IMF cảnh báo 'kho đạn tài khóa' đã cạn: Kinh tế thế giới đối mặt với nguy cơ mới

Bà Kristalina Georgieva, Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), vừa đưa ra một cảnh báo khẩn cấp: nền kinh tế toàn cầu đã sử dụng hết 'đạn dược tài khóa' – vùng đệm tài chính vốn đã che chắn cho các quốc gia trong những cuộc khủng hoảng trước đây . Điều này khiến các nước đang đối mặt với nguy cơ vỡ nợ và rạn nứt địa chính trị trong tình trạng hết sức mong manh . Trong bối cảnh đó, IMF đã cắt giảm dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 xuống còn 3,0%, giảm từ mức 3,1% hồi tháng Tư và 3,3% hồi tháng Giêng . Sự suy giảm này là kết quả của một loạt các cú sốc chồng chéo: chiến tranh Trung Đông, cú sốc nguồn cung dầu mỏ sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, tiến trình giảm lạm phát bị đình trệ, sự phân mảnh thương mại, và nguy cơ điều chỉnh kỳ vọng thị trường về AI . Song song với đó, bà Georgieva cũng công bố kế hoạch 'cập nhật và nâng cấp toàn diện' các công cụ và chính sách của IMF để giúp các quốc gia thành viên điều hướng nền kinh tế toàn cầu đầy biến động và biến đổi .

1. Vì sao bà Georgieva nói 'khoảng không gian tài khóa' đã biến mất?

Trong một bài phát biểu chính sách cấp cao, nơi bà vạch ra sự thích ứng của IMF với một thế giới đa cực đang rạn nứt, bà Georgieva nhấn mạnh lần này khác với thời kỳ COVID-19 .

• "Tác động tích lũy của hết cú sốc này đến cú sốc khác": Bà cảnh báo thế giới đã phải hứng chịu hết cuộc khủng hoảng này đến cuộc khủng hoảng khác – đại dịch, sốc năng lượng, lạm phát, và bây giờ là chiến tranh – đẩy nợ công toàn cầu lên mức cực kỳ nguy hiểm . IMF dự báo nợ công toàn cầu sẽ vượt 100% GDP vào năm 2029, mức chưa từng thấy kể từ sau Thế chiến thứ hai .
• Không còn chỗ cho các gói cứu trợ: Nợ cao có nghĩa là những quốc gia giàu có không thể tung ra các gói cứu trợ tài khóa khổng lồ như trước đây, và các nước nghèo lại càng bị hạn chế hơn .
• Lời khuyên chiến lược ba phần: Trong một bài phát biểu hồi tháng 3/2026, bà Georgieva kêu gọi các nước thành viên (1) đầu tư vào các thể chế mạnh và khuôn khổ chính sách, (2) sử dụng không gian chính sách khi cần nhưng phải bổ sung lại, và (3) trên hết, hãy linh hoạt .

2. Triển vọng toàn cầu xấu đi: Năm yếu tố chính

Triển vọng Kinh tế Thế giới (WEO) của IMF đã bị điều chỉnh giảm mạnh trong năm 2026:

Thời điểm	Dự báo tăng trưởng toàn cầu	Nguyên nhân chính của sự điều chỉnh
Tháng 1/2026	3,3%	Đường cơ sở trước chiến tranh; đà tăng trưởng từ công nghệ
Tháng 4/2026	3,1%	Chiến tranh Trung Đông bùng nổ, đóng cửa eo biển Hormuz, thiệt hại cơ sở năng lượng
Tháng 7/2026	3,0%	Giao tranh bùng phát trở lại, giảm lạm phát đình trệ, phân mảnh thương mại, rủi ro từ AI

Yếu tố 1: Chiến tranh Trung Đông và cú sốc nguồn cung dầu. Cuộc xung đột, bao gồm việc đóng cửa eo biển Hormuz và thiệt hại tại các cơ sở năng lượng trọng yếu, đã đẩy giá dầu lên cao (dự kiến trung bình 110 USD/thùng trong năm 2026) và làm gián đoạn chuỗi cung ứng . Kịch bản tồi tệ nhất của IMF dự báo tăng trưởng có thể giảm xuống 2,5% vào năm 2026 nếu tình trạng gián đoạn kéo dài .

Yếu tố 2: Giảm lạm phát bị đình trệ và lạm phát tái bùng phát. IMF đã nâng dự báo lạm phát toàn phần toàn cầu năm 2026 thêm 0,3 điểm phần trăm lên 4,7%, cảnh báo cuộc chiến đã đảo ngược xu hướng giảm lạm phát vốn có từ đầu năm 2024 . Chi phí năng lượng và thực phẩm tăng vọt là những động lực chính .

Yếu tố 3: Phân mảnh thương mại. Các biện pháp gián đoạn thương mại do Mỹ dẫn đầu và sự bất ổn gia tăng đang đè nặng lên hoạt động kinh tế toàn cầu, làm giảm triển vọng tăng trưởng trung hạn .

Yếu tố 4: Rủi ro điều chỉnh thị trường AI. IMF coi khả năng điều chỉnh kỳ vọng thị trường xung quanh AI là một rủi ro suy giảm, đặc biệt là khi định giá công nghệ đã tăng vọt trong những năm gần đây .

Yếu tố 5: Phục hồi không đồng đều và dễ bị tổn thương. Bản cập nhật tháng 7/2026 của IMF lưu ý rằng cú sốc chiến tranh đang ảnh hưởng nặng nề đến các nước nhập khẩu năng lượng và các nền kinh tế dễ bị tổn thương, trong khi nhu cầu do AI thúc đẩy lại hỗ trợ các quốc gia tham gia vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu – tạo ra một sự phục hồi toàn cầu mong manh và bất bình đẳng .

3. Cuộc đại tu thể chế của IMF đang tiến hành

Đối mặt với một thế giới biến động hơn, bản thân IMF cũng đang trải qua một sự chuyển đổi đáng kể:

• "Cập nhật và nâng cấp toàn diện": Ngày 15/7/2026, bà Georgieva thông báo Quỹ đã bắt tay vào một quá trình hiện đại hóa rộng rãi các công cụ và chính sách để giúp các nước thành viên điều hướng một nền kinh tế toàn cầu đầy biến động và đang chuyển đổi . Năm ưu tiên trọng tâm là: quản lý các cú sốc và sự bất ổn, xây dựng khuôn khổ chính sách có khả năng chống chịu; giảm mất cân bằng đối ngoại; xác định và giải quyết rủi ro nợ; bảo vệ ổn định tài chính giữa bối cảnh đổi mới tài chính nhanh chóng; và điều chỉnh hỗ trợ tài chính theo nhu cầu cụ thể của từng quốc gia .
• Áp lực cải cách quản trị: Các đề xuất bên ngoài – chẳng hạn như tái cân bằng tỷ lệ biểu quyết để trao quyền đại diện nhiều hơn cho các nền kinh tế thị trường mới nổi và đang phát triển (EMDEs) – đang được thảo luận tích cực, mặc dù các cải cách hạn ngạch cụ thể vẫn đang trong quá trình hoàn thiện . Các Nguyên tắc chỉ đạo Diriyah, được thông qua vào tháng 4/2026, tái khẳng định bản chất dựa trên hạn ngạch của IMF, nhưng đã bị chỉ trích là chưa đi đủ xa .
• Tái cân bằng chính sách tài khóa: Lời khuyên trọng tâm của IMF dành cho các quốc gia thành viên là bảo vệ những người dễ bị tổn thương nhất đồng thời duy trì các tín hiệu giá cả để hỗ trợ điều chỉnh kinh tế. Với nợ đã ở mức cao, các phản ứng tài khóa không được khiến tài chính công thêm rủi ro . Quỹ cũng khuyến nghị các quốc gia từ chối các hành động đơn phương như kiểm soát xuất khẩu và kiểm soát giá cả .

Ý nghĩa đối với nền kinh tế toàn cầu

Cảnh báo cốt lõi của bà Georgieva là thế giới không còn vùng đệm tài khóa nào cho cuộc khủng hoảng tiếp theo. Triển vọng của IMF đã xấu đi nghiêm trọng do cuộc chiến liên quan đến Iran, cú sốc giá dầu, lạm phát tái bùng phát, phân mảnh thương mại và sự bất ổn từ AI. Để đáp ứng, Quỹ đang tự tái cấu trúc thể chế của mình – cập nhật bộ công cụ cho vay, cơ cấu quản trị và lời khuyên chính sách – để duy trì sự phù hợp trong một thế giới đầy biến động. Liệu những cải cách đó có đủ để ngăn chặn một cuộc suy thoái sâu hơn hay không vẫn còn là một câu hỏi ngỏ.