Fed đã giữ nguyên lãi suất, điều chỉnh dự báo lạm phát tăng lên và chỉ báo hiệu một lần cắt giảm lãi suất duy nhất trong năm 2026, một lập trường 'diều hâu' hơn nhiều so với kỳ vọng trước chiến tranh .